0

publicatie: Buitengevelisolatie met gepleisterde afwerking

1 Systeemvarianten

1 Systeemvarianten

Enkele verklarende termen
Gevelisolatie zelf bestaat uit vier belangrijke onderdelen: de bevestiging, isolatieplaten, wapeningslaag en een afwerklaag. Elk onderdeel kent alternatieven. Hieronder staan een beschrijving en overwegingen bij de systeemkeuze.

3. Opbouw van het syteem

Bevestiging
Buitengevelisolatiesystemen kunnen op twee manieren op de ondergrond worden bevestigd:

  • met een traditionele bouwlijm (hechtmortel);
  • via mechanische bevestiging (met profielen).

4. Opbouw van een gelijmd systeem en een mechanisch bevestigd syteem

Bij verlijming worden de isolatieplaten met een hechtmortellaag van 3-5 mm dik op de ondergrond bevestigd. Het alternatief, waarbij de isolatieplaten met profielen tegen de gevel worden bevestigd, wordt in ons land weinig toegepast. Dit alternatief is bestemd voor zeer onvlakke ondergronden en voor gevallen waarin twijfel bestaat aan de hechtkracht en stabiliteit van de ondergrond. Het is vooral op Duitsland (met veel verouderde stucgevels) geënt.

Isolatieplaten
In de praktijk worden daarvoor drie materialen toegepast:

  • geëxpandeerde polystyreenplaten (EPS);
  • geëxtrudeerde polystyreenplaten (XPS);
  • steenwolplaten.

EPS wordt het meest toegepast. Deze platen kunnen met een randprofilering (mes en groef) worden uitgevoerd. De platen schuiven dan in elkaar. Hierdoor is de buitenkant van de isolatieplaten vlak en bestaat er geen risico dat er mortel in de naden terechtkomt. Er moet dan wel extra aandacht zijn voor voldoende verlijming van de platen, zeker als de gevel niet helemaal vlak is. De plaat wordt namelijk gefixeerd in de sponning en volgt dus de gevel niet per definitie. Door het ontbreken van de sponning hebben stompe platen geen samenhang met de naastliggende platen en volgen ze beter de gevel. Hierbij kunnen echter sprongen ontstaan in het isolatieoppervlak. Alvorens de weefsellaag wordt aangebracht, moeten deze oneffenheden worden opgeheven, bijvoorbeeld door ze weg te schuren. Zo niet, dan resulteren deze in dikteverschillen in de wapeningslaag, met een verhoogd risico op scheurvorming. Onder maaiveld moet er rekening gehouden worden met de hogere vochtbelasting.

5. Isolatieplaten; sponning, mes en groef, stomp.

De isolatieplaten kunnen extra worden bevestigd met pluggen. Voor de hechting van het systeem aan de ondergrond zijn deze echter vrijwel nooit vereist. De hechtkracht van de lijmlaag is ruim voldoende. Er zijn pluggen verkrijgbaar zonder stalen kern, die voorzien zijn van een isolatiedop aan de bovenzijde. Traditioneel toegepaste, maar onjuist geplaatste pluggen kunnen resulteren in verschillen in de afwerklaag, wat weer kan leiden tot scheuren ter plaatse van de pluggen. Pluggen met stalen kernen kunnen zich optisch aftekenen in de gevel door verschillen in warmtegeleiding.

6. Twee soorten pluggen; links de plug met de 'isolatiedop'.

Wapeningslaag
Hierbij zijn er zijn twee varianten:

  • cementvrij; en
  • cementgebonden.

De wapeningslaag dient om spanningen op te vangen die, bijvoorbeeld door thermische uitzetting, in het pleistervlak kunnen optreden. Ten onrechte wordt aangenomen dat de wapeningslaag zettingen uit de ondergrond opvangt. In de 2-6 mm dikke wapeningslaag is een glasweefsel aangebracht. De laagdikte is afhankelijk van het systeem en wordt voorgeschreven door de systeemhouder. Dunnere wapeningslagen dan voorgeschreven moeten categorisch worden afgewezen.

Cementvrije wapeningslagen zijn taaier en sterker dan cementgebonden wapeningslagen. Ze kunnen daardoor meer spanningen opvangen. Bij het aanbrengen zijn ze echter wat weersgevoeliger, maar om daaraan tegemoet te komen zijn er wintervarianten leverbaar. Cementvrije wapeningslagen zijn dunner dan cementgebonden lagen, waardoor oneffenheden in het isolatievlak c.q. de ondergrond moeilijker zijn weg te werken.
Daar waar extra belastingen op de gevelisolatie verwacht worden, bijvoorbeeld door vandalisme, moet een extra wapeningslaag worden aangebracht.

Voorstrijklaag
Een voorstrijklaag is een filmlaag die op de wapeningslaag wordt aangebracht. De voorstrijklaag biedt een hechtbrug tussen wapening en sierpleister, gaat uitbloeien tegen en voorkomt ongelijkmatige zuiging van de sierpleister. Door toepassing van een voorstrijklaag daalt het verbruik aan sierpleister, wordt de verwerking eenvoudiger en is de kans op aanzetten kleiner.

