0

Active House - gebouwen die meer geven dan nemen…maar hoe dan?

Alleen het berekenen en invullen van de Active House specificaties is niet voldoende om gebouwen te laten voldoen aan de Active House visie.

Door Kitty Huijbers - Nieman Raadgevende Ingenieurs

Vanuit Active House willen we gebouwen maken die meer geven dan nemen, niet alleen op het gebied van energie maar ook op het gebied van comfort en milieu. 

Een gebouw dat meer energie geeft dan neemt noemen we ‘energie-opwekkend’, en dit is te berekenen. Voor comfort en milieu is dit echter een stuk ingewikkelder.

Holistische visie

Anders dan duurzaamheidslabels is Active House een holistische visie, met richtlijnen waarbij de gebruiker centraal staat. De balans tussen energie, comfort en milieu is belangrijk. Om toch te kunnen bepalen of een gebouw een ‘Active House’ is, zijn er specificaties opgesteld. 

Deze specificaties kun je voorafgaand aan het ontwerpproces gebruiken om een ambitie te formuleren. Tijdens het ontwerp geven de specificaties een beeld of je de ambitie waar kunt maken. De echte prestatie moet je natuurlijk meten in het gerealiseerde gebouw!

Er zijn kwantitatieve specificaties die te berekenen zijn. Daarnaast zijn er kwalitatieve specificaties waarbij je aan kunt geven of hieraan wordt voldaan. De specificaties zijn in eerste instantie internationaal opgesteld.
Active House Nederland heeft een vertaling gemaakt naar het Nederlands. 

Samen met Harm Valk ben ik betrokken bij de aansluiting van de specificaties op de Nederlandse rekenmethodieken. De specificaties zijn natuurlijk maar een keuze van aspecten die belangrijk zijn binnen de Active House visie en geven slechts een richtlijn.

Nederland is zo slecht nog niet….

De score op de kwantitatieve specificaties wordt weergegeven in een radardiagram. Daarbij wordt het ingekleurde vlak groter naarmate het gebouw meer voldoet aan de criteria van Active House. 

Om aan te geven hoe het project zich verhoudt tot een gebouw dat voldoet aan de minimale eisen vanuit het Bouwbesluit, heb ik een Bouwbesluit-radar gemaakt: 

(De bovenste afbeelding toont de Bouwbesluit-radar. De onderste toont de radar Hooghkamer, deze hoort bij het project Hooghkamer Voorhout dat in deze blog wordt besproken)  

Hierbij is meteen te zien hoe de Nederlandse regelgeving zich verhoudt tot andere landen. Vooral op het gebied van binnenluchtkwaliteit en thermisch comfort behalen we al een hoge score, door te voldoen aan de minimale eisen van de bouwregelgeving. 

…maar er valt nog veel te verbeteren

In Voorhout heeft Bouwbedrijf GJ van der Hulst twee-onder-een-kapwoningen ontwikkeld met de Active House visie. Het gebied Hooghkamer in Voorhout heeft een hoge duurzaamheidsambitie, niet alleen wat betreft energiegebruik maar ook op bijvoorbeeld het gebied van milieu en gebruikerskwaliteit. Bij Active House is de balans tussen comfort, energie en milieu belangrijk en sluit dus goed aan bij deze duurzaamheidsambitie.

Voor het project Hooghkamer Voorhout heb ik vanuit Nieman de specificaties berekend en de radar opgesteld: 

Hier is meteen te zien dat er nog een heleboel te verbeteren valt. Bouwbedrijf van der Hulst heeft in dit project hoog ingezet op comfort: de binnenluchtkwaliteit wordt vraaggestuurd en ingeregeld op het hoogste comfortniveau van Active House (maximaal 950 ppm CO2-concentratie in alle verblijfsruimten). De woning kan door de installatie eenvoudig tot 21 graden verwarmd worden als de bewoner dit wenst, tegelijkertijd wordt oververhitting voorkomen door goede zonwering en ventilatie.

Een goede bouwkundige schil en efficiënte installaties geven een lage energievraag. PV-panelen wekken elektriciteit voor de woning op. Het resterende energiegebruik wordt volledig opgewekt door windmolens in de directe omgeving. De energie-opwekking is daarmee 100% duurzaam en er is geen resterende energievraag meer. Op het gebied van milieu doet Bouwbedrijf Van der Hulst bijvoorbeeld onderzoek naar duurzaam materiaalgebruik volgens de principes van Active House, dit wordt nog niet weergegeven in deze radar. 

En dan: meer geven dan nemen!

Geven de woningen in dit project nu meer dan ze nemen? Er is binnen de Active House visie goed nagedacht over alle aspecten die voor de bewoner en het milieu van belang zijn, ook al ‘scoren’ ze niet altijd in de specificaties. Alleen het berekenen en invullen van de specificaties is niet voldoende om gebouwen te laten voldoen aan de Active House visie en zeker niet voldoende om meer te geven dan te nemen. Aspecten en maatregelen moeten zorgvuldig worden afgewogen, waarbij het comfort van de bewoner centraal staat. 

De volgende stap is dan natuurlijk monitoren in opgeleverde gebouwen: niet alleen objectieve beoordeling door meten maar ook subjectieve beoordeling door vragenlijsten en interviews met de bewoners. Alleen hierdoor kan inzicht komen in de vraag of een gebouw voldoet aan de verwachtingen en bijdraagt aan wooncomfort.

Er zijn dus heel wat stappen nodig om te zorgen dat een gebouw daadwerkelijk meer geeft dan neemt.  Het belangrijkste is om behalve over de Active House richtlijnen vooral goed te blijven nadenken vanuit de bewoner….

Kennispartnerproject Hooghkamer
Hoe borg je de visie van Active House geborgd in je bedrijfsprocessen, zodat deze werkmethode een integraal onderdeel van het gedachtengoed wordt? Deze vraag staat centraal bij Kennispartnerproject Hooghkamer, waarbij Bouwbedrijf GJ van der Hulst zes twee-onder-één kap woningen bouwt in de nieuwe wijk Hooghkamer in Voorhout. SBRCURnet helpt bij het formuleren van de antwoorden en is bij dit project betrokken als kennispartner.

Over de auteur

Kitty Huijbers werkt als specialist energie & duurzaamheid bij Nieman Raadgevende Ingenieurs en is auteur van het boek ‘architectuur als klimaatmachine’.