0

Erkende kwaliteitsverklaringen bij bouwproducten en bouwstoffen - 370

Wat is een erkende kwaliteitsverklaring bij bouwproducten en bouwstoffen en welke betekenis heeft die voor het bouwbedrijf?

OPLOSSINGRICHTINGEN

Bewijsmiddel voor Bouwstoffenbesluit en Bouwbesluit
Een ‘erkende kwaliteitsverklaring’ is een schriftelijke verklaring dat het bouwproduct of de bouwstof voldoet aan de wettelijke eisen. Dat wil zeggen de bouwtechnische eisen van het Bouwbesluit, en/of de samenstellings- en immissiewaarden van het Bouwstoffenbesluit. Het bouwproduct of de bouwstof moet dan wel worden toegepast op de manier zoals in de verklaring is aangegeven. Bijvoorbeeld aan te brengen tot een maximale hoogte, of volgens bepaalde verwerkingsvoorschriften.
Het ‘bevoegd gezag’ (gemeenten en waterkwaliteitsbeheerders) móet een erkende kwaliteitsverklaring accepteren als wettig bewijs dat een bouwstof of bouwproduct voldoet aan de betreffende regelgeving. Erkende kwaliteitsverklaringen hebben deze juridische werking doordat de Minister van VROM ze heeft erkend.
Het systeem van ‘erkende kwaliteitsverklaringen’ heeft tot doel de administratieve lasten voor zowel de eigenaar/opdrachtgever van het werk als voor het bevoegd gezag te verlichten. Bij de aanvraag van een bouwvergunning bijvoorbeeld hoeft de bouwinspecteur een product niet meer zelf te beoordelen, wat de aanvrager meer objectiviteit biedt en tegelijk werk bespaart.
Naast de ‘erkende kwaliteitsverklaring’ zijn er nog andere manieren om aan te tonen dat een bouwproduct of bouwstof voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit of het Bouwstoffenbesluit:
  • een (partij)keuring;
  • een overig bewijsmiddel, bijvoorbeeld een ‘niet-erkende’ kwaliteitsverklaring, de goede naam van het product, verwijzing naar bekende ontwerpmethoden en -richtlijnen, en dergelijke.

Bewijsmiddel
Het Bouwbesluit en het Bouwstoffenbesluit gelden allereerst voor de eigenaar of gebruiker van de bouwstoffen of opdrachtgever van het werk. Toetsing aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit gebeurt gelijktijdig met de toetsing aan de eisen van het Bouwbesluit, bij de aanvraag van de bouwvergunning. Als een bouwbedrijf of een aannemer zelf een project ontwikkelt, heeft het (ook) de rol van eigenaar/opdrachtgever. In die rol is het bouwbedrijf rechtstreeks verantwoordelijk voor het kunnen leveren van een bewijs dat een bouwproduct of bouwstof voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit of het Bouwstoffenbesluit.
Meestal is een bouwbedrijf alleen (onder)aannemer bij de uitvoering van een werk. De eigenaar/opdrachtgever van het werk wordt als eerste aangesproken op naleving van de regels van het Bouwbesluit en het Bouwstoffenbesluit. Die kan van (onder)aannemers verlangen dat ze hem van de nodige informatie voorzien. De uitvoerder moet dan nagaan of er van de geleverde bouwstoffen en -producten erkende kwaliteitsverklaringen of andere bewijsmiddelen zijn. Zo'n ‘doorgeschoven verantwoordelijkheid’ kan zijn geregeld via het privaatrechtelijke contract tussen opdrachtgever en aannemer en de daarop van toepassing zijnde administratieve voorwaarden (bijvoorbeeld de UAV). Het blijft altijd wel de opdrachtgever/eigenaar die verantwoordelijk is voor het voor het voldoen aan de eisen.

Foto: Fetim Professional.

Keurmerk
Bouwstoffen en bouwproducten met een erkende kwaliteitsverklaring zijn te herkennen aan een keurmerk, zoals het KOMO-keurmerk of het NL-BSB-keurmerk. Bij de Stichting Bouwkwaliteit is na te vragen welke producenten bij welke producten een erkende kwaliteitsverklaring mogen meeleveren (www.bouwkwaliteit.nl).

