0

Transformatie naar een modern, transparant, flexibel en duurzaam gebouw - Ministerie van Financiën, Den Haag

Van een gesloten en moeilijk toegankelijk gebouw, naar een modern, transparant, flexibel en duurzaam ministerie. Het Ministerie van Financiën transformeert in minder dan twee jaar. Het project is een goed voorbeeld van de toepassing van publiek-private samenwerking (PPS). Het ministerie is het eerste Rijksgebouw dat een PPS-project is. Er zijn voor het project nieuwe standaarden ontwikkeld, zoals een outputspecificatie, betalingsmechanismen en een monitoringssysteem.

PROCESBESCHRIJVING

Consortium
Het consortium Safire voert de renovatie uit, een samenwerkingsverband van:
  • Strukton Bouwbedrijf
  • Burgers Ergon Installatietechniek
  • GTI
  • ISS Facility Services
  • ABN AMRO (investeringsfonds)
  • Dutch Infrastructure Fund, financieringsmaatschappij
De projectarchitecten, Jeroen van Schooten en Do Janne Vermeulen, werken nog onder de naam Meyer en Van Schooten Architecten, maar maken inmiddels deel uit van Team V Architectuur.

Ingrijpende renovatie

Het Financiëngebouw stamt uit begin jaren '70 en is aan het eind van zijn levensduur. De installaties zijn sterk verouderd, er is enkel glas en een inefficiënte en verouderde inrichting.

Het vernieuwen van de installaties en aanpassen van de gevels is zo ingrijpend, dat Financiën besluit in een keer alle mankementen aan te pakken en het gebouw aan te passen aan de huidige eisen.

Publiek-Private Samenwerking
PPS is een langdurig samenwerkingsverband waarbij overheid en bedrijfsleven, met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een project realiseren op basis van een heldere en optimale taak- en risicoverdeling. Het Rijk regisseert, de bedrijven voeren uit. Het stimuleert transparantie en een optimaal eindresultaat.

PPS richt zich – in tegenstelling tot een traditionele aanbesteding – op een integrale aanpak van ontwerp tot beheer. Tussentijdse monitoring bepaalt of elementen moeten worden aangepast. Er zijn verschillende contractvormen mogelijk bij PPS, waarvan DBFMO het meest voorkomt.

Uitbesteding op basis van geïntegreerde DBFMO-contracten
De renovatie van het ministerie van Financiën betreft een DBFMO-contract met een looptijd van 25 jaar. De opdrachtgever verplicht zich gebruik te maken van het gebouw en de diensten en de daarvoor overeengekomen vergoeding te betalen. Deze vergoeding is prestatie-gerelateerd.

Safire is dus nog tot 2033 verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en de facilitaire dienstverlening van het gebouw. Het is van essentieel belang dit gegeven al in de ontwerpfase mee te nemen.

Gebouw van het Jaar
De vooraankondiging van de aanbesteding is in juli 2004, er worden 4 gegadigden geselecteerd en na een aantal ronden komt het consortium Safire als winnaar uit de bus. Safire en het Rijk tekenen de overeenkomst voor de PPS-renovatie op 2 november 2006. De renovatie start begin 2007, in oktober bereikt het project het hoogste punt.

Eind 2008 kunnen minister en ambtenaren verhuizen naar het gerenoveerde pand en in maart 2009 opent toenmalig koningin Beatrix het gebouw officieel. Kers op de taart is de regioprijs die de BNA dat jaar uitreikt: het ministerie is BNA Gebouw van het Jaar voor de regio Delta.

Het proces van een PPS project, bron: René de Vos, Strukton.

EINDRESULTAAT

Uitnodigend en transparant
De verankering van het gebouw in het stedelijk weefsel heeft in het bijzonder de aandacht gekregen. Er is gekozen voor een uitnodigende, centrale entree en een overall transparant karakter. Een van de binnentuinen is onderdeel geworden van het publieke domein. Op de hoek van het Korte Voorhout is een deels overdekte wintertuin ontworpen. Het atrium functioneert als ‘hart’ van het gebouw.

