0

Passiefhuisconcept voor woningbouw - 416

Welke eisen en uitgangspunten zijn van belang voor een passiefhuis?

Figuur 1 Zuidgevel energieleverend passiefhuis Zenderink, Wierden.

OPLOSSINGRICHTINGEN

Oplossingsrichtingen
Energiegebruik
Het binnenklimaat in het Passiefhuis is in de zomer heerlijk koel en in de winter behaaglijk warm. Dat wordt bereikt door middel van een uitgekiende combinatie van bouwfysische en installatietechnische maatregelen. De belangrijkste richtlijnen voor een Passiefhuis zijn:
  • Netto energiebehoefte voor ruimteverwarming; 15 kWh per m² gebruiksoppervlak, per jaar.
  • Totale primaire energievraag; 120 kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar.
Isolatie
De energiebesparing is een gevolg van een integrale aanpak van:
  • optimaal geïsoleerde schil met een zeer goede luchtdichtheid;
  • gebruik van passieve zonne-energie;
  • doordacht ventileren;
  • gebruik van tapwater- en ruimteverwarming met een zo laag mogelijk vermogen;
  • gebruik van efficiënte huishoudtoestellen;
  • aanwending van hernieuwbare energie.
Optimaal geïsoleerde schil
Bij een optimaal geïsoleerde schil gaat het om:
  • zeer hoge warmteweerstand van begane grondvloer, gevelelementen en dak;
  • zeer lage warmtedoorgangscoëfficiënt van deuren en kozijnen;
  • zeer goede luchtdichtheid;
  • beperken van lineaire warmteverliezen.

Figuur 2 Voorgevel woning Velve-Lindenhof.


Tabel 1: Uitgangspunten thermische isolatie SBR-Referentiedetails Passiefhuis.

Bouwdeel Rc-waarde U-waarde
Dak >10,0 (m²·K)/W
Langsgevel HSB
Langsgevel Gietbouw
Kopgevel
>10,0 (m²·K)/W
> 8,0 (m²·K)/W
>10,0 (m²·K)/W
Begane grond vloer > 6,5 (m²·K)/W
Raamkozijn Uraam<0,8 W/(m²·K)
Deurkozijn Udeur<0,8 W/(m²·K)

Een goede bouwkundige detaillering en uitvoering is essentieel voor het welslagen van het concept. De thermische isolatie en luchtdichtheid moeten dan ook op de juiste uitvoering en na oplevering op het eindresultaat gecontroleerd worden. De luchtdichtheid wordt getest door de zogenaamde ‘blowerdoor test’ en de isolatie van de schil wordt gecontroleerd met een infrarood camera.

Figuur 3 Meting luchtdichtheid door de‘blowerdoor test’.

Figuur 4 Resultaat van meting van de isolatie van de schil met een infrarood camera.

Door de hoge warmteweerstand van de schil spelen de lijnvormige koudebruggen naar verhouding een grote rol. Deze moeten dan ook zoveel mogelijk beperkt worden. Bij de SBR-Referentiedetails worden de lijnvormige koudebruggen (ψ-waardes) van de details dan ook weergegeven. Het wordt geadviseerd om in het ontwerp al rekening te houden met de compactheid van het gebouw. Hierdoor wordt de verliesoppervlakte van de thermische schil van een woning beperkt en de kosten gereduceerd.

Figuur 5 Bij de SBR-Referentiedetails worden de lijnvormige koudebruggen (ψ-waardes) van de details weergegeven.

Passieve zonne-energie
Door een juiste situering op de zon en rekening houdend met het ontwerp is optimaal gebruik te maken van passieve zonne-energie voor verwarming en daglichttoetreding. Bij een Passiefhuis zal het merendeel van de ramen bij voorkeur georiënteerd zijn op het zuiden. In de zomer moet directe zonlichttoetreding voorkomen worden in verband met oververhitting. Hiervoor kunnen bouwkundige voorzieningen opgenomen worden in de vorm van overstekken of door het plaatsen van buitenzonwering.