Procedure
Erkende kwaliteitsverklaringen worden in Nederland afgegeven door certificatie-instellingen (CI’s) die zijn 'geaccrediteerd' (erkend) door de Raad voor Accreditatie (RvA) te Utrecht. De RvA ziet toe op de bedrijfsvoering van de certificatie-instellingen. Veel CI’s geven kwaliteitsverklaringen af onder het collectieve keurmerk KOMO. Ook de woordmerken KIWA en KEMA zijn aangewezen voor de afgifte van erkende kwaliteitsverklaringen. De Stichting Bouwkwaliteit (SBK), licentiehouder van het merk KOMO, is door de overheid aangewezen als coördinator voor erkende kwaliteitsverklaringen.
Een kwaliteitsverklaring is altijd gebaseerd op een beoordelingsrichtlijn (BRL). Een beoordelingsrichtlijn is een document dat wordt uitgegeven door een certificatie-instelling. Het bevat alle benodigde informatie over een 'certificatiesysteem' voor een product. Zo'n BRL is weer gebaseerd op een 'normatief document' waarin de eisen staan waaraan het product moet voldoen. Dat kan een productnorm, productspecificatie, wettelijke regelgeving of een attest zijn.

Elke beoordelingsrichtlijn bevat de volgende onderdelen:
  • Onderwerp van certificatie.
  • Het van toepassing zijnde type kwaliteitsverklaring.
  • Eisen aan het product: relevante eigenschappen en de eisen waaraan ten minste moet zijn voldaan.
  • De metingen die de producent moet uitvoeren en de frequentie waarmee dit moet gebeuren.
  • Eisen aan het kwaliteitssysteem van de producent.
  • Beschrijving van de controle door de certificatie-instelling

Verschil met CE-markering
Niet alleen een erkende kwaliteitsverklaring wordt geaccepteerd als bewijs voor het voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit. Ook een CE-markering kan volgens het Bouwbesluit (par. 1.4) als bewijsmiddel voldoen. Een CE-markering heeft daarmee dezelfde status als een erkende kwaliteitsverklaring, maar natuurlijk alleen voor díe prestaties van het product die voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit. De CE-markering wordt geaccepteerd als een erkende kwaliteitsverklaring als er een ‘aansluitdocument’ bij zit. Dat document geeft de verbinding tussen de productkarakteristieken en de vereisten van de bouwregelgeving (zie Infoblad 368). De fabrikant van het bouwproduct kan een ‘aansluitdocument’ aanvragen bij een gekwalificeerd instituut en kan het laten goedkeuren en registreren door de Stichting Bouwkwaliteit.

Voor het Bouwbestoffenbesluit is de CE-markering niet relevant omdat milieu-eisen (nog) geen onderdeel uitmaken van de CE-markering.

ACHTERGROND INFORMATIE

In een ‘werk’ (grondwerk, wegenbouwkundig werk, waterbouwkundig werk of bouwwerk) worden bouwstoffen en bouwproducten toegepast en verwerkt. Deze bouwstoffen en -producten moeten een bepaalde bouwtechnische en milieuhygiënische kwaliteit hebben.
Een bouwstof of bouwproduct moet een bouwtechnische kwaliteit hebben om ervoor te zorgen dat een bouwwerk waarin die stof wordt toegepast voldoende veilig, gezond, bruikbaar en energiezuinig is. Een kwaliteitsverklaring geeft aan dat het bouwdeel of het bouwwerk voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit, als het product op de juiste wijze wordt verwerkt of geïnstalleerd. De eisen van het Bouwbesluit gelden voor het bouwwerk als geheel, of voor een ruimte of een bouwdeel, maar (vrijwel) nooit voor een bouwproduct op zichzelf.
Een bouwstof of bouwproduct moet een milieuhygiënische kwaliteit hebben om bij toepassing in een werk bodem- en waterverontreiniging te voorkomen. De milieuhygiënische eisen voor een bouwwerk volgen uit het Bouwstoffenbesluit en gelden voor het product of de stof. Afhankelijk van hun chemische samenstelling en uitlooggedrag worden bouwstoffen ingedeeld in categorieën. Voor elke categorie gelden voorwaarden voor de toepassing van de bouwstof.

AANDACHTSPUNTEN

  • Een ‘erkende kwaliteitsverklaring’ is een schriftelijke verklaring dat het bouwproduct of de bouwstof voldoet aan bepaalde wettelijke eisen. Het bouwproduct of de bouwstof moet dan wel worden toegepast op de manier zoals in de verklaring is aangegeven.
  • Het ‘bevoegd gezag’ (gemeenten en waterkwaliteitsbeheerders) móet een erkende kwaliteitsverklaring accepteren als wettig bewijs dat een bouwstof of bouwproduct voldoet aan de betreffende regelgeving.

OVERIGE INFORMATIE