0

publicatie: Consumentgericht bouwen: De praktijk

1 De roep van de consument wordt steeds luider

1 De roep van de consument wordt steeds luider

Consumentgericht bouwen zit onmiskenbaar in de lift. De roep om invloed van de consument wordt steeds luider. Maar liefst driekwart van de woonconsumenten die de afgelopen vijf jaar een nieuwbouwwoning hebben betrokken, geeft aan op onderdelen zelf keuzes te hebben gemaakt; van de consumenten die niet naar een nieuwbouwwoning zijn verhuisd, geeft maar liefst 85% aan bij eventuele aankoop van een nieuwbouwwoning invloed te willen hebben op interieur en exterieur (bron: Bouwkennis.nl).
Gelukkig nemen steeds meer bouwers en ontwikkelaars de wensen van de consument als uitgangspunt voor de ontwikkeling en bouw van 'hun' woningen. Consumentgericht bouwen is geen eenvoudige opgave. Wie de invloed van de klant niet goed regelt, dreigt met een onbeheersbaar bouwproces te maken te krijgen. Consumentgericht bouwen vraagt om een andere inrichting van het proces, een andere wijze van communiceren met de klant, andere afspraken met toeleveranciers en onderaannemers en vaak ook om de toepassing van andere bouwmethoden en -technieken. Gebaseerd op de ervaringen van koplopers op het gebied van consumentgericht bouwen, publiceerde SBR in 2003 de uitgave Consumentgericht bouwen: strategie en praktijk. Deze publicatie kwam tot stand op basis van een analyse van een groot aantal bouwprojecten. Op grond hiervan werden zeven benaderingen onderscheiden om consumentgericht bouwen te verwezenlijken. Elke beschrijving werd geïllustreerd aan de hand van een casebeschrijving. De verschillende benaderingen variëren in de mate waarin de consument invloed heeft op het eindresultaat.
Inmiddels zijn we anderhalf jaar verder. De markt heeft niet stilgezeten. De koplopers hebben hun aanpak verder ontwikkeld. Daarnaast zijn er veel 'toetreders' die inmiddels hun eerste projecten op het gebied van consumentgericht bouwen hebben gerealiseerd.

Deze publicatie, die is verschenen ter gelegenheid van het SBR-congres De keuze aan de woonconsument (23 september 2004), wil een inspiratiebron zijn voor iedereen die direct betrokken is bij het ontwikkelen van woningbouwprojecten en daarbij streeft naar het geven van invloed aan de consument. De kern van de publicatie bestaat uit zes cases, gegroepeerd rondom twee thema's: 'betaalbaarheid' en 'verantwoorde consumenteninvloed'. Bij het eerste thema gaat het erom hoe juist vanuit een budgettaire beperking tóch tegemoet kan worden gekomen aan individuele wensen van de consument. Bij het tweede thema draait het om de vraag hoe de consument veel invloed kan krijgen op zijn woning en/of woonomgeving, zonder als particulier de risico's van een projectontwikkelaar te hoeven lopen.
Naast deze casebeschrijvingen is een aparte bijdrage (hoofdstuk 3) opgenomen waarin wordt ingegaan op de vraag hoe het koop- en beslisproces van de consument zo goed mogelijk kan worden afgestemd op het ontwikkelings- en realisatieproces. Dit hoofdstuk is geschreven op basis van kennisontwikkeling die plaatsvindt in het SBR-project BouwBeter.

De praktijkvoorbeelden die in deze publicatie aan bod komen, laten bij beide thema's drie verschillende uitwerkingen zien. De cases worden beschreven en ingedeeld volgens eenzelfde systematiek als eerder werd gehanteerd bij de publicatie Consumentgericht bouwen: strategie en praktijk. Voor wie niet bekend is met deze publicatie, volgt hier een beknopte beschrijving van de verschillende benaderingen.

Zeven benaderingen van consumentgericht bouwen

Traditioneel (A) en Begeleid kopen (B)
Bij benadering A en B kan de consument via keuzelijsten zijn wensen ten aanzien van meer- en minderwerk kenbaar maken. De klant kan kiezen uit vaste opties en - bij benadering B - uit vrije opties. De communicatie verloopt schriftelijk (A) of mondeling (B). De bouwer of ontwikkelaar onderhandelt per project met leveranciers en onderaannemers.

Projectonafhankelijke afspraken (C)
De klant kiest uit vaste en vrije opties. In vaste (soms eigen) showrooms kan hij een keuze maken uit afwerkmaterialen. Hij wordt intensief begeleid bij het maken van zijn keuzes. Doordat de ontwikkelaar projectonafhankelijke afspraken heeft gemaakt met leveranciers en onderaannemers, kan hij de koper zeer snel (binnen een dag) informeren over de financiële consequenties van zijn keuzes.

Configuratiebenadering (D)
Een configuratiebenadering maakt het mogelijk om de klant een zeer groot aantal keuzemogelijkheden te bieden ten aanzien van volume en indeling, terwijl de beheersbaarheid gewaarborgd blijft. De communicatie met de klant verloopt gestructureerd en duidelijk, doordat in een beperkt aantal configuraties een groot aantal mogelijkheden is gebundeld. De ontwikkelaar en de bouwer ontwikkelen samen het project. Zonder vergaande samenwerking heeft de ontwikkelaar geen garantie ten aanzien van de uitvoerbaarheid.

Flexibel bouwen en wonen (E)
Er wordt gekozen voor industriële ontwikkeling, samen met co-makers. Het bouwconcept stelt de koper in staat om in een relatief laat stadium zijn keuze te maken uit verschillende basisvarianten en optiepakketten. Aan het samenstellen daarvan is marktonderzoek voorafgegaan. De partners in het project (ontwikkelaar, bouwer, co-makers) maken vaste afspraken over onder meer bouwmethodiek, prijzen en levertijden.

De Huizenwinkel (F)
De bouwer heeft de regie over de ontwikkeling. Door de combinatie van architect en bouwer in één functie weet de consument dat zijn wensen uitvoerbaar zijn. Alle keuzemogelijkheden zijn vooraf volledig uitgewerkt. De consument kan rekenen op een intensieve begeleiding tijdens het hele traject. De ontwikkelende bouwer werkt samen met co-makers. Met hen zijn vaste afspraken gemaakt over prijzen, levertijden en kwaliteit.

Integrale aanpak (G)
Er is sprake van productontwikkeling met co-makers, voor zowel het ontwerp als de uitvoering. Alle keuzemogelijkheden zijn vooraf uitgewerkt. Dankzij de integrale, industriële aanpak is de bouwtijd kort, zonder dat de keuzevrijheid wordt ingeperkt. Dankzij de configuratiebenadering en het gebruik van bouwelementen van co-makers kan de consument zijn keuzes in een laat stadium maken en is de levensloopbestendigheid gegarandeerd. De ontwikkelaar of bouwer ontwikkelt met vaste co-makers een product (configuraties en modules). Hij maakt vaste afspraken over prijzen, bouwmethodiek, kwaliteit en levertijden.