0

publicatie: Energiezuinige en frisse scholen: het passiefhuisconcept

1 Inleiding

1 Inleiding

Energiezuinigheid van gebouwen wordt steeds belangrijker voor het realiseren van overheidsdoelen op het gebied van klimaatbeleid. Voor de gebruiker bepaalt in de toekomst energiezuinigheid in belangrijke mate de betaalbaarheid van gebouwen. Immers, energiekosten stijgen onder druk van de wereldwijde groei van de energiebehoefte en de afname van voorraden fossiele brandstoffen.

De overheid stelt de eisen aan energiezuinigheid van nieuwe gebouwen regelmatig bij in de vorm van aanscherpingen van de EPC. Het doel is om vanaf 2020 zelfs alleen maar energieneutrale gebouwen te realiseren. Energieneutrale gebouwen leveren op jaarbasis net zo veel duurzame energie als ze verbruiken. Het passiefhuisconcept vormt een goede basis voor energieneutraal bouwen, omdat het ervoor zorgt dat de energiebehoefte van een gebouw zeer laag wordt. Dat maakt dat de hoeveelheid duurzame energie die nodig is om het gebouw energieneutraal te maken, veel kleiner is dan wanneer het om een onzuinig gebouw zou gaan. En zo vormt het passiefhuisconcept de opmaat voor energieneutraal bouwen, in Europees verband aangeduid als nearly zero energy buildings.

Om aan de eisen van het passiefhuisconcept te voldoen is een vergaande integratie tussen het bouwkundig en installatietechnisch ontwerp noodzakelijk. Het passiefhuisconcept is als zodanig geschikt voor vele gebouwfuncties. Deze publicatie richt zich op toepassing in onderwijsgebouwen, hier kortweg aangeduid als passiefscholen. In een onderwijsgebouw bevinden zich vele ruimten met verschillende functies zoals klaslokalen en werkplaatsen, en in veel gevallen is er ook sprake van sportzalen en auditoria.

Figuur 1-1 OdyZeeschool Goes.

Een goed comfort in onderwijsgebouwen is essentieel, niet alleen voor de gezondheid en het welzijn van de gebruikers, maar ook omdat een goed binnenmilieu de leerprestaties positief beïnvloedt. In het passiefhuisconcept vormt goede ventilatie de basis. In deze publicatie is echter bovendien aansluiting gezocht bij het concept ‘frisse scholen’, omdat daarmee een goede kwaliteit van het binnenmilieu in brede zin wordt geborgd.

Kenmerk van onderwijsgebouwen is dat het gebruik dynamisch is, zeker vergeleken met woningen. In een onderwijsgebouw komen veel mensen samen en het gebruik is op die momenten intensief. Per dag zijn er perioden van lesuren met een intensief gebruik. Daarbuiten wordt een onderwijsgebouw extensief gebruikt voor administratief, organisatorisch en ander werk met een kleinere bezetting. In weekenden en tijdens schoolvakanties worden onderwijsgebouwen gedurende hele dagen niet of extensief gebruikt. Dit houdt in dat er in het ontwerp van het gebouw en de installaties rekening moet worden gehouden met dit specifieke gebruik. De financiering van onderwijsgebouwen verschilt per sector (basisonderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs, academisch onderwijs). In veel gevallen liggen investeringsbeslissingen over nieuwe gebouwen bij een andere partij dan de kosten voor het beheer van gebouwen. Onderwijshuisvesting kent een bekostigingssysteem waarbij vaak de investeringskosten (bouwkosten) en onderhouds- en energiekosten (beheerkosten) niet door dezelfde partij worden gedragen.
Voor schoolbesturen komen de kosten voor gebouw en beheer samen, naast en soms als onderdeel van de kosten voor het hele onderwijsproces. Het is in het belang van het primaire doel van een onderwijsorganisatie, onderwijs verzorgen, dat de kosten voor gebouw en beheer samen beperkt blijven. De discussie over de total costs of ownership en de verdeling daarvan over verschillende partijen is voor onderwijsgebouwen van groot belang.

Met deze publicatie over energiezuinige en frisse scholen wil SBR opdrachtgevers, gebouweigenaren, projectontwikkelaars, ontwerpende, adviserende en bouwende partijen informeren over de mogelijkheden die het passiefhuisconcept heeft voor scholen. Juist in onderwijsgebouwen speelt de problematiek van een gezond binnenmilieu, en leeft de behoefte aan gebouwen met lage energiekosten. Het passiefhuisconcept geeft een antwoord op deze problematiek.

Het doel van deze publicatie is om aan de hand van inzicht in het passiefhuisconcept en van actuele voorbeelden uit binnen- en buitenland, betrokken partijen handvatten te geven om energiezuinige, comfortabele en betaalbare onderwijsgebouwen te bouwen.