0

Wettelijk vereiste voorzieningen voor gevelonderhoud - 283

Het treffen van wettelijk vereiste voorzieningen om het onderhoud aan gevels veilig en fysiek gezond te kunnen uitvoeren.

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Algemeen

De wettelijke verplichtingen en de belangrijkste documenten uit de Arbowet worden eerst beschreven (1 t/m 4). Daarna wordt ingegaan op de gevolgen voor nieuwe en bestaande gebouwen (5 en 6).

  1. Wettelijke verplichtingen
  2. Convenant Gevelonderhoud
  3. Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud
  4. Handleiding ‘Veilig glazenwassen’
  5. Nieuwe gebouwen
  6. Bestaande gebouwen

1. Wettelijke verplichtingen
De Arbowet omschrijft de verplichtingen die een werkgever of een zelfstandige heeft voor het veilig uitvoeren van werkzaamheden, waaronder gevelonderhoud. Er bestaat echter geen wettelijke verplichting – ook niet in de Arbowet – om bij het ontwerp van een gebouw rekening te houden met een veilige methode van gevelonderhoud. De toezichthoudende instantie (Arbeidsinspectie) richt de handhaving van de Arbowet daarom uitsluitend op de bedrijven die de gevelonderhoudswerkzaamheden uitvoeren.

Ook het Convenant Gevelonderhoud kent geen verplichtingen jegens projectontwikkelaars en verkopers van gebouwen. Het convenant verplicht uitsluitend eigenaren en beheerders van gebouwen om zonodig voorzieningen aan te brengen of maatregelen te nemen om het gevelonderhoud veilig te kunnen uitvoeren. Het convenant moet dan wel in een onderlinge overeenkomst zijn voorgeschreven, zodat de naleving er van civielrechtelijk kan worden afgedwongen.

De Raad van Arbitrage voor de Bouw is van mening dat het op een eenvoudige wijze kunnen onderhouden en/of bewassen van gevels en ramen behoort tot de eisen van goed en deugdelijk werk. Dat kan betekenen dat na oplevering van een gebouw er alsnog maatregelen en voorzieningen moeten worden getroffen voor veilig onderhoud. Het gaat dan meestal om bereikbaarheidsinstallaties aan de gevel of op het dak. De Raad vindt dat de marktpartijen voldoende op de hoogte kunnen en moeten zijn van de huidige richtlijnen in het Convenant Gevelonderhoud en de bijbehorende Beoordelingsrichtlijn. Deze richtlijnen worden dus beschouwd als overheidsvoorschrift. Bij verschillende bouwprojecten moesten achteraf, dus na oplevering, alsnog voorzieningen worden aangebracht om aan het convenant te voldoen!

Het Arbobesluit Bouwproces verplicht opdrachtgevers om bij het ontwerp van een gebouw rekening te houden met een veilige wijze van onderhoud van de gevels. Hierbij gaat het om reinigingswerkzaamheden, inspectie en klein onderhoud/reparaties. Overigens valt glazenwassen volgens het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid niet onder het begrip 'reinigingswerkzaamheden' uit het Arbobesluit.

2. Convenant Gevelonderhoud
Het Convenant Gevelonderhoud is een richtlijn voor het veilig reinigen van gevels. De basis van dit convenant wordt gevormd door het Document Gevelonderhoud en het Supplement bij het Document Gevelonderhoud. Beide publicaties zijn opgenomen in een losbladig systeem: de Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud.

3. Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud
De Beoordelingsrichtlijn bij het convenant geeft concrete informatie over de werkmethoden en arbeidsmiddelen. De richtlijn wordt door vrijwel alle partijen gebruikt voor het toetsen van gebouwen en werkmethoden voor zowel nieuwbouw als voor situaties waarbij de gevel wordt gerenoveerd.

4. Handleiding veilig glazenwassen
Naast het Document Gevelonderhoud bestaat er de brochure Handleiding veilig glazenwassen. Hierin worden de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden van de diverse partijen aangegeven. Ook worden de verschillende relevante werkmethoden beschreven. De beschrijvingen gaan op onderdelen verder dan bij het Convenant Gevelonderhoud en de bijbehorende Beoordelingsrichtlijn.

5. Nieuwe gebouwen
Voor gevelonderhoud aan nieuwe gebouwen kan worden gekozen voor één van de onderstaande methoden genoemd in het Document Gevelonderhoud.
D1 gevelinstallatie/hangsteiger (één- of meerpersoons);
D2 staande ladder (voorlopig tot een werkhoogte van maximaal 10 m);
D3 hoogwerker;
D4 ramen die van binnenuit kunnen worden gereinigd;
D5 glazenwasbalkons met een leuning of een hek;
D6 permanente hangladder (voor een geveloppervlakte tot 200 m2);
D7 permanente hangladder met opklapbare werkplateaus (voor een geveloppervlakte tot 200 m2);
D8 permanente hangladder met vaste werkbordessen of een in hoogte verstelbaar werkbordes;
D9 overige verplaatsbare werkbordessen;
D10 semi-permanente hangladder met een elektrische of mechanische hijs-kantelinstallatie (voor een geveloppervlakte tot 200 m2);
D11 elektrische bootsmanstoel (voor een geveloppervlakte tot 200 m2).

