0

Veilig monteren en installeren van pv-panelen op daken - 311

Het creëren van veilige omstandigheden voor montage en installatie van pv-panelen op hoogte.

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Veilig werken op hoogte
Er zijn een aantal regels en veiligheidsvoorschriften van toepassing op het werken op hoogte. Deze zijn vastgelegd in Arbo-informatieblad AI-15. Er moeten voorzieningen aanwezig zijn en men moet maatregelen hebben getroffen om te voorkomen dat personen of voorwerpen van een hoogte kunnen vallen. Daarnaast moeten er maatregelen zijn om te voorkomen dat vallende voorwerpen schade en/of letsel tot gevolg hebben. Ook moet men een Veiligheid- en Gezondheidsplan (V&G plan) en een Risico- en Evaluatieplan (R&E plan) hebben opgesteld.
Naast de algemene maatregelen is het bij pv-panelen van belang rekening te houden met de oppervlakte van de panelen en mogelijk optredende schrikreacties door elektrische spanning.

Veilig werken met elektriciteit
Bij het monteren van pv-panelen hebben we te maken met of werken we in de omgeving van elektrische spanningvoerende delen. Bij het werken aan pv-panelen doet zich de bijzondere situatie voor dat de spanningsbron niet op normale wijze te schakelen is. Immers, zolang er licht op de pv-panelen valt, zal er spanning worden opgewekt. Het afschermen van het zonnepaneel om het spanningsloos te maken is vaak niet praktisch. Dit kan opgelost worden met de volgende maatregelen:

  • werk met éénaderige kabel (de + en – aansluiting);
  • isoleer de uiteinden van alle gelijkstroomkabels goed;
  • voer alle gelijkstroomkabels dubbelgeïsoleerd uit;
  • scheidt de + en – kabels goed van elkaar door ze apart te bundelen;
  • werk met aanrakingsveilige connectoren.

Klasse-II-systemen hoeven niet te worden geaard. Toch kan er door capacitieve koppeling in de omvormer een spanning op het frame van het zonnepaneel komen te staan. Deze spanning is niet gevaarlijk, maar kan wel een schrikreactie teweeg brengen. Om dit te voorkomen kunnen zonnepaneel en ondersteuningconstructie daarom toch beter worden geaard.

Uit veiligheids- en serviceoogpunt moet in de buurt van de omvormer een mogelijkheid zijn om de zonnepanelen te scheiden van de omvormer (bijvoorbeeld schakelaar of stekers). Ook moet volgens NEN 1010 een schakelmogelijkheid aanwezig zijn om de omvormer te scheiden van het elektriciteitsnet.

Foto 1 Het aanbrengen van zonnepanelen op een plat dak.

Foto 2 Storten van grind in een console voor zonnepanelen.

ACHTERGROND

Werken op hoogte is risicoverhogend. Het belang van veiligheid kan bij dakwerkzaamheden dan ook niet vaak genoeg worden benadrukt. Dit geldt dus ook voor de montage van pv-systemen. Immers, pv-panelen worden nagenoeg altijd op een dak of aan een gevel gemonteerd. Ongeveer de helft van alle dodelijke ongevallen in de werksituatie doet zich voor bij werkzaamheden op hoogte. Hoewel de kans op een ongeluk niet veel groter zal zijn dan bij het werken op de begane grond, zijn de gevolgen ervan meestal veel ernstiger. Bij pv-panelen spelen meerdere veiligheidsaspecten. Het werken op hoogte in combinatie met grote oppervlakten en elektrische spanning zorgen voor risicovolle omstandigheden. Zorgvuldige veiligheidsmaatregelen zijn daarom zeker noodzakelijk.

AANDACHTSPUNTEN

Elektriciteit
In installaties waarvoor de norm NEN 3140 ‘Bedrijfsvoering van elektrische installaties - Aanvullende Nederlandse bepalingen voor laagspanningsinstallaties’ van toepassing is, mogen alleen elektrotechnisch deskundigen of voldoende opgeleide personen werkzaamheden verrichten. Personen die in een arbeidsorganisatie werkzaamheden verrichten aan of met elektrische installaties of elektrisch gereedschap moeten zijn aangewezen conform de in deze norm aangegeven procedure.

Werken op hoogte
Beperk de werkzaamheden op hoogte zoveel mogelijk. Door goed ontwerp en/of slimme toepassingen van materialen kan veel van het werk elders worden voorbereid. Laat u niet verrassen door de wind, zeker niet op een hellend dak. Zonnepanelen zijn veel groter dan dakpannen en kunnen dus onverwacht veel wind vangen. Werk bij voorkeur met minimaal twee personen, zeker op een hellend dak. Gebruik de juiste hulpmiddelen als ladders, steigers, verankeringen, valbeveiliging etc. Als het echt niet mogelijk is om veilig te werken, doe dit dan niet.

