0

Het aanbrengen van een vegetatiedak op een bestaand gebouw - 440

Vaststellen of een plat dak, dat niet ontworpen is als een 'groen dak', geschikt is als drager van een licht tuindak. Dit wordt ook wel aangeduid als extensieve begroeiing, met een massa variërend tussen 30 en 150 kg/m².

OPLOSSINGRICHTINGEN

De oplossingsrichtingen zijn:

  1. Gehele dak, inclusief dakconstructie herzien;
  2. Renovatie van het bestaande dak;
  3. Modificatie van het bestaande dak.

Gehele dak herzien
Kies deze benadering als de aanwezige dakconstructie de extra belasting door extensieve dakbegroeiing niet kan dragen. Kies hiervoor ook als het dak teveel gaat doorbuigen. Bij het beoordelen van de doorbuiging van het platte dak moet u rekening houden met het optreden van wateraccumulatie. Lichte daken zoals die van staal en hout zijn hiervoor meer gevoelig. De gevoeligheid kunt u (laten) beoordelen met de VROM-uitgave 'Risicobepaling lichte platte daken (2003)'.

Beperk de belasting van het dak door het aanwezige grind of andere ballast te verwijderen. Als de extra belasting van de extensieve begroeiing gelijk of geringer is dan de massa van wat u verwijdert, kan het bestaande dak van de extensieve begroeiing voorzien worden. Zorg er voor dat de massa van de begroeiing niet veel lichter is dan de verwijderde ballast. Zo voorkomt u dat het gehele dak opwaait.

Is er geen ballast aanwezig, dan is niet op voorhand duidelijk of de constructie geschikt is voor het dragen van een extensieve dakbegroeiing. Zekerheid hierover kunt u krijgen door het inschakelen van een constructeur. Die kan op basis van gegevens over het betreffende dak de maximaal toe te voegen massa (kg/m²) berekenen.

Als de dakconstructie wordt versterkt of vernieuwd, dan kunt u bij het ontwerp hiervan de aanbevelingen (laten) volgen zoals beschreven in de SBR-publicaties 'Daken in 't Groen'.

Dak renoveren
Extensieve dakbegroeiing en voorzieningen kunt u aanbrengen op daken die:

  • de 'extra' belasting kunnen dragen;
  • die voldoende geïsoleerd zijn;
  • die drukvast zijn;
  • waarvan de dakopstanden hoog genoeg zijn;
  • waarvan de waterafvoer goed functioneert
  • die nog voldoende levensduurverwachting hebben:
  • en waarbij de dakbedekking niet teerhoudend is of uit PVC bestaat.

Is aan een of meerdere van deze voorwaarden niet voldaan, dan moet er voor het aanbrengen van de begroeiing een dakrenovatie plaats te vinden.

Voor het aanbrengen van een vegetatiedak hoeft u geen vergunning aan te vragen. Daarom kunt u een vegetatiedak aanleggen zonder dat u voldoet aan regelgeving voor de minimale warmte-isolatie 'bestaande bouw (Rc ≥ 2,5 m²K/W. Het is echter raadzaam om hier wél aan te voldoen. Een goed aangelegd vegetatiedak gaat immers jarenlang mee. Zorg dat u de isolatie van het dak afstemt op eisen van de toekomst!

De vegetatie doet het alleen goed als deze niet gedurende grote delen van het jaar met de 'voeten in het water staat'. Voorkom daarom plasvorming. Het effect van plassen (staand water) op de vegetatie kunt u beperken met de drainagelaag. Een dikke drainagelaag kan uitkomt bieden. Plassen kunt u ook voorkomen door het verplaatsen of bijplaatsen van regenwaterafvoeren.

Bij een dakrenovatie kunt u kiezen voor een dakopbouw volgens het omgekeerd dak of warmdakprincipe. Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie op de waterkerende laag en bij een warmdak onder de waterkerende laag. Zie voor nadere informatie over het omgekeerd-dakprincipe Infoblad 61. Beide benaderingen zijn beschreven in Daken in 't Groen.

De adviesopstandhoogte is normaal gesproken 120 mm boven de dakbedekking of de ballast laag. Bij een groen dak betekent dit 120 mm boven de bovenzijde van het vegetatiepakket. U zult in voorkomende gevallen de dakranden en aansluitingen aan opgaand werk moeten (laten) aanpassen.

Verhoogde dakrand, uitgetimmerd met boeiboord

Dak modificeren
Is een dak qua sterkte, isolatie, waterafvoer, dakopstanden etc. geschikt te vergroenen, dan is het mogelijk dat de dakbedekking verouderd is, of niet wortelwerend, of de veiligheidsvoorzieningen voor het onderhoud ontbreken. Is dit onzeker, dan kan dit door een deskundige vastgesteld worden.
Blijkt de levensduurverwachting van de dakbedekking korter te zijn dan 10 jaar, of is de dakbedekking niet wortelwerend, dan volstaat het aanbrengen van een wortelwerende dakbedekking conform de normen. Hierop kunt u vervolgens het vegetatiedak inclusief de veiligheidsvoorzieningen (laten) aanleggen.

Figuur 1 Aansluiting van een vegetatiedak aan opgaand werk.

