0

Algemene voorwaarden in de bouw - 215

Vaststellen wanneer algemene voorwaarden in de bouw van kracht zijn.

OPLOSSINGSRICHTINGEN

a. Welke soorten algemene voorwaarden zijn er in de bouw

De bouw kent drie soorten algemene voorwaarden. Deze verschillen niet alleen qua onderwerp en inhoud, maar ook qua manier waarop ze tot stand zijn gekomen.

  1. Algemene voorwaarden opgesteld in breed overleg met diverse betrokken partijen.
    Deze voorwaarden bevatten een evenwichtige verdeling van plichten en lasten. Een voorbeeld is de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken (UAV). Deze voorwaarden zijn tot stand gekomen na breed overleg waarin praktisch alle bij de bouw betrokken partijen zitting hadden, zoals aannemers, overheid en architecten.
  2. Algemene voorwaarden specifiek voor een bepaalde branche,
    bijvoorbeeld voor raadgevende ingenieurs of architecten. Bij de totstandkoming van deze voorwaarden wordt in meer of mindere mate overleg gepleegd met betrokken partijen, maar er is geen sprake van breed overleg. Deze voorwaarden behartigen dan ook sterker de belangen van de gebruiker (verkoper, leverancier). Voorbeelden zijn de Standaardvoorwaarden Rechtsverhouding opdrachtgever-architect (SR) en de Regeling van de Verhoudingen tussen Opdrachtgever en adviserend Ingenieursbureau (RVOI).
  3. Algemene voorwaarden opgesteld voor één individueel bedrijf. Deze voorwaarden behartigen meestal uitsluitend de belangen van het individuele bedrijf. In de praktijk komt het vaak voor dat bedrijven op hun briefpapier naar dergelijke algemene voorwaarden verwijzen, met als doel deze voorwaarden van toepassing te laten zijn op de te sluiten overeenkomst. <I>Wederpartijen (koper, afnemer) moeten hier alert op zijn!
b. Wanneer zijn algemene voorwaarden van toepassing

Voor het sluiten van een overeenkomst is het belangrijk dat partijen weten welke algemene voorwaarden van toepassing zijn. De Nederlandse wet geeft hier een regeling voor, die in het kort op het volgende neerkomt.

Algemene voorwaarden zijn van toepassing op een overeenkomst wanneer de wederpartij de algemene voorwaarden heeft ondertekend of op een andere wijze heeft aanvaard. Naast het ondertekenen van een geschrift waarin de algemene voorwaarden letterlijk zijn opgenomen is het ook mogelijk een geschrift te ondertekenen waarin duidelijk naar de algemene voorwaarden wordt verwezen. Dit geschrift hoeft niet alleen de overeenkomst zelf te zijn; het kan bijvoorbeeld ook een offerte, een opdrachtbevestiging of een opdrachtbrief zijn.

Daarnaast is het mogelijk dat algemene voorwaarden van toepassing zijn, doordat de wederpartij deze voorwaarden bij het aangaan van de overeenkomst voor akkoord verklaart. Het lastige hierbij is dat dit akkoord verklaren uitdrukkelijk kan geschieden maar ook stilzwijgend, bijvoorbeeld doordat de wederpartij regelmatig zaken doet met de partij die de algemene voorwaarden stelt (de 'gebruiker') of omdat de wederpartij in het handelsverkeer of in zijn branche bekend is met de algemene voorwaarden of daarop bedacht is. Kortom: algemene voorwaarden zijn al snel van toepassing!

c. Welke algemene voorwaarden zijn van toepassing

In de praktijk komt het vaak voor dat verkoper en koper in respectievelijk het aanbod en de aanvaarding verwijzen naar eigen algemene voorwaarden. In dat geval is het de vraag welke algemene voorwaarden van toepassing zijn op de overeenkomst. De wet heeft dit probleem geregeld door te bepalen dat de overeenkomst dan tot stand komt volgens de algemene voorwaarden van degene die er het eerst naar verwijst. Deze algemene voorwaarden gelden echter niet indien de wederpartij bij de aanvaarding deze voorwaarden uitdrukkelijk afwijst.

d. Wanneer zijn algemene voorwaarden (on)geldig

In beginsel is de wederpartij gebonden aan algemene voorwaarden, zelfs als de gebruiker van die algemene voorwaarden bij het sluiten van de overeenkomst begreep dat de wederpartij de inhoud van de algemene voorwaarden niet kende. Deze snelle toepasselijkheid van algemene voorwaarden wordt echter beperkt doordat een bepaling uit de algemene voorwaarden kan worden vernietigd, indien:


1) de wederpartij geen redelijke mogelijkheid heeft gehad om kennis te nemen van de algemene voorwaarden, of:

2) een bepaling onredelijk bezwarend is voor de wederpartij.
Deze twee motieven tot vernietiging (ongeldig verklaren) gelden niet voor grote ondernemingen, omdat die in beginsel geen extra bescherming nodig hebben. Een onderneming is groot, wanneer de onderneming de jaarresultaten publiceert &oacute;f indien zij meer dan vijftig werknemers in dienst heeft.


