0

Waterbouwen is onderhouden

Auke Terlouw (werkzaam bij Van den Herik) blogt over het belang van onze waterbouw en het gedegen onderhouden daarvan.

Door Auke Terlouw, Van den Herik

"God created the earth, but the Dutch created the Netherlands." Dit gekscherende Engelse gezegde wordt wel eens gebruikt om ons als waterbouwminnend volkje te typeren. Echter, God was in 6 dagen klaar en kon op de 7e dag rusten. 

Waterbouw en strijd

Wij Nederlanders kunnen na honderden jaren van strijd tegen het water nog steeds niet één dag achterover leunen. Het is een eeuwig durende strijd. Waarbij we het redden door het onderhouden van onze waterbouw, maar als we niet oppassen gaan we die strijd op termijn misschien toch verliezen. Ja, lees dit artikel over onveilige sluizen en gemalen maar eens. Maar is dit eigenlijk wel nieuws? 

Onze strijd tegen het water gaat ver terug, heel ver. Rond 500 voor Christus begonnen we al met bouwen op terpen tegen het hoge water. Het eerste waterschap werd in 1255 ingesteld door graaf Willem II van Holland en markeert de start van ons poldermodel. De creatie van de contouren van het huidige Nederland, valt echter voor een groot deel te herleiden naar een ander belangrijk jaartal. 

Het Rampjaar 1672

Weet u wat in het jaar 1672 gebeurde? Nee? Dit jaartal staat beter in Nederland bekend als 'Het Rampjaar'. Voor de Nederlandse waterbouwgeschiedenis is dit ook een gedenkwaardig jaar, want toen waadde de Franse vijand door een dichtgeslibde Rijn bij Lobith Nederland binnen. Dit was de aanleiding voor de  aanleg (in 1701) van het 'verdedigingswerk' het Pannerdensch kanaal. Niemand had toen ooit kunnen bevroeden dat met dit kanaal letterlijk invullen werd gegeven aan “the Dutch created the Netherlands”.

Dijkdoorbraak en oorlog

In 1769 zorgde een grote dijkdoorbraak bij Huissen, toen nog een enclave van Pruisen, voor de tragiek die vaak grote geschiedkundige gebeurtenissen kenmerken. De gehele Betuwe en de Tieler- en Culemborgerwaard stroomden vol. Bij Culemborg stroomde het water vervolgens over de dijk in de Lek en bedreigde Zuid-Holland. Hierdoor ontstond een groot geschil met het machtige Pruisen omdat zij weigerden de dijk te herstellen. En zoals de wet van Murphy voorschrijft: tot overmaat van ramp bezweken ook dijken in de oude bovenmonding van de Neder-Rijn. Het conflict met Pruisen duurde meer dan een jaar. Maar als de nood het hoogst is de redding nabij: In 1771 lukte het Nederland de aanleg van grote rivierkundige werken en dijkherstel bij Pruisen af te dwingen. 

Tijdens de opvolgende conferentie van 1771 in Arnhem tekenden Pruisen en de Republiek (Nederland) een verdrag waarin de nu nog geldende waterafvoerverdeling is afgesproken, waarbij het 70 jaar oude Pannerdensch kanaal de prominente taak kreeg om een derde van het Rijnwater te ontvangen. Het overige water zou worden afgevoerd door de Waal. Er ontstond met dit verdrag een stabiele afvoerverdeling die vandaag de dag nog steeds bijna exact hetzelfde is. Een afvoerverdeling waar al onze sluizen, stuwen en bruggen  op gebaseerd zijn. Daarmee is ons landschap gevormd. 

Waterbouwdag 2014

De Waterbouwdag 2014 die 13 november jl. plaatsvond had als thema  “Bouwen of onderhouden dat is de keus”. Maar kun je dit wel zo zwart-wit stellen? De wereld van de waterbouw is dynamisch: (water)bouwen en onderhouden is een complementaire opgave. Ze gaan hand in hand samen,  investeringen zijn nodig (link) en de geschiedenis heeft bewezen: ze betalen zich terug! 

1500 jaar later bewijzen terpen nog steeds hun nut, wie had dat ooit met een Life Cycle Cost analyse kunnen berekenen? Hadden beleidsmakers 800 jaar terug kunnen voorstellen dat waterschappen nog steeds de spil in ons (efficiënte) watermanagement vormen? Wie had deze grootse impact van het aanleggen van  het Pannerdensch kanaal 300 jaar terug goed kunnen inschatten?  Het onderhoud van de sluizen en stuwen op de Maas waar ik aan werk komen uit de jaren 30 van de vorige eeuw. Nadat wij bij Van den Herik  onze werkzaamheden hebben uitgevoerd, kunnen deze weer een 50 jaar mee. Waterbouw  gaat hand in hand samen met  onderhoud. Onderhouden van afspraken, regels en infrastructuur die soms al honderden jaren bestaan.    

Investeren in waterbouw

De vorm en basis waarop de waterbouw in Nederland is gebaseerd is grotendeels bepaald in de vorige eeuwen. Laten we de komende eeuwen een zondvloed van Bijbelse, of kleinere proporties voorkomen. In 1771 ging er een oorlog tegen Pruisen vooraf aan de (letterlijke) strijd tegen het water. De vele bezoekers van de Waterbouwdag 2014 lieten 13 november jl. zien dat ze graag meedoen aan een nieuwe strijd, in de positieve zin van het woord, in de 21ste eeuw. Investeren in onderhoud is de tweede stap. Dit heeft Nederland de afgelopen eeuwen beschermd en gevormd. Deze traditie kunnen wij als waterbouwers de komende eeuwen gaan voortzetten!

Op de hoogte blijven van de kennis die SBRCURnet samen met de markt ontwikkelt in de strijd tegen het water? Lees dan het digitale SBRCURnet magazine. Dit kan online, of op uw tablet via de SBRCURnet magazine app die u kunt downloaden uit de App Store of uit Google Play (Android).