0

Razendsnel luchtdicht bouwen met ultrasone luchtdichtheidsmeting

Lees de blog "Razendsnel luchtdicht bouwen met ultrasone luchtdichtheidsmeting" door Ruud Geerlings, programmamanager SBRCURnet.

Door Ruud Geerligs, Programmamanager SBRCURnet

In de Vogeltjesbuurt in Tilburg leverde bouwbedrijf Van der Weegen onlangs, in zeer korte bouwtijd, vervangende nieuwbouw op. Dit deed het bedrijf in nauwe samenwerking met de ketenpartners. De luchtdichtheid van het project controleerde Van der Weegen met ultrasoon geluid. Het Kennispartnerpoject leerde ons dat deze meetmethode prima voldoet om bewustwording te creëren en mensen scherp te houden, maar zich nog verder kan ontwikkelen. 

Stappenplan luchtdicht bouwen

Het Kennispartnerproject Vogeltjesbuurt te Tilburg van bouwbedrijf Van der Weegen draaide om kwaliteitsborging op het gebied van luchtdicht bouwen. De publicatie Luchtdicht bouwen (360.13) van SBRCURnet geeft een stappenplan om de vereiste luchtdichtheid te garanderen:

  1. Benoem in een vroeg stadium het ambitieniveau ten aanzien van energiezuinigheid en luchtdichtheid; ontwerp een robuust energieconcept.
  2. Stel op basis van dit energieconcept de noodzakelijke qv;10;kar-waarde vast. Let op: luchtdicht bouwen gaat niet zonder een goed functionerend ventilatiesysteem!
  3. De qv;10;kar-waarde is input voor de EPC-berekening.
  4. Ga na wat deze qv;10;kar-waarde betekent voor de schil van het gebouw.
  5. Bepaal de lijn/het vlak waarin de luchtdichting moet worden aangebracht. Inventariseer de overgangen van de details. Geef op de details op correcte wijze de luchtdichting aan en beschrijf de maatregelen/materialen in het bestek en/of technische omschrijving.
  6. Controleer tijdens de werkvoorbereiding de kwaliteit van de luchtdichtingen in het ontwerp. Stem de keuze van het dichtingsmateriaal af op de 'bewegingen' van de bouwdelen.
  7. Instrueer tijdens de uitvoering de medewerkers zorgvuldig over de bouwtechnische detaillering van het project.
  8. Controleer de luchtdichtheid tijdens de gevel- en daksluiting (visueel) en stuur bij waar nodig. Beoordeel na de gevel- en daksluiting met één of meer luchtdichtheidsmetingen het resultaat. Laat de betrokken partijen meekijken tijdens de meting.
  9. Controleer de luchtdichtheid bij oplevering met één of meer luchtdichtheids- en / of infraroodmetingen (in combinatie met het opsporen van lekken met behulp van rook). Laat de betrokken partijen meekijken tijdens de meting.

Nauwe samenwerking met ketenpartners

Het kennispartnerproject focuste in het bijzonder op de laatste drie stappen. Zo is het instrueren van medewerkers – stap 7 – breder opgepakt. Van der Weegen realiseerde het project in nauwe samenwerking met de ketenpartners. Niet alleen de bouwmedewerkers kregen instructie van de leverancier van de luchtdichtingsmaterialen, ook met de leverancier van de prefab betonelementen en de daarop gemonteerde kozijnen was een goede afstemming van de benodigde luchtdichting. 

We zien een toename van het gebruik van prefab bouwelementen. De luchtdichtingen moeten dus al in de fabriek goed zijn. Op de bouw zijn geen, of beperkte mogelijkheden om eventuele gemaakte fouten te herstellen.

Luchtdichtheid meten tijdens de bouw

Bij oplevering meten de betrokkenen de luchtdichtheid van woningen door middel van een blower door test. Hiervoor brengen de uitvoerders de woning op over- en onderdruk en meten ze hoeveel lucht er nog door ongewenste gaten en kieren ontsnapt. 

Controle tijdens de bouw gebeurt vaak visueel, zoals omschreven in stap 8. Van der Weegen paste in dit project een zogenoemde ‘non-destructive measurement methode’ toe, om op voorhand eventuele luchtlekken op te sporen en passende maatregelen te nemen om lekken te voorkomen. Hiervoor maakte het bedrijf gebruik van ultrasoon geluid. 

Ultrasoon meten, ook bij de leverancier

Aan de hand van hoogfrequent geluidsgolven maken specialisten een pre-scan van de mogelijke luchtlekken. Aangezien de luchtdichtheid mede afhankelijk is van de aangeleverde prefab-elementen zijn ook bij de kozijnleverancier en bij de leverancier van de prefab betonelementen ultrasone metingen gedaan. De ultrasone metingen brachten onder meer luchtlekken aan het licht bij de hoekverbindingen van de kozijnen en bij de verbinding tussen de kozijnen en betonnen elementen.

Het productieproces bij leveranciers is er over het algemeen niet op ingericht wijzigingen direct door te voeren. Voor het gehele kwaliteitsproces is het wel van belang dat de leverancier direct kan inspelen op de gevraagde luchtdichting van zijn materialen. 

Verdere ontwikkeling ultrasone metingen 

De bouw past ultrasone luchtdichtheidsmeting nog beperkt toe en de meetmethode zal zich verder moeten ontwikkelen voor het breed geaccepteerd is. Maar, met dit kennispartnerproject hebben we een verdere stap gezet om de kwaliteitsborging van de verschillende aansluitingen al tijdens de bouw te kunnen controleren.

De ultrasone luchtdichtheidsmeting voldoet prima om bewustwording te creëren en de mensen scherp te houden. De metingen geven een indicatie van een eventuele luchtlekken en daarop kunnen corrigerende maatregelen worden genomen. Maar, het ultrasoon meten kan zich verder ontwikkelen:

  • Metingen vinden altijd achteraf plaats en niet direct bij het gereedkomen van de gemaakte aansluiting. Idealiter zou diegene die de aansluiting maakt, direct moeten kunnen aantonen dat de aansluiting goed is uitgevoerd.
  • De metingen zelf vereisen de nodige apparatuur, tijd en ervaring. De ervaring van diegene die meet (nu gespecialiseerde bureaus) is bepalend voor het trekken van de juiste conclusies over de gemeten waarden.
  • De omvang van het luchtlek is slecht te kwantificeren waardoor deze moeilijk objectief te beoordelen is. 

Vervolg: private kwaliteitsborging

In het kader van private kwaliteitsborging moet het bouwbedrijf, maar zeker ook de toeleverende industrie, de kwaliteit kunnen borgen op alle aspecten van de bouw. Luchtdichtheid is slechts één van de aspecten die dan aan de orde zullen komen. Hiervoor zijn praktische tools nodig. 

Reacties

Lert Fontein op 15 juli 2015

dit lijkt mij een interessante ontwikkeling, het controleren op dichtheid d.m.v. geluid. Kunt u mij daarover meer vertellen/ Met vriendelijke groet, Lert Fontein

delete

Ruud Geerligs op 15 juli 2015

Zoals al aangegeven in deze blog is ultrasone luchtdichtheidsmeting nog volop in ontwikkeling. Meer informatie kunt u vinden op: https://www.youtube.com/watch?v=OXdffXNRqCY Tevens zijn wij betrokken in een Europees project waar aan de hand van zelf-inspectie technieken de kwaliteit gecontroleerd gaat worden. Hier willen we ook kijken naar het gebruik van ultrasone luchtdichtheidsmetingen. Zie hiervoor http://www.insiter-project.eu/

delete

Reageer