Doordacht ventileren
Bij de ventilatie in het Passiefhuisconcept moet een onderscheid gemaakt worden tussen de basis ventilatie, de zomernachtventilatie en de spuiventilatie:

  • Basisventilatie bestaat uit een balansventilatie voorzien van hoogwaardige warmteterugwinning.
    Het geluidsniveau van deze installatie moet beperkt zijn.
  • Zomernachtventilatie geeft de bewoner de mogelijkheid om tijdens warme dagen gedurende de nacht extra te kunnen ventileren en gebruik te maken van natuurlijke koeling. Deze zomernachtventilatie moet inbraakwerend zijn.
  • Spuiventilatie: door het openen van ramen en deuren kan in korte tijd de lucht in de woning ververst worden.

Tapwater- en ruimteverwarming
Voor de tapwater- en ruimteverwarming kunnen verschillende systemen gebruikt worden. De keuze wordt voornamelijk bepaald door de benodigde warmtevraag voor het bereiden van warm tapwater. De bron moet ook voldoende warmte kunnen leveren voor ruimteverwarming. Denk aan naverwarming van de ventilatielucht en/of een lage temperatuur verwarmingssysteem. Bij het ontwerp wordt gestreefd naar en zo laag mogelijk vermogen. Het vermogen is te reduceren door het toepassen van een zonneboiler en het benutten van passieve zonne-warmte.

Efficiënte huishoudtoestellen
Om te voldoen aan de maximale primaire energievraag van 120 kWh per m² gebruiksoppervlak (dit is circa 46 kWh netto energiegebruik, rekening houdend met het rendement van de elektriciteitsvoorziening in Nederland) is het gebruik van efficiënte huishoudtoestellen zeer gewenst. Te denken valt hier onder andere aan energiezuinige verlichting en een hot-fill aansluiting voor de (vaat)wasmachine.

Hernieuwbare energie
Door alle maatregelen is de energievraag in een Passiefhuiswoning sterk gereduceerd. De resterende energievraag kan verder ingevuld worden met hernieuwbare energie. PV-panelen of groene stroom kunnen voorzien in elektrische energie. Zonnecollectoren en/of een warmtepomp kunnen ondersteunen bij warm tapwater en de eventuele na-verwarming van de woning.

Figuur 6.

ACHTERGROND INFORMATIE

Achtergrondinformatie
Een Passiefhuis is een comfortabele en zeer energiezuinige woning. Het Passiefhuisconcept beschrijft geen bouwstijl of ontwerp, maar staat voor een bepaalde kwaliteit. Dit concept kan zowel voor woning- als utiliteitsbouw en voor nieuwbouw en renovatie toegepast worden.

AANDACHTSPUNTEN

Aandachtspunten
Het Passiefhuis volgt de principes van de ‘Trias Energetica’. Deze strategie kent drie stappen. Deze stappen worden opeenvolgend genomen, zodanig dat eerst zoveel mogelijk maatregelen uit stap 1 worden genomen. Kan dit niet meer verantwoord gedaan worden, dan volgen zoveel mogelijk maatregelen uit stap 2 en tenslotte wordt een eventuele restvraag ingevuld met stap 3. De drie stappen zijn:

Stap 1. Beperk de energievraag
  • Zorg voor een goede bouwkundige schil met hoge isolatiewaarden.
  • Voorkom koudebruggen.
  • Bouw compact.
  • Benut ook de thermische accumulatie in materialen.
  • Minimaliseer leidinglengtes.
  • Zorg voor zongerichte oriëntatie.
  • Zorg voor beschaduwing en passieve zonwering.
Stap 2. Gebruik duurzame energiebronnen
  • Zonne-energie.
  • Windenergie.
  • Biomassa.
  • Zomer- en winteropslag in de bodem.
Stap 3. Gebruik eindige energiebronnen efficiënt
  • HR-installaties.
  • WTW-systemen.