Nationaal Pakket Plus voor duurzaam bouwen
Het gebouw telt 250 werkplekken meer dan voorheen, maar verbruikt fors minder energie. Het gebouw voldoet dan ook aan het Nederlandse programma Nationaal Pakket Plus voor duurzaam bouwen. De ventilatie en verlichting is gemoderniseerd, er is een dubbele huidfaçade en er wordt warmte-koudeopslag toegepast

De invloed van de samenwerking op het concept, de kosten en de detaillering
Samenwerken volgens een DBMFO-contract levert een sterke prikkel om continu te voldoen aan het gewenste niveau van dienstverlening. Het consortium moet een duurzaam resultaat opleveren, want hij is nog 25 jaar verantwoordelijk voor beheer en onderhoud. Hierdoor zijn er tot in de kleinste details bewuste keuzes gemaakt. Zo hebben de tapijttegels verschillende kleurschakeringen, zodat je een versleten exemplaar gemakkelijk kunt vervangen.

Atrium, foto: Jeroen Musch (Wikimedia Commons)

LEERPUNTEN

Integraal samenwerken, juist in tenderfase
De belangrijkste les, aldus de SMAAK Special van RGD, geheel gewijd aan deze renovatie, is het integrale samenwerken, juíst in de tenderfase. Het is immers de fase waarin je het ontwerpen start. Hiervoor zijn mensen nodig die goed conceptueel kunnen denken en bij wie het samenwerken in de genen zit.

Bij DBMFO contracten kunnen ogenschijnlijk dure ingrepen zich in de gebruiksfase terugverdienen. Hierdoor heeft de architect bij dit project meer ontwerpvrijheid dan bij conventionele opdrachten. Projectarchitecten Jeroen van Schooten en Do Janne Vermeulen benutten deze ruimte en voorzien het ministerie van een overdekt atrium, dubbele gevels en een extra wintertuin. Het ministerie ondergaat hiermee niet sec een renovatie, maar een ware metamorfose.

De efficiënte logistiek in het gebouw (kortere looplijnen en een efficiënte positionering van de functies) is te danken aan de intensieve samenwerking. Een goed doordacht logistiek concept zorgt voor het ruimtelijk scheiden van werkprocessen. Het voorkomt dat deze activiteiten elkaar verstoren. Op de lange termijn is minder personeel nodig in de facilitaire dienstverlening.

Wintertuin, foto: Imre Csany ([CC0] Wikimedia Commons)

Andere houding architect
De aannemer pleit ervoor de architect in het vervolg op te nemen in het consortium. Hij moet zich, nu de beheerfase onderdeel uitmaakt van de opdracht, nog meer bewust zijn van de gebruikers van het gebouw en hoe zij de ruimte gebruiken. Als de architect lid is van het consortium, is ook hij risicodragend en moet hij zijn beslissingen goed onderbouwen.

Verder is het bij een project van een dergelijk formaat raadzaam dat de diverse producenten eerder aanschuiven. Hiervoor leende de DBFMO-constructie zoals toegepast bij het ministerie van Financiën zich niet. Onder meer omdat er geen sprake was van een integraal DBFMO contract. De partijen verantwoordelijk voor de Design & Build fasen vallen onder een andere juridische aansprakelijkheid dan de partijen verantwoordelijk voor de Maintain & Operate fasen.

De overgang van realisatie naar exploitatie kan beter georganiseerd worden, namelijk door gezamenlijk een vennootschap onder firma (vof) op te richten. Dan treedt je op onder een gezamenlijke naam of firma en ben je aansprakelijk voor elkaars bestuur.

Proces van uitvraag
Het proces van uitvragen is ook een aandachtspunt. De gunningscriteria zijn openbaar, dus alle partijen weten hoe ze punten kunnen ‘scoren’. Maar, met het scoren van punten realiseer je niet per definitie een beter gebouw. Zo moeten er zonneboilers worden toegepast op het ministerie, terwijl ze in de praktijk nauwelijks iets bijdragen. De Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI) is leidend. De ontwerpvisie, stedenbouwkundige inpassing of functionaliteit van het gebouw wegen dus minder zwaar dan de kosten.

Een laatste aandachtspunt is de taal: er moet helder worden gecommuniceerd over de uitgangspunten van het ontwerp. De interpretatie ervan moet ondubbelzinnig zijn. Want, wat betekent ‘een flexibel gebouw’? En wat wordt bedoeld met het begrip ‘transparantie’? De projectpartners moeten onduidelijkheden aan het begin van het proces van tafel kunnen vegen.

Meer: Evaluatierapport van het ministerie

Grote poort, foto: Imre Csany ([CC0] Wikimedia Commons)

Reacties

2.0

olohame op 24 september 2017

[url=http://20mg-levitraforsale.com/]20mg-levitraforsale.com.ankor[/url] <a href="http://usbuy-ventolin.com/">usbuy-ventolin.com.ankor</a> http://generic-levitracheapest-price.com/

2

delete

Reageer