0

Draagt mijn afval bij aan CO2-reductie?

Lees de blog "Draagt mijn afval bij aan CO2-reductie?" door Wouter Huurman, projectmanager SBRCURnet.

door Wouter Huurman, projectmanager SBRCURnet

Zondag was één van mijn favoriete programma’s op tv: Tegenlicht. Waar informatieve duurzaamheidsvraagstukken behandeld worden, gericht op de toekomst. Tijdens deze documentaire ging het over hoe landen hun CO2-uitstoot kunnen verminderen. Alles om de gemiddelde mondiale temperatuurstijging beneden de 2 graden Celsius te houden. Dit is het hoofdonderwerp van de jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties. Hier komen alle partijen samen die onderdeel uitmaken van het UNFCCC, om tot een nieuw klimaatverdrag te komen. Dat in 2020 van kracht moet gaan. Om de wereld te redden.

General Motors: ‘Verbrand je afval’

De aflevering liet innovatieve praktijkvoorbeelden zien van hoe bedrijven CO2-reductie verwezenlijken. Eén van de voorbeelden was voor mij een vreemde eend in de bijt. General Motors was één van de koplopers van reductie op CO2. Niet geheel onterecht, want het bedrijf heeft een alternatieve grondstof gevonden om hun kolencentrale draaiende te houden. Tegelijkertijd is deze grondstof goedkoper dan de gebruikelijke kolen. De alternatieve grondstof is namelijk het huisafval van de inwoners van Detroit. Bij gebrek aan beter, is dit een alternatief dat energie op kan wekken zonder primair gebruik te maken van fossiele brandstoffen. Toch verwacht ik meer van onze koplopers in de 21ste eeuw. Dit lijkt eerder op een handige manier om inkoopkosten van kolen te drukken en vervolgens de hele voorraad grondstoffen van Detroit weg te branden, dan op duurzaamheid. Onder het mom van ‘verbrand je afval bij ons, dat is duurzaam.’ Naast General Motors is Nederland één van de groot verbranders van Europa waar afval stromen van Engeland, Italië en andere landen hun weg naartoe vinden.

Schaarse grondstoffen 

Inderdaad, het gemiddelde huis- en tuinafval bevat geen hoog percentage aan schaarse grondstoffen, waardoor het niet altijd rendabel is om er recycleprocessen voor op te zetten. Desalniettemin ben ik het er niet mee eens dat een merk als General Motors geprezen wordt voor het verbranden van grondstoffen. Grondstoffen moeten circuleren in onze keten! Energie is een essentieel vraagstuk, omdat er onvoldoende op een duurzame wijze wordt opgewekt. Maar in de nabije toekomst is het energievraagstuk opgelost en worden de (schaarse) grondstoffen het primaire doel van duurzaamheid. Anders zullen belangrijke bouwstenen verloren zijn, als de nood aan de man komt.

Hoe denken wij onze industrie als samenleving draaiende te houden, als wij ons niet grootschalig richten op het investeren in circulaire vraagstukken om de toevoer van grondstoffen veilig te stellen? Dit gaat om zowel schaarse als niet schaarse grondstoffen. Zowel bedrijf als overheid moeten hier nu op inspelen. In de 20ste eeuw was het voorbeeld van General Motors een initiatief dat eventueel een deugdelijke oplossing was, maar zeker niet sustainable. Waarom pleiten anders 64 Nederlandse professoren in een open brief dat de kolencentrales dicht moeten.

Zelfs zonder de kolencentrales (goed voor 7.5 GW) kan de Nederlandse economie (20 GW) zelfvoorzienend zijn met de huidige gas- en watercentrales (25.5 GW), ook al zal hierdoor geen biomassa meer verbrand worden bij de kolencentrales. Dit heeft negatieve invloed op de 20|20 duurzaamheidsdoelstelling van Nederland. Gelukkig zijn grootse plannen bedacht voor windmolen- en zonneparken. Ondanks de goede bedoelingen van duurzame energie zal dit nog meer druk leggen op schaarse grondstoffen!

Windmolenenergie versus grondstoffen

Windmolens waren eerst een logisch gevolg van onze cultuur en polderlandschappen. Het begon met het droogleggen van de polders en het vermalen van onze gewassen. Nu nemen zij een andere plek in, in de Nederlandse maatschappij, namelijk de plek van leverancier van onze duurzame energie. Het doel van de Rijksoverheid is dat alle windmolens op het land in 2020 een gezamenlijk vermogen van ten minste 6 GW hebben. Voor windenergie op zee is dit doel voor 2023 zo’n 4,45 GW. Dit alles heeft een grote invloed op hoe wij tegen de windmolen als cultureel erfgoed aankijken versus de horizonvervuiling die daar mee gepaard gaat. 

Voor mij gaat het om hele andere onderwerpen die van belang zijn bij de toekomstige windmolens van on- & offshore turbines in Nederland. Het hele principe van duurzame energie en de verwachting van windmolens draait bij mij om de grondstoffen. Molens zullen net zoals andere hightech apparaten bepaalde grondstoffen huisvesten die van tijdelijke duur zijn door de steeds ontwikkelende technieken/prestaties. Als deze turbines vervangen worden, kan dit hoge impact met zich meebrengen. Dit vraagt om een overzichtelijke circulaire databank, waarin het levenspad van de grondstof veiliggesteld wordt. 

Vaak is het economisch rendabel een turbine te vervangen door een moderner type, ver voordat die technisch is afgeschreven. Hoe beter deze nieuwe presteert (op efficiëntie, aanschaf of onderhoud), des te sneller de oude turbines vervangen zullen worden. De vraag is wat er dan met de oude windturbines gebeurt, en nog belangrijker, met de grondstoffen. Want windmolens zijn door de eeuwen steeds complexer in ontwerp geworden en vragen steeds schaarser wordende grondstoffen.  

Eén van deze kritieke grondstoffen is neodymium, een zogeheten ’zeldzaam aardmetaal’. Dat deze grondstof kritiek is, heeft niet te maken met de winning van de grondstof, maar het intensieve scheidingsproces. Het zit niet, zoals bijvoorbeeld goud, als een ’ader’ geconcentreerd in de grond, maar is vermengd met andere elementen. Deze grondstof komt in grote hoeveelheden uit China, en de impact op het milieu is van ongekende grootte. Door de stijgende vraag verandert hier op korte termijn niets aan en verzevenvoudigt de prijs van neodymium elk jaar. Druk op Neodymium zal hierdoor drastisch toenemen. Daarom moet een turbine zo ontworpen worden, dat grondstoffen eenvoudig hergebruikt kunnen worden.

Verbranden of anders?

Onze economieën moeten worden ingericht op de circulariteit van grondstoffen. Dit gaat om recycletrajecten waarin grondstoffen veilig worden gesteld bij het ontwerpen van producten. Het gedachtengoed van General Motors past niet meer in het plaatje van een sustainable tijdperk.

Dus: Is CO2-reductie belangrijk? ‘Ja!’ Mits gekeken is naar het totale levenspad van een grondstof en die gesloten wordt. Want zonder grondstoffen, worden onze duurzame energiebronnen prijzig en moeilijk te vinden. Maak inzichtelijk welke grondstoffen en materialen in producten gaan, wat de werkelijke CO2-impact is, welke bevolkingsgroepen lijden onder de vervuiling van winning. Hoe blijft de grondstof op een duurzame en circulaire wijze in ‘onze’ maatschappij? Dit zijn toekomstige vraagstukken waar ruimte voor is in een duurzame wereld!

Weten hoe u zelf bijdraagt aan CO2-reductie? Deze gerelateerde vakkennis helpt u op weg: