0

Een natuurlijk, zelfvoorzienend verblijf - LandschapLodge, Twente

Hoe is het ontwikkelproces georganiseerd?

De LandschapLodge is een autarkisch gebouwconcept. Het is zelfvoorzienend en heeft dus geen aansluitingen nodig op nutsvoorzieningen. Hierdoor kan de lodge op iedere locatie komen te staan. De LandschapLodge wordt prefab, onder geconditioneerde omstandigheden, in de fabriek gemaakt en kan in één dag op locatie geplaatst worden. Voor de uitwerking van het concept werkten architect, bouwkundige, installateur en adviseur integraal samen. Hoe hebben zij dit aangepakt?

Deze beschrijving is tot stand gekomen met dank aan Joke Bults (Stichting Pioneering) en Adam Duivenvoorden (De Groot Vroomshoop).

PROCESBESCHRIJVING

Onderzoek naar autarkische units
In Twente werken onderzoek, onderwijs, overheid en ondernemers samen aan innovatie. Stichting Pioneering vormt hier de verbindende schakel. Een aantal jaar geleden kwam het concept van autarkische units ter sprake.

In 2008 startten Pioneering en de Universiteit Twente (UT) een eerste onderzoek naar de mogelijkheden van deze zelfvoorzienende gebouwtjes, die ze “smart cubes” noemden. Uiteindelijk deden drie studenten van de UT onderzoek naar het concept, van bouwtechnische aspecten tot industriële vormgeving.

Duurzaam en innovatief hotelconcept
Ondertussen was de Stichting Duurzaam innovatief Twents! Landschaphotel (DiT!L) bezig met de ontwikkeling van een duurzaam en innovatief hotelconcept (Landschaphotel). Onderdeel van het concept was de ontwikkeling van een industrieel, duurzaam en flexibel gebouwconcept dat geheel zelfvoorzienend moest zijn. De eerste toepassing van dit gebouwconcept zou een autarkische hotelkamer zijn, die midden in het landschap kan functioneren zonder aansluiting op nutsvoorzieningen.

In 2012 heeft stichting DiT!L contact gezocht met Pioneering voor de ontwikkeling van een dergelijk gebouwconcept. Binnen Pioneering is vervolgens de verbinding gelegd met de ontwikkeling van de “smart cubes”, wat tot een succesvolle samenwerking heeft geleid.

LandschapLodge, bron: Schipper Douwes Architectuur

Uitvoering door bouwkundige, installateur en architect
Vanuit de deelnemers van Pioneering wilden De Groot Vroomshoop (bouwkundige) en Loohuis (installateur) verder met de uitvoering van het bijzondere innovatieproject. Schipper Douwes Architectuur won de door Pioneering en stichting DiT!L georganiseerde prijsvraag voor het ontwerp.

De 3 richtten een BV op voor de doorontwikkeling van de Landschap Lodge. Pioneering bleef aangesloten ter ondersteuning en als aanjager. ‘Er is nog geen opdrachtgever, dus vergt het project een grote investering’, licht Bults toe. ‘Daarom zijn de 3 partijen de BV gestart. Eigenlijk is er sprake van een kip-ei vraagstuk. Ze zien er toekomst in en zouden willen investeren en reclame willen maken, maar er is nog geen geld aan verdiend.’

Integraal ontwerpen voor slimme oplossingen Om slimme oplossingen te vinden voor de kleine, autarkische unit, moeten de betrokkenen echt integraal ontwerpen. ‘Normaal gesproken ontwikkelen en ontwerpen de verschillende betrokken bouwpartijen hun eigen onderdeel’, vertelt Bults. ‘De LandschapLodge is met zijn 40 vierkante meter echter zo compact, dat er veel gezamenlijk opgetrokken moet worden.’

Die samenwerking verliep organisch, een stappenplan was er niet. ‘Eigenlijk zijn er twee clusters van samenwerking voor dit concept’, zegt Bults. ‘De uitwerking en uitvoering van de concrete lodge door de BV en Pioneering enerzijds, en de ontwikkeling van het hotelconcept door Pioneering, Michael Kok Concepts en Droste boerderijlodges anderzijds.’

Ontwerp, bouw en installatietechniek lopen tegelijk op
Kenmerk van de samenwerking bij dit project is dat ontwerp, bouw en installatietechniek gelijk oplopen. Er is veel meer dan normaal gesproken sprake van integrale samenwerking. ‘Het eindresultaat is daardoor beter’, stelt Bults. ‘We kunnen een sterker concept neerzetten, omdat we meer dan normaal kunnen vasthouden aan het originele concept. We hoeven minder concessies te doen.’ Volgens Bults heeft dat ook te maken met het feit dat de projectpartners zich allemaal even verantwoordelijk voelen voor het eindresultaat, waardoor ze zich het project meer kunnen toe-eigenen dan normaal.

‘Centraal bij ketensamenwerking staat dat alle partijen die nodig zijn voor het project in een vroeg stadium samen optrekken’, vindt Bults. ‘Je benoemt samen de problemen waar je op stuit en het project gaat niet eerder “de deur uit” voor je samen de oplossing hebt gevonden. Er is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en een echt gemeenschappelijk resultaat.’

Overzicht LandschapLodge, bron: Schipper Douwes Architectuur

EINDRESULTAAT

De LandschapLodge wordt prefab gemaakt en is zo ontworpen dat het in één dag op diverse locaties, zoals in het bos, op de hei en zelfs op het water geplaatst kan worden. In 2015 - 2016 wordt getest of de uitwerking van het concept aan alle verwachtingen voldoet.

LandschapLodge. Bron: Schipper Douwes Architectuur.

LEERPUNTEN

Voordelen integrale aanpak
De integrale aanpak heeft zo zijn voordelen, vindt Bults. ‘Je kunt vanuit niets ontwerpen en werkt samen aan 1 kloppend, passend concept.’ De gemeenschappelijke verantwoordelijkheid die de betrokken partijen uit zich in de praktijk, aldus Bults: ‘De betrokkenen denken allemaal mee over oplossingen voor elkaars vakgebied en geven samen presentaties over het concept, zo verbonden en verantwoordelijk voelen ze zich.’

Leerpunten die Joke Bults benoemt, zijn:

  • Het kost veel tijd om een dergelijk project van de grond te krijgen. Je moet dus geduld en doorzettingsvermogen hebben;
  • Om tot een echt zelfvoorzienende unit te komen, moeten de teamleden durven vasthouden aan het oorspronkelijke idee. Dat vraagt om betrokkenheid van de betreffende partijen;
  • Maar, soms moet je bereid zijn toch compromissen te zoeken. Zo moest voor de LandschapLodge een oplossing worden gevonden voor het drinkwater. Dat wordt opgepompt, gefilterd en is drinkbaar, maar het is te lastig om de Nederlandse autoriteiten aan te tonen dat het voldoet aan de strenge eisen. Dus staan er flessen water in de lodges.
  • De chemie tussen personen speelt bij projecten als deze een grote rol. Vind de juiste personen om mee samen te werken om het snelste succes te boeken;
  • Investeer in de look & feel en houd ook daaraan vast. Het draagt bij aan het bijzondere gevoel dat je creëert met het concept;
  • Houd de vaart erin, schakel hiervoor waar nodig een aanjager in;
  • Zorg vroeg in het proces voor concrete afspraken met een afnemer van je concept.

Succesfactor: juiste partijen betrokken
Het feit dat de juiste partijen betrokken zijn bij de ontwikkeling van de lodge, is de voornaamste succesfactor geweest is dit proces. Met ‘de juiste partijen’ wordt bedoeld: partijen die enthousiast worden van het concept, zich verantwoordelijk voelen voor de totstandbrenging van een geslaagd eindresultaat en bereid zijn om over de grenzen van hun eigen vakgebied heen te kijken.

LandschapLodge, bron: Schipper Douwes Architectuur