0

Oververhitting van woningen - 414

Het zodanig ontwerpen van woningen, dat de kans op temperatuursoverschrijding (T > 25°C) tijdens hete periodes minimaal is.

Figuur 1. Foto: Hunter Douglas.

OPLOSSINGRICHTINGEN

Overzicht
  1. Veel groen en water in de omgeving.
  2. Gevel met veel glas op het zuiden oriënteren.
  3. Hoge isolatieniveaus in combinatie met zonwering.
  4. Passieve koeling.
1: Veel groen en water in de omgeving
Groen in de buitenruimte, maar ook als gevel- of dakbegroeiing heeft een temperend effect op de temperatuur in de stad:
  • warmteabsorptie is laag (vooral bij groen);
  • er treedt schaduwwerking op, vooral bij bomen, gevel- en dakbegroeiing;
  • door verdamping van water treedt verkoeling op (vooral groen).

Figuur 2 Leilindes weren de zon in de zomer.

2: Gevel met veel glas op zuiden oriënteren
Een zuidoriëntatie van een gevel maakt eenvoudige beschaduwing in de zomer mogelijk.

Figuur 3 zoninstraling in de winter.

Figuur 4 zoninstraling in de zomer.

3: Hoge isolatieniveaus in combinatie met zonwering
Een hoog niveau van schilisolatie beschermt het binnenmilieu tegen de zomerhitte van buiten. Het gevaar schuilt in oververhitting, wanneer zonnestraling ongehinderd via de ramen kan binnenkomen. De isolatie houdt de warmte vast. Alleen door koeling is de woning weer snel op een comfortabele binnentemperatuur te brengen.
4: Passieve koeling
Door toepassing van energiearme vormen van koeling is de binnentemperatuur van de woning te beperken. Voorbeelden zijn:
  • zomernachtventilatie door middel van te openen ramen, deuren, roosters of kleppen;
  • vrije koeling met behulp van koelte uit water in de omgeving;
  • vrije koeling in combinatie met een warmtepomp;
  • aanvoerlucht voor de mechanische ventilatie via een grondbuis laten lopen.

ACHTERGROND INFORMATIE

Hetere zomers in combinatie met hogere isolatieniveaus zijn steeds meer een risico voor temperatuursoverschrijding in woningen. Vooral in stedelijk gebied loopt de buitentemperatuur extra hoog op als gevolg van het ‘hitte-eilandeffect’: gebouwen en bestrating absorberen de warmtestraling overdag en geven dat in de loop van de dag en nacht weer af. Het temperatuurverschil tussen de stad en het omliggend gebied kan vooral ’s nachts oplopen tot 7 à 10 °C. Zomernachtventilatie kan dan tekortschieten om de woning te koelen. De bewoner ervaart discomfort en slaapt slecht, met hittestress tot gevolg. Vooral voor oudere mensen en personen met hart- en vaatziekten of met aandoeningen van de luchtwegen ontstaat zo een gevaarlijke situatie. Zo had de hittegolf van 2003 tussen de 1.400 en 2.200 extra doden tot gevolg. Het achteraf installeren van airco’s brengt verkoeling, maar stuwt het energiegebruik van de woning omhoog.

De oorzaken van temperatuursoverschrijding in woningen zijn:
  • hoog percentage hitte absorberende materialen, zoals beton, steen en asfalt;
  • directe instraling van de zon in woningen;
  • verkeerd gebruik door de bewoner van voorzieningen voor zonwering en ventilatie;
  • hoge interne warmtelast door aanwezigheid van verlichting en apparatuur;
  • weinig verkoeling door groen en water in de omgeving;
  • ontbreken van (energiezuinige) koeling.

AANDACHTSPUNTEN

  • Om het groen in stand te houden moet voldoende water beschikbaar zijn in de omgeving.
  • Automatisch regelbaarheid bij beweegbare zonwering voorkomt dat de woning opwarmt, wanneer de bewoner niet aanwezig is.
  • Bij toepassing van koeling en warmteopslag in de bodem, in combinatie met een warmtepomp, kan het gewenst zijn dat zonwering achterwege blijft.
  • Te openen ramen, roosters of kleppen zijn belangrijk, zodat de bewoner zelf de temperatuur kan regelen, vooral tijdens de nacht; let op inbraakveiligheid.
  • Door het optreden van het ‘hitte-eilandeffect’ kan het voorkomen dat zomernachtkoeling geen of zelfs tegengesteld effect heeft.
  • De bewoner heeft instructie nodig om te weten hoe en wanneer voorzieningen voor zomernachtventilatie en zonwering gebruikt moeten worden.

OVERIGE INFORMATIE