0

publicatie: Consumentgericht bouwen: strategie en praktijk

1 Inleiding

1 Inleiding

Woonconsumenten worden steeds mondiger: kopers en huurders willen meer invloed op het ontwerp en de bouw van hun woning. Ze hebben de wind in de rug van de politiek en belangenorganisaties zoals Vereniging Eigen Huis. En terecht. In bijna alle sectoren van het economisch leven vinden we het vanzelfsprekend dat producten en diensten worden afgestemd op de behoeften van de consument. Waarom dan niet in de woningbouw?
Meer invloed voor de consument; het klinkt logisch, maar in de praktijk is het niet eenvoudig. Wie de consument in staat wil stellen om zelf keuzes te maken, moet in veel gevallen het ontwerp- en bouwproces ingrijpend aanpassen. Ook de communicatie met de toekomstige bewoners moet anders verlopen. Het ontwerpen en bouwen van een woning is voor de consument immers geen dagelijkse bezigheid. Ontwikkelaars en bouwers moeten hem dus tegemoetkomen. Natuurlijk mag dit alles de voortgang van het bouwproces niet in de weg staan. Kortom: wie het pad inslaat van consumentgericht bouwen, zal de balans moeten vinden tussen enerzijds consumenteninvloed en anderzijds uitvoerbaarheid. Daarmee is meteen het verschil duidelijk tussen consumentgericht bouwen en particulier opdrachtgeverschap.
Particulier opdrachtgeverschap is een eenmalig initiatief: de koper geeft een architect de opdracht een woning te ontwerpen en schakelt een bouwbedrijf in om zijn huis te laten bouwen. Het spreekt voor zich dat een dergelijke kostbare en tijdrovende aanpak lang niet voor iedereen is weggelegd. Bovendien blijkt het voor consumenten lastig om hun woonwensen zodanig te formuleren dat een architect een passende woning kan ontwerpen. Consumentgericht bouwen heeft deze nadelen niet. Deze benadering is er juist op gericht om binnen seriematige bouw (met alle schaalvoordelen van dien) de woning zo veel mogelijk af te stemmen op de gebruiker. Dat kan door vooraf marktonderzoek te houden, zodat bij de ontwikkeling rekening gehouden kan worden met de woonwensen. Op die manier krijgen kopers en huurders een duidelijk aanbod gepresenteerd. Maar het kan ook door het ontwerp- en bouwproces anders in te richten, zodat de consument invloed en keuzevrijheid wordt geboden. In vergelijking met particulier opdrachtgeverschap heeft consumentgericht bouwen het voordeel dat ontwikkelaars en bouwers de lessen die ze in het ene project hebben geleerd, kunnen toepassen in het volgende. Consumentgericht bouwen combineert aldus het beste van twee werelden: consumenteninvloed én schaalvoordeel.

Consumentgericht bouwen is een relatief nieuw fenomeen. Veel bouwers en ontwikkelaars zetten op dit moment hun eerste schreden op dit nieuwe pad. Deze publicatie is gebaseerd op een onderzoek naar de manier waarop deze pioniers invulling geven aan consumentgericht bouwen. Uit dit onderzoek blijkt dat er in de praktijk momenteel zeven verschillende benaderingen voorkomen. Deze benaderingen verschillen in de mate waarin de consument de ruimte krijgt om zijn wensen te realiseren. Elke benadering heeft consequenties voor de wijze waarop het ontwerpproces, de bouwvoorbereiding en de bouw zijn georganiseerd. Deze publicatie stelt u als ontwikkelaar of bouwer in staat om de verschillende benaderingen van consumentgericht bouwen te vergelijken en een benadering te kiezen die het beste aansluit bij uw organisatie en het project dat u voor ogen heeft. Profiteer van de ervaringen van de pioniers!

1.1 Verantwoording

Deze publicatie is het resultaat van een onderzoek dat is uitgevoerd door Jeanet Hacquebord van Bouwpraktijkinnovatie. Het onderzoek vond plaats in opdracht van SBR. Het onderzoek maakt deel uit van het strategisch SBR-project BouwBeter. Consumentgericht bouwen is immers een van de pijlers om te komen tot innovatie in de bouw.
Voor het onderzoek zijn interviews gehouden met vertegenwoordigers van 38 bouwers en ontwikkelaars. Daarnaast is een groot aantal projecten, brochures, rapporten en jaarverslagen bestudeerd. Bij de analyse van de bevindingen is gebruikgemaakt van de kennisfusie®methode en -modellen van Lex Kwee [nba].