0

Onjuiste ventilatie door prioriteit energiebesparing

Lees de blog "Onjuiste ventilatie door prioriteit energiebesparing" door Evert Hasselaar, adviseur.

Door Evert Hasselaar, adviseur

Al jaren maak ik me druk om de kwaliteit van ventilatie in woningen.

Als verbazing een kenmerk van geluk is dan heb ik daar genoeg van. Er zijn veel ongezonde woningen en er is verkeerde aandacht voor ventilatie. De systemen die bij renovatie en nieuwbouw worden toegepast zijn een arm compromis tussen prijs en comfort. Producten die zich als verbetering van de energieprestatienorm profileren maken het nog erger: vraag-gestuurde ventilatiesystemen die energie besparen door minder te ventileren. De prioriteit voor energiebesparing levert oplossingen die voor de winter zijn bedacht, terwijl in goed geïsoleerde woningen de stookperiode nog maar drie of vier maanden duurt.

Ik pleit voor zomerventilatie

Daarom pleit ik al jaren voor een zomerventilatiesysteem naast een winterventilatiesysteem. Ook zou de ventilatie per individuele ruimte geoptimaliseerd moeten worden: goed te regelen overdag, wanneer de bewoner zelf kan bedienen en inbraak kan voorkomen, maar ook  ‘s nachts, bij storm en regen en bij afwezigheid, moeten toevoeropeningen veilig kunnen werken.

 De zomersituatie levert een voorkeur voor natuurlijke ventilatie op. Natuurlijke afvoer verdient herwaardering, zodanig dat bij problemen eerst naar onderhoud en verbetering wordt gekeken voordat mechanische ventilatie wordt aangelegd. Mechanische afzuiging vraagt meer afzuigpunten, ook in iedere slaapkamer. In de winter past gebalanceerde ventilatie, maar dan met zowel toevoer als afvoer per ruimte, zelfs in de badkamer. Dus iedere kamer handbediend en in balans.

Verse lucht

Vaak heb ik deze benadering bepleit tegenover congresgangers, woningcorporaties en adviseurs namens de GGD. Maar de GGD mag zich niet met keuzes van een corporatie bemoeien, zo is ook hun ervaring. Adviseurs komen met goedkope en theoretische, maar praktisch ongefundeerde voorstellen die aan het Bouwbesluit voldoen. Dat helpt lang niet altijd om genoeg verse lucht bij de neus van de bewoners te krijgen.

De dag dat ik dit schreef maakte ik een gesprek mee tussen een opdrachtgever, een installatiebedrijf (De Groot Installatiegroep) en de marktleider van ventilatiecomponenten (Zehnder). De directe relatie tussen opdrachtgever en industrie was veelzeggend.  Er werd in openheid samen gezocht naar een goede oplossing. Men verstond elkaar, er groeide zelfs enthousiasme voor het comfortidee, de balans van toe- en afvoer per ruimte en per verdieping.

De periode zonder stoken werd belangrijk: veel zomerventilatie omdat het kan en om te koelen zonder energiegebruik. Dat vraagt om grote openingen, allemaal zonder inregenen, insluipingsrisico en ook gebruiksvriendelijk te bedienen. Voor de korte winterperioden, dus zodra natuurlijke trek koudeval ofwel tocht gaat veroorzaken, is er balansventilatie. 

Balansventilatie

Balansventilatie wordt niet op woningniveau ontworpen, met luchtstromen die rekenwerk beter volgen dan natuurwetten, maar uitgewerkt per verdieping en wat betreft luchthoeveelheid en stromingspatroon per ruimte geoptimaliseerd en in balans (dus met toevoer en afvoer).

Toen de bedoeling van deze wensen van de opdrachtgever duidelijk waren geventileerd, kwam de hamvraag: “Kan dat, ondersteunen jullie dat als installateur en toeleverancier?”. Het antwoord was volmondig “Ja, dat is technisch uitvoerbaar en we kunnen passende standaard producten voor de voorgestelde oplossing leveren”.  Er kwam nog een welkome suggestie: ook een toevoer en afvoer in de berging, die tevens installatieruimte is. Dan kan de deur kierdicht worden afgewerkt inclusief valdorpel en heb je geen last van geluidhinder uit die berging.

Bewoner blij

Dit project komt niet tot stand via een standaard ontwerp dat via aanbesteding goedkoop wordt uitgevoerd. De prestaties worden gehaald via vergaande ketensamenwerking. Bouwregie, prestatie-eisen door de bewoner laten formuleren en die serieus nemen, uitgebreide afstemming van producten voordat gebouwd gaat worden, straks prefabricage en een bouwtijd per woning van weken in plaats van maanden. Dat levert oplossingen waar de bewoner blij mee is.

Positieve uitkomst

Het was een mooie dag met een positieve uitkomst. Waarom heb ik daar jaren op  moeten wachten? Ik moest wachten op veranderingen in de bouw: a. samen verantwoordelijkheid nemen, b. investeren in kwaliteit voor vele jaren in plaats van uitgeknepen initiële investeringen, c. een nieuw concept neerzetten dat overtuigt naar nieuwe opdrachtgevers toe. Het kan, in dit geval bij nieuwbouw, maar ook bij renovatie.

Active Houses in de maak


De komende tijd wordt er een aantal huizen gebouwd met een ventilatiesysteem zoals Evert Hasselaar beschrijft. Deze zogenoemde icoonwoningen, gebouwd volgens de Active House principes, verrijzen in Almere en Den Haag. SBRCURnet is adviseert bij deze projecten vanuit zijn rol als Kennispartner.