0

publicatie: Duurzame veiligheid van metselwerk

1 Inleiding

1 Inleiding

Een gemetselde gevel is vervaardigd van stenen, blokken of elementen van baksteen, van niet-gebakken kunststeen (zoals beton en kalkzandsteen) of van natuursteen aaneengevoegd met metselmortel of lijmmortel. Al vele decennia worden metselwerkgevels in Nederland uitgevoerd als spouwmuur. De spouw is destijds geïntroduceerd om vochtdoorslag te voorkomen. Een spouwmuur bestaat uit een niet-dragend gemetseld buitenblad, een spouw en een binnenblad. Dit binnenblad kan een dragende constructie zijn en kan zijn uitgevoerd in verschillende materialen, zoals metselwerk, beton en hout. Sinds het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw wordt in de spouw een isolatiemateriaal geplaatst. De dikte van de isolatie - en daardoor ook de breedte van de spouw - is in de loop van de jaren steeds toegenomen. Zo was in de jaren zestig van de vorige eeuw een spouw met een breedte van 40 tot 50 mm gebruikelijk, terwijl tegenwoordig een spouw een breedte heeft van 120 mm.
Bij een spouwmuur worden het binnen- en het buitenblad gekoppeld door spouwankers, die in beide bladen zijn verankerd en die in staat zijn zowel trek- als drukkrachten over te dragen.

Bij het beoordelen van de veiligheid van metselwerkgevels wordt voornamelijk ingegaan op het buitenblad en de verankering hiervan aan de achterliggende constructie.
De meeste buitenbladen worden gemaakt met bakstenen die met metselmortel aaneen zijn gevoegd. De laatste jaren wordt ook wel lijmmortel toegepast. Het gebruik van dit type mortel geeft het metselwerk niet alleen een betere hechtsterkte, maar ook een andere esthetische uitstraling. Het meest gebruikte steenformaat is het waalformaat, dat bij een traditionele verwerking leidt tot buitenbladen met een dikte van ongeveer 100 mm. Kenmerkend voor een buitenblad is dat het uitsluitend het eigen gewicht van het buitenblad draagt en daarnaast weerstand biedt tegen de effecten van windbelasting en opgelegde vervormingen.
Dit hoofdstuk behandelt allereerst de diverse constructieve aspecten die bij het ontwerp van een nieuwe gevel een rol spelen. Vervolgens wordt aandacht besteed aan het beoordelen van bestaande gevels.