0

publicatie: Gezonde Verlichting in Gebouwen

1 Inleiding

1 Inleiding

Mensen zijn buitendieren die zich de afgelopen 300 jaar langzaam maar zeker hebben verplicht om binnen te verblijven. Dat heeft de nodige gevolgen gehad. De lichtintensiteit in een woning of op de werkplek is vaak niet hoger dan 500 lux, terwijl buiten waarden tot 100.000 lux kunnen worden bereikt. Het oog, ook wel de camera van de ziel genoemd, kan onder normale omstandigheden zowel heel lage als heel hoge waarden aan als het gaat om de visuele functionaliteit. In de evolutionaire ontwikkeling van de mens speelt de 24-uurs afwisseling van licht en duisternis een belangrijke rol. Daarom is het niet vreemd dat de mens een zintuig heeft ontwikkeld dat deze afwisseling van licht en donker opmerkt, en vervolgens zijn interne ritme ermee synchroniseert. Overigens is dit mechanisme bij vrijwel alle levende organismen aanwezig. In deze context is de uitdrukking camera van de ziel nog niet zo vreemd; het licht bereikt daadwerkelijk de diepst gelegen gebieden in de hersenen.

Bij het ontwerpen en realiseren van de gebouwde omgeving houdt men vooralsnog weinig rekening met het feit dat het oog meer doet dan alleen zien. Verlichting in gebouwen, vastgelegd in de norm NEN 12464 (NEN 2003), hoeft niet te voldoen aan de recent ontdekte biologische functionaliteit van licht, namelijk het reguleren van het slaap-waakritme en het stimuleren van energieniveaus van de mensen die in deze gebouwen verblijven. Helaas zijn deze inzichten nog niet doorgedrongen tot de disciplines die verantwoordelijk zijn voor het bouwproces. Laten we echter hopen dat dit document de architect, de raadgevende adviseur, de installateur en - last but not least - de opdrachtgever, in deze boeiende nieuwe wetenschap inwijdt.

Gezonde verlichting kan bijdragen tot het optimaliseren van cognitieve functies zoals stemming, alertheid, concentratie en de slaap, en kan daarom van directe invloed zijn op zowel de productiviteit als het maken van fouten op de werkplek. In die zin is het implementeren van deze nieuwe techniek veelbelovend. Het is dan ook niet vreemd dat op basis van de toenemende wetenschappelijke consensus, steeds meer bedrijven en organisaties overgaan tot realisatie van gezonde verlichting.

Gezonde verlichting zorgt voor:

  • regulering van de biologische klok;
  • realisatie van directe stimuleringseffecten;
  • verbetering van stemming, vitaliteit en energieniveau;
  • verbetering van arbeidsprestatie en productiviteit;
  • voorkomen van ongevallen en vermindering van absentie.

Uiteraard spelen de comforteisen die aan verlichting worden gesteld, een belangrijke voorwaarde bij de totstandkoming van gezonde verlichting (NSVV 2003).

Gezonde verlichting geeft alle disciplines die betrokken zijn bij nieuwbouw en renovatie van de gebouwde omgeving, nieuwe kansen in zowel de realisatie als het gebruik. Dit cahier probeert u een indruk en praktische handvatten te geven om deze veelbelovende ontwikkeling te gebruiken. Gezonde verlichting heeft de afgelopen jaren bewezen geen gebakken licht te zijn.