ad 1) Geen redelijke mogelijkheid kennis te nemen van algemene voorwaarden. De gebruiker (zoals verkoper of leverancier) van de algemene voorwaarden moet de wederpartij (zoals koper of afnemer) een redelijke mogelijkheid bieden om kennis te nemen van de algemene voorwaarden. Dat kan door de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst te overhandigen. Indien dit redelijkerwijs onmogelijk is, kan de gebruiker de wederpartij meedelen dat de algemene voorwaarden bij hem of bij de Kamer van Koophandel ter inzage liggen of bij de rechtbank zijn gedeponeerd. Ook is het niet nodig de algemene voorwaarden te overhandigen indien de wederpartij bekend is of geacht wordt bekend te zijn met de inhoud van de algemene voorwaarden tijdens het sluiten van de overeenkomst.


ad 2) Onredelijk bezwarend. Wanneer een bepaling in de algemene voorwaarden echter onredelijk bezwarend is voor de wederpartij, dan bepaalt de wet dat de gebruiker van de algemene voorwaarden zich niet op deze bepaling mag beroepen. In onderhandeling staan partijen vaak niet op gelijke voet met elkaar. Deze ongelijkheid brengt met zich mee dat de overeenkomst &eacute;n de algemene voorwaarden in het voordeel van &eacute;&eacute;n partij uitvallen. Op zichzelf is dat nog niet 'onredelijk bezwarend'. Of een bepaling onredelijk bezwarend is, hangt af van de omstandigheden op het moment van het sluiten van de overeenkomst.

Om consumenten te beschermen heeft de wetgever twee lijsten (de zogeheten 'zwarte en grijze lijst') in de wet opgenomen. In deze lijsten staat een aantal bepalingen waarvan de wetgever al aangeeft dat ze onredelijk ('zwart') of vermoedelijk onredelijk ('grijs') bezwarend zijn. Ook al zijn deze lijsten in principe alleen van toepassing op consumenten, toch hebben de lijsten zeker voor kleine 'consumentachtige' wederpartijen, bijvoorbeeld kleine vereniging en stichtingen, een zekere uitstraling ('reflexwerking').

Daarnaast zijn de gebruikelijke motieven tot het vernietigen van overeenkomsten in het Burgerlijk Wetboek ook van toepassing op algemene voorwaarden. Gedacht moeten worden aan het vernietigen op grond van misbruik van omstandigheden, strijdigheid met de openbare orde en/of goede zeden of onduidelijkheid. Een beroep op het Burgerlijk Wetboek staat ook open voor grote ondernemingen. Ook zij zijn dus enigszins beschermd tegen bepalingen in algemene voorwaarden die niet door de beugel kunnen.

ACHTERGROND

Er zijn onderwerpen die bij het opstellen van diverse overeenkomsten altijd op een vergelijkbare wijze kunnen worden geregeld. Het gaat dan om zaken die niet essentieel zijn voor de overeenkomst, maar die toch geregeld moeten worden. Het hanteren van algemene voorwaarden biedt dan vaak uitkomst. In algemene voorwaarden kunnen deze onderwerpen dan in standaardbepalingen worden opgenomen en, waar mogelijk, van toepassing worden verklaard. Zo hoeven partijen niet meer over dergelijke onderwerpen te onderhandelen, wat een aanzienlijke tijdwinst oplevert. Belangrijke onderwerpen die vaak in algemene voorwaarden staan - en die zeker de aandacht verdienen - zijn regelingen over aansprakelijkheid en over het beslechten van geschillen.
In het handelsverkeer tussen bedrijven worden vrijwel altijd overeenkomsten gesloten waarop algemene voorwaarden van toepassing zijn. In de bouw is dat niet anders. Bedrijven maken op grote schaal gebruik van algemene voorwaarden, zonder dat zij de inhoud van deze algemene voorwaarden kennen. Dat kan grote gevolgen hebben op het moment dat er daadwerkelijk problemen zijn. Het is dan ook van groot belang dat bedrijven vooraf weten wanneer de algemene voorwaarden van toepassing zijn.

AANDACHTSPUNTEN

Natuurlijk kan bij het sluiten van een overeenkomst altijd worden besloten om op bepaalde punten af te wijken van de algemene voorwaarden. Voorkomen moet worden dat de voorwaarden op tal van punten worden aangevuld of aangepast. Niet alleen doet dit de tijdwinst teniet, ook maken afwijkingen en aanpassingen de algemene voorwaarden vaak onduidelijk. Wanneer een rechter of arbiter wordt geconfronteerd met afwijkende bepalingen, dan is hij geneigd de bepaling uit te leggen in het nadeel van degene die deze bepalingen heeft geformuleerd. Kortom: het is zaak niet van algemene voorwaarden af te wijken wanneer dat niet strikt noodzakelijk is.

OVERIGE INFORMATIE

  • Burgerlijk Wetboek, afdeling 6.5.3 (Algemene voorwaarden).

Reacties

Nog geen reacties

Reageer

Waardeer dit infoblad