0

Kortere bouwtijd met Halftime - 450

Een beheerder van de openbare ruimte of infrastructuur staat voor de taak deze te beheren en te onderhouden. Dit onderhoud kan voor overlast in de omgeving zorgen. Halftime is een manier van (samen)werken die helpt om de totale doorlooptijd van een project, van ontwerp tot uitvoering en realisatie, te verkorten.

De vraag Kunt u deze werkzaamheden ook in de helft van de tijd (Halftime) klaren? lijkt absurd, maar daagt mensen wel uit en dwingt hen om creatief en innovatief te worden. Het vergt en vereist omdenken: projecten niet aanbesteden op geld maar op tijd.

www.halftime.nl

OPLOSSINGRICHTINGEN

Bereikbaarheid vergroten, hinder en verspilling verminderen
Infrastructurele projecten zoals het vervangen van riolen en het herinrichten van pleinen en rotondes leiden bij burgers en bedrijven in Nederland steevast tot dezelfde klachten: slechte bereikbaarheid en hinder, bijvoorbeeld door omleidingen, geluidoverlast van materieel, etc.

Denkend vanuit het concept ‘Halftime’ ligt juist daar de uitdaging en de meerwaarde: kan de herinrichting van een plein of rotonde in minder tijd – misschien zelfs in de hélft van de tijd?, met minder hinder voor omwonenden en gebruikers? Denkend vanuit de publieke zaak telt nog een derde overweging, namelijk worden belastinggelden effectief en zonder verspilling besteed en kan tevens op kosten worden bespaard?

Kortere realisatietijd
Het is gebruikelijk dat weginfrastructuurprojecten zo gerealiseerd moeten worden dat het verkeer zo veel mogelijk door moet kunnen gaan. Om dat mogelijk te maken, moeten projecten in meerdere fasen worden uitgevoerd. Bij het opstellen van een overallplanning wordt meestal uitgegaan van de traditionele manier van werken, waarbij vrij lange uitvoeringsperioden horen. Bij burgers en bedrijven leiden weginfrastructuurprojecten vaak tot langdurige slechte bereikbaarheid en hinder door bijvoorbeeld files en omleidingsroutes.

Halftime is een methodiek om de tijd die het kost om een infrastructureel project te realiseren, te verkorten. Een kortere uitvoeringstijd geeft veel minder hinder en overlast dan bij de traditionele aanpak. Bij het gebruik van Halftime committeren opdrachtgever, aannemers en leveranciers zich aan het eerder opleveren dan traditioneel gepland. Ook wordt er gestreefd naar minimale verspilling van financiële middelen, door inefficiënte werkprocessen zoveel mogelijk te voorkomen. Voortdurende onderlinge afstemming tussen betrokken partijen helpt de samenwerking te optimaliseren. Zo kan een gemeente zijn vergunningverlening optimaal afstemmen op het project en kunnen ontwerp en uitvoering ‘in elkaar worden geschoven’ om tijd te winnen. De keten efficiënt organiseren en het maken van controleerbare en zichtbare werkafspraken is essentieel bij het toepassen van Halftime.

Het VISI-systeem is hierbij goed in te zetten. VISI is een standaard die algemeen in de bouw is geaccepteerd om communicatieafspraken te structureren, te bewaken en te bewaren. Door het maken van eenduidige afspraken helpt VISI bij het voorkomen van misverstanden tussen partijen. Het is vergelijkbaar met een elektronisch dagboek of agenda waarin afspraken en voortgang bewaakt en gestuurd kunnen worden.

Een opdrachtgever kan het gebruik van Halftime stimuleren door te gunnen op tijd in plaats van geld. De opdracht nemende partij kan bijvoorbeeld een bonus krijgen voor iedere dag dat de oplevering eerder plaatsvindt.

Dit filmpje geeft een goede uitleg van het Halftime-principe.

ACHTERGROND INFORMATIE

Goed opdrachtgeverschap is niet eenvoudig
Het opdrachtgeverschap aan de kant van de gemeente en andere overheden is duidelijk omvangrijker dan enkel een regisseur die werkt met een accountmanager aan de uitvoerende kant. De regisseur en accountmanager maken beiden onderdeel uit van een complex krachtenveld waarin verschillende betrokkenen in allerlei rollen actief zijn. Denk aan de Raad, het college en de ambtenaren op meerdere niveaus aan de ene kant en medewerkers van de uitvoeringspartner en onderaannemers aan de andere. Tussen die partijen vindt voortdurend interactie plaats, wat coördinatie en afstemming noodzakelijk maakt. Goed opdrachtgeverschap is niet zo makkelijk te realiseren.

Gemeenten staan voor grote opgaven. Krimpende budgetten, een uitdijend takenpakket met dezelfde te behalen doelstellingen. In de Grond-, Weg en Waterbouw (GWW) worden de opgaven ook complexer. Een duurzame planvorming, inrichting en beheer en onderhoud van de openbare ruimte (buitenruimte) kan een structurele bijdrage leveren aan de invulling van de opgave waar de stad en het buitengebied voor staan. Uitdaging is dat opdrachtgevers, de start van de keten, samen met de bedrijven in de GWW-sector de Aanpak Duurzaam GWW gaan toepassen.