ACHTERGRONDINFORMATIE

Het klimaat in Nederland verandert. Dit komt tot uitdrukking in meer regen en in de zomer een hogere temperatuur. Nederland staat voor de opgave om het land klimaatrobuust te maken. Dit heeft gevolgen voor de ruimtelijke inrichting en de gebouwde omgeving. In bestaand stedelijk gebied is weinig ruimte beschikbaar, zodat vooral de gebouwen een bijdrage moeten leveren aan het klimaatrobuust maken. Hierbij wordt veel verwacht van het vergroenen van bestaande gevels en daken. Veel gemeenten hebben een subsidieregeling voor het aanleggen van vegetatiedaken.

De complexiteit van het transformeren van een 'zwart dak' in een 'groen dak' is sterk afhankelijk van de staat van het bestaande dak en de gewenste kwaliteit. Bij het vergroenen van het dak van de 'living' kan er een hogere kwaliteit gewenst zijn dan bij het vergroenen van het dak van de garage.

Dit informatieblad gaat in op die situaties waar er een 'groen' dak van hoge kwaliteit verlangd wordt. Een matige kwaliteit is alleen acceptabel bij gebouwen met een ondergeschikte functie zoals garages of gebouwen met een verwachte exploitatieperiode van een jaar of tien. Bij de keuze voor een matige kwaliteit is het bijvoorbeeld geen bezwaar als er na een jaar of tien wortelgroei in het dak optreedt, of als een deel van de vegetatie een groot deel van het jaar met 'de voeten in het water staat'.

SBR is van mening dat een hoge kwaliteit alleen bereikt kan worden als het dak goed geïsoleerd is. De minimale acceptabele kwaliteit is eigenlijk gelijk aan de eisen bestaande bouw. Past u een dak aan, dan is het echter wenselijk om een Rc te realiseren in de orde van 4 m².K/W. Een dergelijk Rc-waarde is op basis van een kosten en baten beschouwing over 40 jaar economisch verantwoordt. Bovendien wordt een dak gemaakt dat vele jaren onderhoudsarm is.

AANDACHTSPUNTEN

Let voor het aanleggen van sedumdak en/of een daktuin ook op de volgende punten:

  1. overleg met de buren;
  2. de bezonning;
  3. de esthetische kwaliteit;
  4. de kwaliteit van het dak en de dakbedekking;
  5. de veiligheidsvoorzieningen voor het onderhoud;
  6. de garanties en onderhoud;
  7. vergunningen en subsidies.

1. Overleg met de buren
Bij het aanleggen van een vegetatiedak in een bestaande situatie spelen zaken als privacy en bijvoorbeeld het gebruik van het dak van de buren een rol. Loopt het betreffende dak over de eigendomsgrens door, dan is het aanbrengen van een compartimentering boven deze grens aan te bevelen. Goede afspraken over het gebruik van het dak van de buren zijn wenselijk. Deze kunnen door de notaris schriftelijk vastgelegd worden!

2. Bezonning
De hoeveelheid zon bepaalt de keuze van de beplanting. Als een dak vrijwel geheel in de schaduw ligt, ontstaat er op termijn een mosdak. De keuze van de begroeiing moet in overeenstemming zijn met de biotoop.

3. De esthetische kwaliteit
Vegetatiedaken behoren tot het type 'extensief'. U kunt kiezen voor mos-sedum, sedum, sedum-kruiden en gras-kruiden. De keuze is afhankelijk van de bezonning.

4. De kwaliteit van het dak en de dakbedekking
Deze is afhankelijk van o.a. de sterke van het dak, compartimentering, de thermische isolatie, het gemiddelde afschot, de waterhuishouding, de kwaliteit van de dakbedekking, de wortelwerende eigenschappen van de dakbedekking, de hoogte van de opstanden en aanwezige doorvoeren. Bij het vergroenen van een bestaand dak vragen al deze punten de aandacht.

5. Veiligheidsvoorzieningen t.b.v. het onderhoud
Wordt op daken kortdurend gewerkt, zoals bij onderhoud, dan zijn veiligheidsmaatregelen verplicht. Vanuit de Arbowet ligt hiervoor de verplichting bij de uitvoerende partijen.

6. De garanties en onderhoud
De mate waarin deze punten van belang zijn is natuurlijk sterk afhankelijk van de verlangde kwaliteit. Bij het vergroenen van het eerder genoemde dak van de garage kan de zorg voor de kwaliteit mogelijk achterwege blijven en kan voor de 'doe het zelf' methode gekozen worden. Hierbij is het raadzaam gebruik te maken van materialen die zijn voorzien van een door een erkende organisatie uitgegeven kwaliteitsverklaring.

Bij het vergroenen van objecten waar de kwaliteit wel van belang is, is het inschakelen van professionele partijen aan te bevelen. Met deze kunt u afspraken maken over de kwaliteitsborging en garanties. Deze zullen hierbij gebruikmaken van hun algemene voorwaarden. Door de aannemer moet een tienjarige garantie worden verstrekt conform de in omloop zijn de Garantiecertificaten.

7. Vergunningen en subsidies
In principe zijn niet toegankelijke vegetatiedaken vergunningsvrij. Een sedum- of een grasdak kan zonder vergunningen worden aangelegd. Maar het is altijd aan te raden om in een vroeg stadium overleg te voeren met de gemeente over de aanleg van een vegetatiedak.

Veel gemeenten verlenen subsidie voor het transformeren van een 'zwart dak' in een 'groen dak'. De hoogte hiervan is gebaseerd op de publieke effecten van een groendak. Het belangrijkste effect is de bijdrage aan waterberging. Informatie kunt u inwinnen bij de betreffende gemeenten. Hiernaast zijn er subsidies voor het isoleren van daken. Zie voor nadere informatie www.meermetminder.nl.

OVERIGE INFORMATIE

Internetsites