0

Blijft 'Nul-op-de-Meter' ook aantrekkelijk in de toekomst?

Nul-op-de-Meter. Fijn zo'n pakkende naam. Maar wat betekent dit voor uw energienota, ook op de langere termijn?

Door René de Brouwer, eigenaar Evanston Consulting 

‘Nul-op-de-meter’. Fijn zo’n pakkende naam, no-nonsense, maar wat betekent het in de praktijk? Deze term heeft sinds midden 2013 vleugels gekregen in de woningbouw. Gelanceerd door het Energiesprong programma en via de ‘De Stroomversnelling’ in de ‘mainstream’ beland.

Als ik zo rondvraag in mijn kennissenkring wat ‘Nul-op-de-Meter’ (NOM) betekent dan hoor ik onder andere:

  • ‘geen energierekening voor mijn woning’
  • ‘een jaarenergienota van € 0 tot een paar tientjes’
  • ‘en ja wie wil dat nou niet……’

‘Nul-op-de-Meter’ betekent voor velen dat er gegarandeerd op jaarbasis evenveel elektriciteit wordt opgewekt als er gebruikt wordt. De overheid geeft er formeel een andere invulling aan. Voor bijvoorbeeld een tussenwoning reserveert de overheid een ‘stroombudget’ van 2.700 kWh per jaar voor alle huishoudelijke stroom. Zie Staatscourant publicatie van 08nov2015. Dat verbruik omvat wasmachine, vaatwasser, wasdroger, elektrisch koken, TV, computers, infotainement, etc. maar niet verwarming, warm tapwater, ventilatie of verlichting. Het NIBUD houdt aan dat een gemiddeld 2 persoons huishouden 3.340 kWh totaal per jaar gebruikt. Grotere huishoudens verbruiken meer, tot wel 5.450 kWh/jaar voor een 5 persoons huishouden

De basis voor dit overheidsbeleid is een ‘normaal’ leefpatroon van ‘gemiddeld’ gezin. Als ik vervolgens aan kennissenkring uitleg wat de randvoorwaarden zijn ligt de zaak wat genuanceerder; bewoners moeten rekening houden met een beperkt warm tapwatergebruik, de kamerthermostaat op 20 °C en een genoemd huishoudelijk stroomverbruik. Hoe de extreem koude winters of zon-arme zomers worden verrekend hangt af van de NOM-aanbieder. Als mijn kennissen dat horen proef ik soms wat teleurstelling.

Een energienota van enkele tientjes per jaar – een berekening

Wat is dan de energienota in de realiteit? Ik laat u een praktijkvoorbeeld zien hoe het zou kunnen uitpakken, als een huishouden niet helemaal uitkomt met het budget huishoudstroom of het ‘budget’ voor ruimteverwarming en warm tapwater. Noem het een ‘worst-case’ scenario, maar het brengt de gevoeligheden van de NOM-concepten aan het licht.

Stel dat het huishouden in ons voorbeeld totaal zo’n 5.370 kWh verbruikt. Dat omvat dan het stroomverbruik van de warmtepomp voor ruimteverwarming en warm tapwater, de ventilatie en verlichting plus alle huishoudelijk stroomverbruik. Verder ga ik er in het voorbeeld van uit dat de nieuwe zonnepanelen zo’n 4.785 kWh per jaar opwekken en dat de stroomprijs ongeveer € 0,215 per kWh is (2015). Een gasaansluiting heeft zo’n NOM-woning meestal niet.

Over 2015 is de energienota in dit voorbeeld zo’n € 10 per jaar, na verrekening van vastrecht en teruggave energiebelasting. Dat is een zeer laag bedrag, waar velen jaloers op zullen zijn.

Het goede nieuws is dus dat bij een ‘bewust’ en terughoudend woongedrag een huishouden in de buurt van € 0 per jaar kan uitkomen of zelf netto jaarlijks geld terug ontvangt. ‘So-far-so-good’. Maar hoe zou het zich in de toekomst kunnen ontwikkelen?

De toekomst van z.g. ‘salderen’

We leven in Nederland namelijk in de relatieve luxe dat onze particuliere zonnepanelen in de zomer zonder kosten het stroomoverschot aan het net kunnen terugleveren voor diezelfde € 0,215 per kWh. Dat proces heet ‘salderen’ en betekent dat je het overschot aan stroom als het ware gratis mag ‘terugleveren’ aan het openbare net, en weer ophalen als het nodig is.

Onze minister van Economisch Zaken heeft echter aangekondigd dat hij deze regeling wil gaan aanpassen zo omstreeks 2020. Er zal een ‘goede overgangsregeling’ komen. Hoe die er uit gaat zien is nog onbekend.

De NOM-woning energienota in de toekomst?

Hoe gaat de energienota in deze NOM-woning met dit leefpatroon zich mogelijk ontwikkelen door de jaren heen? Bijvoorbeeld over 10 jaar in het jaar 2025. Ik kan de toekomst niet voorspellen, maar ik kan u wel enkele aandachtspunten meegeven voor het NOM-concept en de communicatie er over.

