0

Keuzewijzer zonwering: welk type zonwering voor welke situatie? - 421

Welk type zonwering kies ik voor welke situatie?

OPLOSSINGRICHTINGEN

Geïntegreerd zon weren

Met alleen al een goede gebouwisolatie en buitenzonwering is veel voordeel voor het thermisch comfort van binnenruimten te behalen. Het belang van zonwering tegen oververhitting wordt niet altijd ingezien. Jammer, want een goed in het ontwerp geïntegreerde buitenzonwering kan ook bijdragen aan de uitstraling van een gebouw.

Buitenzonwering, als vaste of beweegbare voorziening, is het meest effectief bij glasramen in zuidgeoriënteerde gevels. Het is dus belangrijk dat de architect de grote glasoppervlakken zoveel mogelijk in de zuidgevel opneemt. Voor de stedenbouwkundige is er de uitdaging om zodanig te verkavelen dat een zuidgevel mogelijk is. Maar ook de bewoner of gebruiker zelf speelt een belangrijke rol. In Nederland zijn we gewend om de ramen te openen tijdens warm weer, zelfs al is het buiten warmer dan binnen. In zuidelijke landen doen de bewoners of gebruikers luiken voor de ramen om de zon te weren.

Bodemkoeling
Door gebruik te maken van de lage temperatuur van de buitenlucht of de bodem, zonder tussenkomst van een warmtepomp, wordt vrije koeling verkregen. Een ander voorbeeld is vloerkoeling bij toepassing van een bodembron en warmtepomp. De bron (circa 10°C) levert de warmte voor de warmtepomp; daardoor koelt de bodem af. Als er koelbehoefte is wordt de bron via een warmtewisselaar aangesloten op het vloerverwarmingssysteem om de vloer te koelen. Het koude bronwater wordt dan opgewarmd en daarmee wordt de bron geregenereerd. Dat wil zeggen, het opgewarmde water kan dan weer warmte afgeven. Vanuit het oogpunt van energiebesparing is dit echter minder effectief.

Zonlicht nader bekeken
Zonlicht is samengesteld uit verschillende stralen. Slechts een deel daarvan is zichtbaar licht:

  • 3% ultraviolette stralen (UV);
  • 55% infraroodstralen (IR);
  • 42% zichtbaar licht.

Deze drie soorten stralen bevinden zich elk in een gamma dat zich binnen bepaalde golflengten bevindt. Ultraviolette stralen gaan van 0,28 tot 0,38 μm, zichtbaar licht van 0,38 tot 0,78 μm en infraroodstralen van 0,78 tot 2,5 μm.

De zonnestralen zijn niet 'warm'; het zijn 'korte golven'. Voorwerpen, wanden en vloeren absorberen zonnestralen. De stralingsenergie wordt dan omgezet in warmte en de voorwerpen worden daardoor opgewarmd. De warmte wordt afgegeven in de vorm van 'langgolvige' infraroodstraling (> 5 μm), geleiding en convectie.
Glas heeft de eigenschap dat kortgolvige straling van het directe zonlicht wordt doorgelaten, terwijl de langgolvige infraroodstraling die afkomstig is van de binnen opgewarmde voorwerpen, vloeren of wanden wordt tegengehouden. De zonne-energie die binnen de ruimte wordt omgezet in warmte kan dus niet meer via straling naar buiten. De lucht in de ruimte wordt daardoor opgewarmd. De warmte kan wel ontsnappen via convectie en transmissie via de ramen, wanden, vloeren en daken. Bij goed geïsoleerde ruimten en de toepassing van glas met hoge isolatiewaarden, is de transmissie gering en ontstaat een broeikas- of serre-effect.

Zonweringtypen

Beschaduwing door middel van buitenzonwering
Door het plaatsen van een bedienbaar (uitval)scherm of doek kan de zon niet rechtstreeks de woning binnentreden. Een variant hierop: niet-beweegbare zonwering of overstekken. Door toepassing van een dakoverstek of vaste zonwering ((lamellen) wordt de hoge zomerzon geweerd, terwijl de lage winterzon wordt binnengelaten.

Veranto Uitvalschermen. Foto: Verano; van der Bregge; Somfy.

Filteren door toepassing van zonwerende beglazing
Zonwerende beglazing laat slechts een deel van de zonne-energie (spectrum) door. Het glas wordt voorzien van een spectraal selectieve coating die de infraroodstraling uit het zonnespectrum weerkaatst of absorbeert. Er is dan wel daglicht, maar de opwarming wordt deels voorkomen. Nadeel is dat dit niet regelbaar is en daardoor niet afgestemd kan worden op de behoefte van de bewoners.

Foto: Piode - ontwerp- en adviesbureau BNA.

Binnenzonwering
Voordeel van binnenzonwering is dat er geen straling wordt omgezet in geabsorbeerde warmte. Alleen de zonwering zelf wordt opgewarmd en straalt daardoor warmte uit. Daarom is zonwering aan de binnenkant van een raam minder effectief, tenzij er wordt gekozen voor een zonwering die de kortgolvige zonnestralen volledig kan reflecteren (dus zonder absorptie). Wel moet rekening gehouden worden met de eigenschappen van glas; er zal toch altijd een deel van de gereflecteerde zonnestralen binnen de woning in warmte worden omgezet. Binnenzonwering in combinatie met een klimaatgevel is tevens een goede oplossing.

Foto: Piode - ontwerp- en adviesbureau BNA.

Beschaduwing door middel van vegetatie
Een mogelijkheid is ook seizoensgebonden zonwering. Denk aan het plaatsen van bladverliezende bomen voor ramen of het toepassen van andere vegetatie als zonwering. Bladverliezende bomen laten de winterzon door en houden de zomerzon tegen.

ACHTERGROND INFORMATIE

Zonder daglicht en uitzicht functioneren mensen niet goed. Daarom worden woningen en gebouwen voorzien van ramen. Een raam biedt echter meer; die laat zonnewarmte en licht door, speelt een belangrijke rol bij ventilatie van de woning en verdient extra aandacht als het om privacy en beveiliging gaat. Ramen zijn daarom in belangrijke mate bepalend voor de waardering en beleving van de woning. Ontwerpers kunnen hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Zonwering is daarbij een uitstekende mogelijkheid om de kwaliteit van een raam te verhogen. Dit geldt met name voor de wijze waarop de hoeveelheid zoninstraling naar behoefte kan worden geregeld. Dit gebeurt bij voorkeur zodanig dat op het juiste moment van de zonbijdrage kan worden geprofiteerd, terwijl een teveel kan worden ingeperkt.

Reacties

Nog geen reacties

Reageer

Waardeer dit infoblad