0

Hoe breng ik Active House in de praktijk?

Via het project Hooghkamer van bouwbedrijf Van der Hulst illustreert SBRCURnet projectmanager Natalie Prinsen hoe je Active House verbindt aan je dagelijkse bouwwerkzaamheden.

Door Natalie Prinsen, projectmanager SBRCURnet

Naar Active House in kleine stapjes

Succesvolle bedrijven hebben een visie en geven zo richting aan de koers van hun organisatie. Het gaat hierbij om een realiseerbare droom die richting geeft aan je plannen en doelen. Goede leiders zorgen voor prikkelende ambities, die hun werknemers en klanten aanspreekt. Active House is zo’n visie.

Active House is een kijk op bouwen, waarbij een holistische benadering centraal staat. Waarbij energie, milieu en comfort in balans zijn. Yvonne van der Hulst, directrice van wat zij zelf noemt ‘een modern traditioneel bouwbedrijf’, draagt deze visie een zeer warm hart toe. En dan heeft ze het niet over een interessant stukje tekst in het marketingplan. Integendeel: Yvonne van der Hulst grijpt iedere mogelijkheid aan om de uitgangspunten van Active House te verbinden aan het  dagelijkse werk van haar medewerkers; zowel bij de werkvoorbereiding als op de bouwplaats. Ze betrekt haar hele organisatie actief bij het inhoudelijk uitwerken van haar ambities. Hoe? Eigenlijk is het heel eenvoudig: begin met kleine stapjes.

Active House en welstandseisen

Het borgen van de uitgangspunten van Active House, begint bij de architect. De architect van de nieuwbouwplannen van Hooghkamer, bleek nog niet bekend te zijn hiermee. Dit gegeven heeft Yvonne benut door de architect uitgebreid te informeren en te enthousiasmeren. Vanuit de welstand zijn vrij strenge eisen gesteld aan het plan. Met het nieuwe woongebied wordt het ‘oude dorp’ van Voorhout afgemaakt. De architectuur van de woonbuurt moet daarom aansluiten op de omliggende bebouwing. Alle woningen worden uitgevoerd in de bekende jaren ‘30 stijl, opgetrokken in baksteen en met een pannen dak. Maar toch maken de  kaders vanuit de welstand  het  niet onmogelijk om vanuit het Active House gedachtengoed aan de slag te gaan.

Een Active House wordt beoordeeld op de condities van het binnenmilieu (het niveau van comfort), het energieverbruik en de impact op het milieu:

1. Comfort: een Active House zorgt voor gezonde en comfortabele condities voor de bewoners. Het gebouw zorgt in ruime mate voor daglicht en frisse lucht, en de binnentemperatuur is aangenaam. De toegepaste materialen hebben een neutraal of positief effect op het comfort en binnenmilieu.

2. Energiebalans: een Active House is energiezuinig. Zo veel mogelijk energie komt uit duurzame bronnen geïntegreerd in het gebouw of van collectieve systemen die duurzaam opgewekte elektriciteit leveren.

3. Milieu: bij het ontwerp is aantoonbaar rekening gehouden met het optimaliseren van de relatie tussen het gebouw en de lokale omgevingsfactoren. Hierbij wordt gericht gekeken naar het gebruik van grondstoffen en andere hulpbronnen, en de totale invloed op het milieu tijdens de gehele levensduur van het gebouw.

Ook binnen de traditionele bouw, zijn voldoende mogelijkheden om hier vorm aan te geven.

Van voorlopig ontwerp naar technische uitwerking

En dan komt het plan bij Yvonne van der Hulst en haar 24 medewerkers. De werkvoorbereider, de calculator, de voormannen en uitvoerders op de bouwplaats spelen allemaal een cruciale - maar andere rol in het proces.
De tekeningen van de architect worden vertaald naar een technisch uitvoerbaar geheel, dat uit verschillende producten en materialen bestaat. Deze technische uitwerking van het ontwerp gaat gepaard met een planning voor de inkoop, en die hang weer nauw samen met de bouwplaatsinrichting en de logistieke mogelijkheden. Met een Lean training, probeert Yvonne al deze werkzaamheden goed op elkaar af te stemmen.