Elk van deze methoden is gebonden aan verschillende toepassingsvoorwaarden en inrichtingseisen. Een nieuw gebouw mag uitsluitend worden bewassen wanneer aan de voorwaarden en eisen wordt voldaan. In de ontwerpfase moet een weloverwogen keuze worden gemaakt voor het uitvoeren van gevelonderhoud, zodat aan de bepalingen van het Arbobesluit wordt voldaan.
De losbladige Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud beschrijft voor elke methode de toepassingsvoorwaarden en de relevante wet- en regelgeving.

6. Bestaande gebouwen
Voor gevelonderhoud aan bestaande gebouwen moet in beginsel worden voldaan aan de eisen die gelden voor nieuwe gebouwen (zie onder 5. Nieuwe gebouwen).
Om te kunnen vaststellen of een bestaand gebouw aan de eisen voldoet, moet voor elk project een risico-inventarisatie en een risico-evaluatie worden uitgevoerd. De bijlage van de Beoordelingsrichtlijn bevat daartoe een model. Op basis van een dergelijke inventarisatie en evaluatie kunnen zich drie situaties voordoen of een gebouw geschikt is voor bewassen volgens één of meer methoden genoemd in het Document Gevelonderhoud:

  • het gebouw is geschikt;
  • het gebouw is redelijkerwijs geschikt te maken;
  • het gebouw is niet geschikt te maken.

Wanneer een gebouw niet geschikt is te maken kon tot 2001 vrijstelling worden aangevraagd bij het Meldpunt Glazenwassen. Dit meldpunt functioneert niet meer, zodat ook bestaande gebouwen aan het Convenant Gevelonderhoud en de bijbehorende Beoordelingsrichtlijn moeten voldoen.

Permanente hangladder met vaste bordessen.

Dakwagen met gondelinstallatie.

ACHTERGROND

Gevels moeten regelmatig worden onderhouden. Reinigend onderhoud (bijvoorbeeld glazenwassen) is daar een belangrijk voorbeeld van. Om dat onderhoud veilig en fysiek gezond te kunnen uitvoeren, moeten in het ontwerp van een gebouw de juiste voorzieningen worden aangebracht. De architect heeft hier in de ontwerpfase een grote invloed op. Bij veel bestaande gebouwen ontbreken die voorzieningen geheel of gedeeltelijk. Veel gebouwen worden daarom bewassen op een manier die niet of maar slechts gedeeltelijk veilig is.

De belangrijkste risico’s bij gevelonderhoud zijn:

  • vallen (van een hoogte);
  • fysieke belasting, zoals tillen, trekken, duwen, klimmen en dalen;
  • ongezonde werkhouding (langdurig werken in een fysiek belastende houding);
  • uitglijden en struikelen.

Er bestaan wettelijke voorschriften, vastgelegd in de Arbowet en in het Arbobesluit, om bovenstaande risico’s te beperken of te voorkomen. De wet- en regelgeving is echter niet branchegericht opgezet, waardoor voor verschillende marktpartijen (bijvoorbeeld opdrachtgevers, aannemers en glazenwassers) onduidelijkheden ontstaan. Om die reden heeft de overheid in 1999, samen met alle direct betrokken partijen, het Convenant Gevelonderhoud opgesteld. Dit convenant is daarna meerdere keren gewijzigd en aangevuld.

AANDACHTSPUNTEN

Het Convenant Gevelonderhoud en de bijbehorende Beoordelingsrichtlijn hebben een normstellende functie voor opdrachtgevers, ontwerpers en projectontwikkelaars. Zowel nieuwe als bestaande gebouwen moeten worden getoetst volgens het convenant en de bijbehorende richtlijn. Daarbij wordt beoordeeld of:

  • een gebouw geschikt is of geschikt kan worden gemaakt voor bewassen volgens één of meer methoden genoemd in het Document Gevelonderhoud;
  • nieuwe werkmethoden en/of arbeidsmiddelen kunnen worden toegevoegd aan het Document Gevelonderhoud of aan het Supplement bij het Document Gevelonderhoud.

In de praktijk kan het beste de Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud worden gebruikt om een gebouw te beoordelen. Ook de brochure Handleiding veilig glazenwassen is goed bruikbaar.

OVERIGE INFORMATIE

  • Arbobesluit Bouwproces, art. 2.28 t/m 2.32
  • Arbobesluit, hoofdstuk 3,5 en 7 en Beleidsregel 3.16.
  • Convenant Gevelonderhoud, uitgave Meldpunt Glazenwassen, Den Bosch 1999.
  • Beoordelingsrichtlijn bij het Convenant Gevelonderhoud, uitgave Meldpunt Glazenwassen, Den Bosch 2000.
  • Handleiding veilig glazenwassen, brochure Aboma+Keboma, Ede 2004.

Reacties

Lex op 3 maart 2015

In hoeverre is de Arbocatalogus Module glas- en gevelreiniging als wettelijke vereiste in dit infoblad opgenomen? Deze is in mei 2008 als arbocatalogus geaccepteerd en heeft hiermee de status van handhavingsdocument gekregen. Schrijft deze catalogus voor op welke manier onderhoud en inspectie moet plaatsvinden?

delete

Dhr. W. Notenbomer op 16 maart 2015

De Arbocatalogus Module glas- en gevelreiniging is niet in dit infoblad opgenomen. Of de catalogus ook daadwerkelijk beschrijft hoe onderhoud en inspectie plaatsvindt, kunt u het beste navragen bij de makers van de catalogus.

delete

Reageer

Waardeer dit infoblad