0

Blog: Veilige havens

Maart 2013, het was ijzig koud in Nederland. We waren in de ban van de koudste maand maart in decennia. En dat op een moment dat ons land economisch kwetsbaar lijkt te midden van de wereldwijde financiële en economische crisis. Koud en crisis, het zijn barre tijden!

Door: Walter Rozendaal, Directeur Instituut Vastgoedmanagement

Maart 2013, het was ijzig koud in Nederland. We waren in de ban van de koudste maand maart in decennia. En dat op een moment dat ons land economisch kwetsbaar lijkt te midden van de wereldwijde financiële en economische crisis. Koud en crisis, het zijn barre tijden!

De broekriem moet worden aangehaald. We kunnen onze huidige welvaartsstaat met z’n allen niet meer betalen in de toekomst. Er wordt luid geroepen dat het allemaal anders moet. We willen de welvaart en het welzijn behouden, maar moeten het tegelijkertijd met minder doen. Het lijkt een enorme opgave, en dat is het ook.

De druk is ook hoog bij de Nederlandse gemeenten. Waar wil de landelijke politiek heen? Welke koers gaan we na de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 varen? Welke ingrepen moeten we plegen om er economisch weer bovenop te komen? Welke gevolgen heeft dat voor de taken en doelstellingen bij gemeenten?

De uitvoering van gemeentelijke taken liggen door gedwongen bezuinigingen onder vuur. Gemeenten moeten hetzelfde – of meer zelfs – met minder doen. Krijgen ze dat voor elkaar?

De oplossing?
Is er een veilige manier om kosten te besparen, meer opbrengsten te genereren, risico’s te verkleinen, meer grip te krijgen op maatschappelijke ontwikkelingen en meer integraal en efficiënter het werk uit te voeren? Het lijkt niet eenvoudig, maar het antwoord is simpel. Niet dat simpel hetzelfde als makkelijk is overigens! Maar er is in ieder geval een mogelijkheid. Soms ligt de oplossing voor een probleem direct onder je neus en kijk je er steeds overheen.

Wat die simpele oplossing is? Meer en beter omgaan met accommodaties, met huisvesting, met de eigen gronden en gebouwen. Meer aandacht geven aan het gemeentelijke vastgoed!

Iedere gemeente heeft een flinke post huisvesting op de begroting staan, omdat iedere gemeente behoorlijk wat vastgoed bezit. Hoeveel precies? Dat weten we niet, aangezien diezelfde gemeenten hun vastgoedadministraties niet op orde hebben. Maar als dat wel zo was en het beheer en management op orde zou zijn, dan praten we naar schatting over € 40 miljard aan gebouwen (WOZ-waarde). En als ze dat wel op orde zouden brengen, dan is kostenbesparing, opbrengstverbetering en risicoverkleining allemaal binnen bereik.

Waarom gebeurt dat dan niet overal? Vastgoed wordt historisch bij gemeenten zelden of nooit als een apart vakgebied gezien en dus is er meestal geen aparte afdeling vastgoed. En als die er wel is, dan heeft die meestal een onderbelichte en ondergewaardeerde functie binnen een gemeente.

Vastgoed als instrument
Weet de gemeente welke bedragen gemoeid zijn met vastgoed? Kan een gemeente sturen op en met haar eigen vastgoedbezit? Voldoet ze dan wel aan wettelijke verplichtingen? Het antwoord is eenvoudiger dan de oplossing. Nee, niet op dit moment. Zonder koers is iedere wind goed en kan de reis duur uitvallen.

Er liggen enorm veel kansen om te bezuinigen en tegelijk sociaal-maatschappelijk beter met huurders en gebruikers om te gaan. Veruit de meeste gemeenten weten niet waar ze over spreken, als het over de kosten en opbrengsten van het eigen vastgoed gaat. En niet zo min wordt er professioneel met gebruikers om gegaan. En daar draait het uiteindelijk allemaal om! Een belangrijk instrument blijft daarmee onbenut om te regisseren. En zolang basale vastgoedgegevens ontbreken en er geen verband tussen die gegevens kan worden gelegd, kan die enorme massa van miljarden aan vastgoed ook niet als instrument worden ingezet.

Het lijkt misschien gechargeerd, bot en eenzijdig. Het komt misschien niet erg aardig over. Het is helaas wel de praktijk. Wat je lief hebt, kastijd je. Het is juist omdat er zoveel mogelijkheden liggen, dat het van cruciaal belang is, om de praktijk onder ogen te zien. De mogelijkheden zijn enorm om met vastgoed te sturen, te gebruiken als beleidsinstrument.

De meeste gemeenten zijn qua vastgoedmanagement te vergelijken met schepen op de oceaan, zonder roer en zonder kompas. Ze weten niet waar ze zijn en dobberen rond, overgeleverd aan de wind en de golven en ze lopen het risico op de klippen te lopen. Om een veilige haven te bereiken, moet 1.000 kilometer aan rotsen en zandbanken worden ontlopen. Je kunt blijven hopen dat het goed komt, maar ik vrees dat het ijdele hoop is. Laten we een roer en kompas aanbrengen en borgen dat de haven in de toekomst veilig (en goedkoper) bereikt gaat worden.

Lees hier het artikel ’Inzicht in Vastgoedmanagement Nederlandse Gemeenten.