Luchtdicht bouwen

Er gebeurt op het moment erg veel bij Bouwbedrijf Van der Hulst. Maar al deze verschillende trajecten maken deel uit van een groter geheel: het realiseren van zes twee-onder-een-kapwoningen die passen binnen de visie van Active House. Binnenkort gaat de Lean training van start, maar vorig jaar al is het onderwerp ‘luchtdicht bouwen’ geïntroduceerd. Bij de Active House Specificaties staat beschreven dat ‘maximale aandacht dient te worden besteed aan het minimaliseren van energiegebruik en warmteverlies uit het gebouw’. Luchtdicht bouwen, in combinatie met een goed geïsoleerde schil, draagt bij aan een vermindering van de energievraag. Daarom is middels een blowerdoortest de luchtdichtheid van een modelwoning gestest. Bij deze modelwoning was luchtdicht bouwen nog geen uitgangspunt, maar de test liet wel goed zien wat straks de aandachtspunten zijn.

Luchtdicht bouwen heeft invloed op de detaillering, op de uitvoering en óók op de inkoop. Bij de bouw van een Active House wordt rekening gehouden met duurzaam materiaalgebruik en de ecologische impact.Dat geldt ook hier. Maar luchtdicht bouwen wordt sterk geassocieerd met gebruik van pur. Pur is – net als kit, verf en lijm – een materiaal dat het milieu zwaar kan belasten. Het voorkomen van kieren is uiteraard beter dan het ‘dichtpurren’ ervan. Bovendien kan bij veel aansluitingen gebruik worden gemaakt van een compressieband. Door zorgvuldig te ontwerpen kan de architect luchtlekken grotendeels vermijden. Prefabricage is ideaal als het gaat om het behalen van een constante kwaliteit en het reduceren van afval. Maar bij de aansluiting van een prefab dakelement op de bouwmuren, kan alsnog vanalles misgaan. De leverancier van de prefab dakelementen moet daarom weten welke (luchtdichtheids)eisen gesteld worden, en in goed overleg met de werkvoorbereiding van het bouwbedrijf kan de leverancier de aansluitdetails hierop afstemmen. Als het gebruik van (flexibele) pur overmijdelijk is, kan de bouwer zoeken naar een leverancier met pur in statiegeldbussen. Dat bespaart weer een hoop afval. Voor aanvullende tips; zie deze Pur-punten.

Management van bouwafval

Rekening houden met duurzaam materiaalgebruik en de ecologische impact, betekent inderdaad ook: vermindering van bouwafval. Maar eenvoudig is dat niet. Laten we eens ‘de baksteen’ als voorbeeld nemen. Zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel bakstenen. Met welke fabrikant ga je in zee? Welke fabrikant heeft duurzaamheid ook hoog in het vaandel staan? Hoe ziet hun proces eruit? Welke chemische (kleur)toevoegingen zijn gebruikt? Bestel je de bakstenen per pallet, of mag je ook halve pallets inkopen? En kan de fabrikant misschien weer mee terugnemen wat overblijft? Kan een pallet ook zonder verpakkingsfolie geleverd worden? Volstaat een dekzeil op de bouwplaats om de stenen te beschermen tegen schade? En ga zo maar door. Ook hier geldt: het is van groot belang om met de leverancier in gesprek te gaan.

Flinke stappen gezet

De visie van Active House vertegenwoordigt een nieuwe generatie duurzame gebouwen, met veel aandacht voor het welzijn van de bewoner. Om dit goed uit te kunnen voeren moeten de specificaties voor een Active House  zowel bij een architect als een bouwbedrijf bekend  zijn. Bij het bouwbedrijf vindt als het ware ‘de materialisering’ van de uitgangspunten plaats. Dat betekent nogal wat. Luchtdicht bouwen, duurzaam materiaalgebruik en afvalbeperking op de bouwplaats, zijn slechts enkele aspecten hiervan.
Bij Van der Hulst zijn al flinke stappen in de goede richting gezet. Alle medewerkers van het bouwbedrijf worden meegenomen in het proces. Op woensdag 15 oktober is het startsein gegeven voor  de bouw van de nieuwe wijk Hooghkamer, en medio november worden de funderingen geheid. Hoe zal het de bouwvakkers in de praktijk vergaan? Ik ben erg benieuwd en zal de bouw daarom actief blijven volgen!

Het project van Van der Hulst is één van de SBRCURnet Kennispartnerprojecten. Kijk voor meer informative op de projectpagina.