Wat in een innovatief project of pilot vaak lukt – een goed idee vertalen naar een vernieuwend concept of concreet resultaat – levert nog geen duurzame en brede ontwikkeling op. De fase van doorontwikkeling en verspreiding is complex en lastig. Bij het breder in de praktijk brengen van een vernieuwing gaan er meer partijen meedoen, blijken organisaties niet altijd capabel en werkt ‘het bestaande systeem’ niet vanzelfsprekend mee. Het vernieuwende concept is nog lang niet tot volle wasdom gekomen. Met andere woorden: echte veranderingen in het bouwproces en binnen bouwprojecten komen nog maar mondjesmaat van de grond. Bovendien worden in de praktijk opgedane inzichten te weinig vastgelegd en gedeeld met derden. Kortom: op een andere manier gaan werken, zoals met Halftime, vereist ook aanpassingen in de interne organisatie bij opdrachtgever en opdrachtnemer.

Ontwikkeling in de praktijk
Diverse proefprojecten en pilots leren dat door het vroegtijdig betrekken van andere sectoren en partijen verderop in de bouw / projectketen veel winst is te halen. Ook door al tijdens de plan- en ontwerpfase stil te staan bij de uitvoering en het beheer en onderhoud is veel winst te halen: infraprojecten worden beter, sneller gerealiseerd, slimmer en vaak ook goedkoper.

Bedrijven en overheden in het Rijnmondgebied willen concreet invulling geven aan werken volgens Halftime. Zij hebben daartoe het zogenoemde open convenant Rotterdam MKB Rijnmond afgesloten. Daar worden de gesprekken over behoeften, gewenste investeringen, ideeën van bedrijven en initiatieven van beide partijen gevoerd en worden bedrijven en gemeente getraind in werken volgens Duurzaam GWW en Halftime. In het verlengde hiervan worden verschillende concrete projecten ontwikkeld en uitgevoerd en worden uitkomsten en leerervaringen gedeeld met alle partijen. Van ‘uitvoeringsgericht’ naar ‘kwaliteitsgericht met EMVI als hefboom’ naar ‘integraal gericht met duurzaam proces product en tevreden en leefbaar’.

AANDACHTSPUNTEN

Het is gebleken dat Halftime goed inzetbaar is bij routinematige projecten, zoals het aanleggen van een rotonde, het herinrichten van een plein of rioleringswerkzaamheden. Zowel bouwbedrijven als gemeenten hebben ervaring opgedaan met dit soort projecten. Voor eenmalige projecten, zoals een voetbalstadion of een wolkenkrabber, is Halftime minder geschikt. Dit soort projecten zijn complex en kennen weinig onderdelen waarop ‘herhaling van hetzelfde’ van toepassing is.

Bij routinematige bovengrondse projecten kan Halftime zonder meer worden toegepast. Bij ondergrondse bouwwerken, kan Halftime alleen worden toegepast wanneer risico’s die voortkomen uit het ondergronds bouwen, goed genoeg in kaart zijn gebracht.

Het onderstaande stroomschema is het resultaat van eerste succesvolle toepassingen van het Halftime-concept, voornamelijk gericht op het reduceren van de bouwtijd. Het vat de tot nu toe opgedane ervaring samen, en maakt duidelijk wanneer Halftime te gebruiken is bij een project of wanneer er op onderdelen kan worden versneld.

Stroomschema om na te gaan of Halftime al dan niet bij een project toegepast kan worden (bron: Ruijtenbeek en Van Atten, Stadsontwikkeling Rotterdam, 2012).

Tips voor het verkorten van doorlooptijden van routinematig werk

  • inkoopproces privaat organiseren
  • techniek en uitvoering privaat organiseren
  • ‘omgevingsmanagement’ door tijdig betrekken van verschillende sectoren, omwonenden en bedrijfsleven (MKB)
  • langdurige relatie met uitvoerders, door bijvoorbeeld zogeheten mantelcontracten
  • zwaluwstaarten, het in elkaar over laten lopen van de verschillende fasen (ontwerp, uitvoering en beheer)
  • korte doorlooptijd met kortdurende extra hinder door bijvoorbeeld volledige afsluiting
  • laten zien dat er gewerkt wordt
  • tijdig communiceren rond voorbereiding en uitvoering
  • risico’s vooraf en gezamenlijk via onderzoek in beeld brengen
  • verkeer in beeld krijgen via netwerkanalyses
  • proactieve houding bij zowel opdrachtnemer als opdrachtgever
  • ontwerpteam in stand houden bij uitvoering
  • markt vroegtijdig betrekken in marktconsultatie
  • andere type bouwmaterialen en methoden in beschouwing nemen, zoals prefab
  • mogelijkheden in beeld brengen om slimmer samen te werken
  • politieke randvoorwaarden in kaart brengen

Deze lijst is niet uitputtend, maar kan uiteraard worden aangevuld met eigen ervaringen.