OVERIGE INFORMATIE

Reacties

Michel Penris op 10 juli 2012

Ik mis in dit verhaal de veiligheidsaspecten die kunnen optreden bij het blussen van een brand in een gebouw met een PV-installatie en de gevaren die dan kunnen optreden vanwege de hoge gelijkspanning op kabels van de panelen naar de omvormer(s). Eigenlijk zouden de panelen met een aardlekschakeling of een andere stroomonderbreking uitgerust moeten zijn om het gevaar op elektrocutie tijdens en na een brand te voorkomen.

delete

erwin ter Veld op 21 februari 2013

@ Michel Penris, Wij leveren standaard een schakelkast bij onze installaties waardoor er bij brand of werkzaamheden de panelen afgeschakeld kunnen worden van voor de omvormer zodat de installatie spanningsloos is. dit moet feitelijk verplicht worden in Nederland. Groet, Erwin ter Veld Meartech

delete

Erwin ter Veld op 21 februari 2013

Ik vraag me af wie het systeem op foto één verkocht heeft, volgens mij zit er nooit genoeg ruimte tussen en zullen de panelen nooit optimaal werken, helaas

delete

Elko Petten op 2 augustus 2013

Jammer dat in een artikel over veiligheid de foto's nou niet het goede voorbeeld geven. In foto 2 staan de mannen duidelijk te dicht op de dakrand om zonder veiligheidsmaatregelen te kunnen werken, zeker in combinatie met de grindbak. Dit had makkelijk voorkomen kunnen worden met bijvoorbeeld tijdelijk hekwerk. Nog beter is om permanente valbeveiliging te installeren. Kan daar tijdens het onderhoud ook meteen gebruik van gemaakt worden.

delete

Bob de Zwart op 25 augustus 2013

In de tekst staat dat het mogelijk moet zijn om de panelen van de omvormer gescheiden. Vervolgens dat je dat met een schakelaar zou kunnen doen. Dat is fout! Het begrip "elektrotechnisch scheiden" betekent dat er een zichtbare onderbreking van de geleider moet zijn.Dat doe je niet met een schakelaar! Een steker verbinding is wel OK. En de bewering dat je elektrocutie kunt voor komen door het plaatsen van een aardlekschakelaar onzin. Aardlekschakelaars werken alleen als je de min (-) van het systeem aan aarde legt en dat gaat niet gebeuren. Ook dan moet je niet gelijktijdig de plus en min vast houden. Elektrocutie gevaar is pas bij spanning hoger dan 110 Volt gelijk. dus tot 200 cellen in serie geen gevaar.

delete

J.Brouwer op 5 juni 2014

Bij een kennis hebben ze laatst zonnepanelen geplaatst op het dak, hierbij hebben ze de bekabeling via de regenwater afvoer naar beneden laten lopen en vervolgens zo naar de omvormer te gaan. nu ligt de ELD Solar 1 x 4 mm + UV kabel in de regenwaterafvoer waarbij ikl toch een raar gevoel krijg wat betreft veiligheid. allereerst natuurlijk de mogelijkheid dat de afvoer sneller verstopt raakt en vervolgens mag volgens de NEN 1010 geen stroomvoerende delen in aanraking kunnen komen met water. gebeurd dit vaker en wat is jullie ervaring hiermee.

delete

Ben op 29 januari 2015

Hoi Bob de zwart, uhm electrocutiegevaar 110 volt dc en 200 panelen in serie niet gevaarlijk.?? Volgens nen3140 is een veilige spanning 50 v ac en 120v dc, maar 200 panelen in serie is bij benadering als een paneel 40 v dc afgeeft x 200 is naar mijn mening 800v dc. Dus niet gevaarlijk??

delete

Man met de hamer op 12 mei 2015

@J. Brouwer. ook ik zie vaak dat HWA's, ventilatiedoorvoeren etc. gebruikt worden als dakdoorvoer. Slechte zaak, en zeker geen pragmatisch gebruik van, maar amateuristische oplossingen. Bij het plaatsen van zonnepanelen wordt terecht aandacht gevraagd voor de veiligheid van de monteurs. Wat ik mis in dit verhaal is de algemene dakveiligheid op een plat dak nadat de installatie gemonteerd is. Als gebouweigenaar ben je verplicht om een arbo veilig dak ter beschikking te stellen indien er onderhoud gepleegd moet worden. (schoonmaakwerk, dakranden, schilderwerk etc) Veelal wordt na plaatsing van de panelen de afstand tot de dakrand minder dan één meter waardoor eventuele tijdelijke voorzieningen (hekken) niet geplaatst kunnen worden. Bij bestaande bouw is het dak niet ontworpen op in dusdanig uitgespreide installatie en moeten er dus tijdelijke voorzieningen worden geplaatst. Ben benieuwd wat jullie ervaringen of standpunten zijn.

delete

Niels op 18 juni 2015

het document AI-15 is geen wetgeving, voor veilig werken op platte daken is er een a-blad.

delete

gorter op 11 juli 2015

Er zijn gevaren genoeg . Een foutje die mijn maatje maakte was dat hij perongluk de + en de - in zijn handen had en 540volt door zijn lichaam kreeg. Gelukkig was in er bij dat het gebeurde en heb hem het leven gered om hem te pakken terwijl ik op een houten flisotrap stond. De brandwonden Ijn derdegraats en in Beverwijk verbonden alleen hij mist nu een vingertopje. Maar het morraal van dit verhaal is blijf altijd nadenken met wat je doet met Zonnepanelen ze zijn niet beveiligd en 14 pannelen leveren toch met mooi weer 650 tot 700 volt. En ze zijn dodelijk. Groet Ron Gorter

delete

tjerco op 28 november 2015

200 panelen of 200 cellen zit nogal een verschil in Zeg maar 3 panelen in serie en dan de + & - vast houden is levensgevaarlijk en bij 2 panelen in serie nog onder electrocutiegevaarspanning van 110V dc

delete

Reageer

Waardeer dit infoblad