Toepassing van een voorstrijklaag is systeemafhankelijk.

Toepassing van voorstrijk Type wapeningslaag
Type sierpleister Cementgebonden Cementvrij
(Gesiliconiseerde) kunstharsgebonden sierpleister Voorstrijk toepassen indien systeemhouder dit voorschrijft Geen voorstrijk toepassen
Silicaat sierpleister Voorstrijk toepassen Geen voorstrijk toepassen
Dunlagige minerale sierpleister Voorstrijk toepassen N.v.t.
Diklagige minerale sierpleister Geen voorstrijk toepassen N.v.t.

Afwerklaag
Voor de afwerking van buitengevelisolatie kan men kiezen uit een aantal varianten:

  • kunstharsgebonden sierpleisters (al dan niet gesiliconiseerd);
  • silicaatgebonden pleisters;
  • dunlagige mineraalgebonden pleisters;
  • diklagige mineraalgebonden pleisters (zoals krabpleisters);
  • kunststof steenstrips;
  • tegels.

Afhankelijk van de korrelgrootte en de wijze van de verwerking, kan een fijne tot zeer fijne structuur worden bereikt. Als afwerklaag wordt meestal een kunstharsgebonden sierpleister toegepast. Voor een betere waterafstotendheid voegt de fabrikant daar soms een siliconenpreparaat aan toe. Silicaatgebonden en dunne mineraalgebonden pleisters hebben beperkingen voor wat betreft kleur en drogingscondities. Minerale krabpleisters zijn duurder in de verwerking, robuuster en hebben een grove structuur. Daartegenover staat dat krabpleisters lage onderhoudskosten hebben. In plaats van mortels kunnen ook tegels op gevelisolatie worden aangebracht, vaak vanwege het uiterlijk of om een grotere stootvastheid te krijgen. Niet elke tegel, tegellijm en lijmmethode is geschikt voor buitentoepassing. Het aanbrengen moet daarom geschieden door tegelzetbedrijven met ervaring in buitentegelwerk.
Met kunststof steenstrips verkrijgt men een gevel die oogt als een baksteengevel, maar die voorzien is van de uitstekende isolerende eigenschappen van het gevelisolatiesysteem. Het aanbrengen van steenstrips is arbeidsintensief.

7. Opbouw en structuur van een systeem met een kunsthars gebonden sierpleister

8. Opbouw en structuur van een systeem met een dikke mineraal gebonden sierpleister (krabpleister)

eigenschappen afwerkmortels / alternatieve afwerkingen.

Kleur-
mogelijkheden
Kosten Eisen aan de
weersomstandigheden
bij het aanbrengen
Verwerkings-
vriendelijkheid
Onderhoud-
gevoeligheid
Kunstharsgebonden ++ ++ ++ ++ O
Siliconen ++ + ++ ++ +
Silicaat + + - + +
Dun mineraal - + - - O
Dik mineraal vlak afgewerkt - - - - -
Krabpleister + - - - ++
Tegels + -- O - ++
Steenstrips + -- O O ++

Stucprofielen
Stucprofielen moeten geschikt zijn voor buitentoepassing en het type mortel dat wordt toegepast. Onder stucprofielen verstaan we profielen die in de mortel verwerkt worden, zoals stucstopprofielen, hoekprofielen en sokkelprofielen.

9a. Hoekprofielen

9b. Sokkelprofielen

9c. Speciaal dilatatieprofiel

9d. Diverse stucstopprofielen

Cellenband
De aansluiting van de isolatieplaat en/of de aansluiting met andere constructiedelen wordt vrijwel altijd afgedicht met opencellig voorgecomprimeerd schuimband. Dit band is slagregendicht als het voldoende gecomprimeerd is.

Kit
Als er kit wordt toegepast, mag deze geen componenten bevatten die het systeem aantasten. Polysulfidekitten (thiokol) of polyurethaankitten zijn aan te raden. Andere kitsoorten, bijvoorbeeld 'zure' (siliconen-)kitten kunnen chemisch reageren met bestanddelen uit pleisters en daarbij onder meer vlekken veroorzaken.

Waterslagen, muurafdekkers en daktrimmen
Er bestaan specifiek voor gevelisolatie ontwikkelde waterslagen. Ze worden enigszins in het systeem ingebed en hebben aparte kopschotjes. Waterslagen moeten voorzien zijn van klangen. Te laat bestelde waterslagen verstoren de uitvoering van de gevelisolatie. Detaillering en maatvoering (en dus ook bestelling) verdienen extra aandacht en kennis van zaken. Veel waterslagen zijn al retour gegaan nadat ze op het werk in de verkeerde maat waren aangeleverd.

10. Waterslag met kopschot

Bij muurafdekkers en daktrimmen moet er extra aandacht aan de maatvoering worden besteed. Naast een voldoende horizontale overstek dient ook de verticale overstek van voldoende lengte te zijn. De koppelingen moeten waterdicht zijn. Bij beëindiging van muurafdekkers en daktrimmen haaks op een gevelvlak, zal een juiste detaillering overmatige vervuiling en lekkages voorkomen.

11. Aansluiting daktrim en stadsuitloop