0

Goed binnenmilieu in scholen betekent durven leren van pijnpunten

Lees de blog "Goed binnenmilieu in scholen betekent durven leren van pijnpunten" door Cindy Vissering, projectmanager SBRCURnet.

Door Cindy Vissering

“Zet maar even een raam open”, ik hoor het mijn juf op de basisschool nog zeggen. We zijn nu ongeveer 30 jaar verder. Tijd genoeg gehad om iets te doen aan die vaak te vochtige en bedompte klaslokalen zou je denken. Gepraat wordt er wel: al jaren is het binnenmilieu in schoolgebouwen onderwerp van gesprek. Maar diverse onderzoeken en frisse scholen programma’s later, merken we toch dat het nog steeds slecht gesteld is. Hoe komt dat nu? Wordt het geen tijd om daadkracht te tonen? Om ‘gewoon’ aan de slag gaan om de verbeteringen op gang te brengen?

Betere prestaties binnenmilieu

Het mooie is dat wanneer de prestaties van het binnenmilieu van het schoolgebouw beter worden, de prestaties van de leerlingen ook omhoog gaan. Het is bekend dat verse lucht met een laag CO2-gehalte goed is voor de concentratie van de leerlingen én betere resultaten oplevert. Dus het hangt deels af van het schoolgebouw hoe goed je presteert en op welk niveau je uiteindelijk examen mag doen? En misschien zelfs wel hoe goed je dat examen maakt? Dat alleen zou al motivatie genoeg moeten zijn om deze problematiek aan te pakken.Maar blijkbaar ligt het niet zo simpel, want dan was het probleem vast al opgelost.

Ook de overheid ziet nu dat er wat moet gebeuren: een gezond binnenmilieu op scholen is een politiek speerpunt. En alle scholen krijgen uiterlijk 2015 een advies op maat over ventilatie van de GGD. Het staat dus op de agenda, en er zijn onderzoeken gedaan, maar er zal toch veel meer moeten gebeuren om het beeld grootschalig te veranderen: Nederland telt ruim 10.000 schoolgebouwen voor basis, voortgezet en speciaal onderwijs. Ongeveer 80 % van de 7500 basisscholen heeft een slecht binnenklimaat (RIVM). Ongeveer 47% van alle schoolgebouwen heeft onvoldoende ventilatiemogelijkheden (GGD). We praten dus over een groot probleem!

Gebruiker scholen centraal

Er wordt niet alleen gepraat: gelukkig worden er steeds meer oplossingen bedacht en soms ook toegepast. Maar helaas blijken die vaak onvoldoende aan te sluiten bij de behoefte van de gebruiker. Vaak gaan degenen die de oplossingen bedenken af op te algemene uitgangspunten en voorschriften; op wat de onderzoeken zeggen. Maar in de praktijk heb je te maken met specifieke situaties, met maatwerk. Houden we daar geen rekening mee, dan nemen we de beleving van de gebruiker onvoldoende mee.

Misschien ontstaan de problemen wel omdat de verwachtingen van de gebruiker te hoog zijn. Dan valt elke geboden oplossing tegen. Of er worden oplossingen bedacht die te ingewikkeld zijn in gebruik. Of installaties moeten regelmatig bij-geregeld worden. En de school heeft daar geen budget voor. Ook dan vallen de prestaties tegen. Een heel belangrijke vraag voor het oplossen van dit massale probleem is dus ‘Hoe maken we duidelijk aan een gebruiker wat het niveau van comfort wordt?’ Het geven van technische details kunnen weinig mensen omzetten in een beleving.

Ook De Bouwcampus, waar SBRCURnet onderdeel van uit maakt, is bezig om samen met de schoolbesturen de vraag van de gebruiker helder te krijgen. Het gaat daarbij niet alleen om het verduurzamen zelf, maar ook om de financieringsmogelijkheden en de toekomstwaarde in onderwijskundig opzicht. We hebben een workshop gepland op 4 februari 2015. Ben je schoolbestuur en wil je hierbij aanwezig zijn? Neem dan contact op met cindy.vissering@sbrcurnet.nl

Duurzaam schoolgebouw

Maar als we dan eindelijk de gebruikerswensen goed in beeld hebben en begrijpen, dan blijven de kosten in veel gevallen het probleem. Vanaf 1 januari 2015 zijn schoolbesturen zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van hun pand, dus ook voor het budget. Dit blijkt toereikend voor het reguliere onderhoud, maar in basis onvoldoende voor wat vaak in het algemeen ‘de verduurzaming van de gebouwen’ wordt genoemd. En dat is nu juist zo noodzakelijk! Hier ligt nog een hele uitdaging, waar veel gemeenten zich op dit moment druk over maken.

Tegelijkertijd werkt de woningbouwsector momenteel hard aan energie-nota-nul concepten. Niet alleen aan de technische oplossingen, maar ook met het oog op de financiële constructies. Dit biedt ook kansen voor schoolgebouwen. Een mooi voorbeeld is de Veldhuizerschool in Ede, waar door toepassing van het Passiefhuis concept geen verwarming van het gebouw meer nodig is. De warmte wordt geproduceerd door de aanwezige leerlingen. (Zie publicatie ‘Energiezuinige en frisse scholen: het passiefhuisconcept’).

Opgave verbeteren scholen

Er ligt dus een grote opgave, veel schoolgebouwen kunnen een verbeteringsslag gebruiken. De bouwsector ziet hierin veel kansen voor zichzelf, kijk maar hoe Bouwend Nederland zich hier op richt en mee bezig is. Maar ik hoop wel dat de sector daarbij goed de wensen van gebruikers in het oog houdt: we moeten het binnenmilieu passend aanpakken. Want juist daar is er in de afgelopen jaren heel wat mis gegaan! Laten we dus niet alleen onderzoeken, maar laten we vooral ook kennis nemen van voorbeelden: iedereen moet de praktijkverhalen leren kennen waarbij het mis ging qua binnenklimaat, maar ook de succesverhalen. Via welke weg dan ook. Alleen zo kunnen we de komende golf van verduurzamen van de schoolgebouwen tot een succes maken.

Cursus binnenmilieu scholen

Om u hierbij te ondersteunen heeft SBRCURnet samen met BBA binnenmilieu de cursus 'Hoe zorgt u voor een gezond binnenmilieu op school?' ontwikkeld, die aan de hand van cases (misschien wel de uwe?) het gehele proces doorloopt. Deze cursus vindt de eerstvolgende keer plaats op 9 december a.s. De pijnpunten worden behandeld en besproken. U gaat naar huis met een breed inzicht van de mogelijke obstakels en hoe u deze kunt oplossen en voorkomen. BBA binnenmilieu wordt vaak gevraagd om te adviseren bij probleemgevallen en kan u helpen met het spiegelen van deze voorbeelden. Laten we er met zijn allen voor zorgen dat onze kinderen in gezonde scholen kunnen vertoeven!