In onze voorbeeld NOM-woning verandert het stroomverbruik waarschijnlijk niet veel indien de apparatuur uit 2015 nog in gebruik is; dat verbruik blijft dan 5.370 kWh/jaar. We nemen aan dat de elektriciteitsprijs doorstijgt met zo’n 3,4% per jaar, iets minder dan de 4,2% gemiddeld tussen 1996 en 2015. Verder vertaald naar 2025 kost 1 kWh dan zo’n € 0,301 per kWh.

De opbrengst uit de zonnepanelen van deze NOM-woning zal in 2025 zijn gedaald. Het is immers een normaal verschijnsel dat zonnepanelen degraderen. Gemiddeld produceren ze jaar op jaar wat minder stroom. We mogen rekenen met zo’n 8% opbrengstdaling in 10 jaar. De zonnepanelen leveren dan in 2025 gemiddeld per jaar nog 4.402 kWh/jaar.

Verder ga ik er van uit dat 20% van de opgewekte stroom direct wordt gebruikt in het huishouden, een gangbaar percentage voor een woning zonder korte termijn opslag. De overige 80% leveren de zonnepanelen terug aan het net.

De terugleververgoeding (circa € 0,215 in 2015) zal waarschijnlijk wat zijn gedaald in 2025. In Duitsland zien we namelijk al vele jaren zo’n trend, met een gemiddelde daling van 8,6% per jaar de laatste 5 jaren. Vertaald naar Nederland en 2025 zou dat kunnen neerkomen op een terugleververgoeding van € 0,0934 per kWh in 2025.

Tot slot zullen we waarschijnlijk een geleidelijke daling zien van de terugbetaling energiebelasting, zoals we dat het afgelopen jaar hebben gezien.

De NOM energienota in 2025

Wat is dan het effect op de energienota van onze NOM-woning? Met deze veronderstellingen stijgt de energienota voor deze NOM-woning naar ongeveer € 1.356 per jaar in 2025. Vastrecht en regulerende energiebelasting zijn verdisconteerd.

U leest het goed, € 1.356 per jaar, of wel € 113 per maand. Dat is helaas geen ‘Nul-Op-de-Meter’ meer, volgens gangbare verwachtingspatronen.

Verdiep u daarom in de NOM voorwaarden en consequenties

Als woningkoper of – huurder heeft u het fantastische voordeel van een woning die behaaglijk is in winter en zomer. Verder is de energierekening anno 2015 verwaarloosbaar. Als het huishouden stroom inkoopt bij een energieleverancier met een stroometiket zonder CO2-emissie is de gehele energievoorziening van de woning CO2-loos. De woning is daarmee klimaatneutraal in zijn gebruik, en daar kan ik alleen maar blij mee zijn.

Ik kan de toekomst niet voorspellen en elke NOM-woning is anders en ook elk leefpatroon. Het punt is dat een NulopdeMeter woning in zijn energienota gevoelig is voor de salderingsregeling en hoe men de woning gebruikt.

Als woningkoper of –huurder is het zinvol om u te verdiepen in de ‘Nul-Op-de-Meter’ voorwaarden over langere tijd en om het totale jaarlijkse stroomverbruik binnen de grenzen van eigen stroomproductie te houden.

Als aanbieder van zo’n woning is het belangrijk dat saldering niet de spreekwoordelijke ‘kurk’ is waarop uw concept drijft. Anders wordt uw concept onaantrekkelijker bij een wijziging van regelgeving. En dat is vaker gebeurd in Nederland rondom het promoten van duurzame energie.

Het zou welkom zijn als aanbieders van concepten inzicht geven in de meerjarige prestaties van hun NOM-woningen bij verschillende (geanonimiseerde) huishoudensamenstellingen en leefpatronen. Op die manier krijgen we allemaal een objectief inzicht in de woningprestaties.

Mocht de saldering fors versoberen zijn er gelukkig ook voldoende oplossingen: Dan kunt u denken aan woningen nog energie-efficiënter ontwerpen, douche WTW’s inzetten, warmtepompen inzetten met hogere rendementen en een vorm van korte termijn elektriciteitsopslag in de woning toepassen. Of we over 10 jaar betaalbaar stroomopslag hebben van zomer naar winter is maar de vraag, ook dat ligt in de toekomst besloten.

Meer over de auteur

René de Brouwer is eigenaar van Evanston Consulting. Hij treedt op als manager en adviseur bij het ontwerpen en adviseren van gebouwen die zeer weinig energie gebruiken én toch betaalbaar zijn. Deze gebouwen zijn comfortabel, wekken zelf het merendeel van energie op, en verbruiken uiterst weinig energie. Hij volgde de afgelopen jaren o.a. vele opleidingen in gidsland Duitsland, om zich deze technologie eigen te maken.

Cursus ontwerpen en berekenen energieneutrale woningen

Wilt u weten hoe u een robuuste energieneutrale woning ontwerpt en welk energieverbruik en energienota die zal hebben? Schrijf u dan in voor de 2-daagse cursus ‘ontwerp & bereken energieneutrale gebouwen’ die SBRCURnet organiseert op 20 januari en 4 februari 2016,