0

Biobased bouwen staat niet in de kinderschoenen

Lees de blog 'Biobased bouwen staat niet in de kinderschoenen', door Natalie Prinsen, projectmanager SBRCURnet

door Natalie Prinsen, projectmanager SBRCURnet

Bouwen met biobased materialen is niet alleen voor ‘the happy few’, zoals velen denken. Het aantal voorbeeldprojecten in Nederland groeit en er zijn steeds meer initiatieven die laten zien dat de mogelijkheden van biobased bouwen zich niet beperken tot vrijstaande villa’s en architectonische hoogstandjes. Er zijn genoeg biobased producten op de markt, dus ook u kunt uw specifieke wensen realiseren.

Tijdens de innovatie-estafette op 14 april in Amsterdam werd zo’n voorbeeldproject gepresenteerd: de biobased demonstratiewoning. De modulaire woning van 3,5 bij 10 meter is het initiatief van ondernemer Patrick Schreven (ORGA Bouw) en 26 andere enthousiaste partijen. Het kan op de vrachtwagen het hele land door, om te laten zien wat de mogelijkheden zijn met biobased bouwmaterialen.

Het casco van de woning is gemaakt van cross laminated timber: kruislings- en vlakverlijmde vurenhouten delen. In combinatie met hardgeperste houtvezelplaten van 8 centimeter dik zorgt de gevelopbouw voor voldoende thermische isolatie. De binnenzijde van de wanden is afgewerkt met lijnolieverf. De dampopen constructie zorgt voor een natuurlijke vocht- en warmteregulering. 

Als je maar wilt

Maar andere oplossingen voor de uitwerking van de module waren ook mogelijk. In onze gebouwde omgeving is alles 'gematerialiseerd', of het nu gaat om een viaduct, een vangrail, een speeltoestel of een raamkozijn. En iemand heeft daarvoor de materiaalkeuze gemaakt. De keuze van het materiaal gedurende het ontwerpproces is bepalend voor het succes van het eindresultaat. Welke uitstraling moet het hebben? Aan welke bouwfysische eisen moet het voldoen? Kan er een 'slimme functie' aan toegevoegd worden? De ontwerper vervult daarmee een belangrijke rol bij de keuze van hernieuwbare bouwmaterialen. Toch krijgt een ambitieuze bouwer ook veel voor elkaar. Als je maar wilt. Kijk naar Patrick. 

Keuze alom

Dat je je niet hoeft te laten beperken in je keuze voor hernieuwbare materialen laat ook het wereldwijde netwerk op het gebied van innovatieve materialen Materia zien. Dit netwerk stimuleert innovatie op de weg naar de hoge kwaliteit van de zowel mooie, als duurzame gebouwde omgeving. Het grote aanbod materialen op hun website laat direct zien dat er legio aan opties zijn. Kijk bijvoorbeeld eens naar het aanbod plaatmaterialen, gemaakt van vlasschreven, bamboe, reststromen uit de tarweoogst of andere agrarische producten. Van gerecycled papier, zeegras, of van een composietmateriaal bestaande uit koffiedik en PLA.

Vezels van diverse landbouwproducten lenen zich uitstekend voor het maken van (plaat)materiaal voor de bouw.

Steeds meer ondernemingen zien hier toekomst in, en dat viel ook partijen als Waternet (Amsterdam) en Natuurmonumenten op. Inmiddels werken DSM en Natuurmonumenten samen met het doel om de bij natuurbeheer vrijgekomen biomassa beter te benutten. Voorbeeld: overjarig riet komt op grote schaal vrij bij het beheer van natuurgebieden. Door het te verwerken in een recyclebaar en biobased plaatmateriaal, krijgt het een nuttige bestemming. Momenteel is het slechts afval, en wordt het tegen relatief hoge kosten afgevoerd. Door het te gebruiken als grondstof, verandert het van een kostenpost in een welkome bron van inkomsten. DSM en Wageningen UR ontwikkelen nu een nieuwe, op biomassa gebaseerde hars. Uiteindelijk moet dit een sterke plaat garanderen die als alternatief voor hout, spaanplaat en MDF ingezet kan worden.

Hetzelfde verhaal geldt voor isolatiematerialen. Isolatie van schapenwol, kokosvezels, gerecyclede jeans, zeegras, of van zwammen; het is inmiddels allemaal mogelijk. En dat is slechts een selectie van alle mogelijkheden. In de Nederlandse bouw wordt voornamelijk isolatiemateriaal van hennep, vlas en houtvezel toegepast. 

Het ‘biobased virus’

Het is een onmogelijke opgave om alle bouwproducten van hernieuwbare oorsprong in deze blog uiteen te zetten. Er zijn zoveel meer opties dan je in eerste instantie vermoedt: biobased bouwen staat niet in de kinderschoenen! Elk materiaal bezit zijn eigen unieke eigenschappen. 

Als je het leuk vindt om je erin te verdiepen, dan krijg je het ‘biobased virus’ vanzelf te pakken: je beleeft een avontuurlijke ontdekkingsreis die je veel nieuwe kennis oplevert, en je wilt niets liever dan daarover praten met iedereen die je tegenkomt. Net als Patrick Schreven en Rens Borgers (EcobouwSalland), die in het gratis webinar Bouwen met biobased materialen op 12 mei om 16:00 uur inspirerende praktijkvoorbeelden zullen delen. Hun werk werd hun passie, en daar mogen wij op tijdens het webinar even deel van uitmaken. Zij lichten verschillende bouwmethodieken toe, waar u morgen direct mee aan de slag kunt. Ik kijk er ontzettend naar uit. U ook?