0

publicatie: Handboek Duurzame Monumentenzorg

Van de auteurs

Van de auteurs

De huidige instrumenten voor duurzaam bouwen zijn slechts beperkt inzetbaar voor de monumentenzorg. Maatregelen die nodig of wenselijk zijn voor het behoud van het monument zijn soms zelfs tegenstrijdig met duurzaamheidseisen uit het Bouwbesluit. Om goed onderbouwde keuzes voor duurzame restauraties te kunnen maken is er behoefte aan een instrument dat de kansen en knelpunten voor duurzame monumentenzorg – DuMo – inzichtelijk maakt.

De restauratie en instandhouding van monumentale gebouwen zal altijd maatwerk blijven. Er zijn geen standaard duurzaamheidsmaatregelen aan te geven: wat voor het ene monument een uitstekende oplossing is, kan bij een ander gebouw juist de verkeerde keuze zijn. Daarom worden er bewust géén DuMo-maatregelenlijsten ontwikkeld. In het DuMo-handboek worden 20 DuMo-strategieën behandeld, die een positief effect hebben voor zowel Du (duurzaamheid) als voor Mo (monumentenbehoud), maar die op heel verschillende manieren kunnen worden uitgewerkt. De verschillende manieren van uitwerking worden geïllustreerd aan de hand van uiteenlopende gerealiseerde projectvoorbeelden.

Om een indicatie te geven van zowel de milieueffecten van de gekozen aanpak als de effecten op het behoud van cultuurwaarden van het gebouwde erfgoed, is ervoor gekozen om, naast het handboek, een indicatief rekenmodel aan het instrument te koppelen. Met behulp van dit rekenmodel zijn voor de verschillende ingreepconcepten DuMo-profielen te ontwikkelen. Dit rekenmodel is, voor diegenen die het handboek aanschaffen, te downloaden aan de linkerkant onder het kopje BESTANDEN.

Het handboek en het rekenmodel kunnen in alle fasen van het bouwproces als leidraad en als communicatiemiddel worden gebruikt. Zij bieden voor de latere fasen van het bouwproces de mogelijkheid steeds concretere projectgegevens in te voeren. De benodigde tijd voor het invoeren van alle gegevens in het rekenmodel is beperkt en dat is ook de bedoeling: de diversiteit in aard en bouwtrant van monumentale gebouwen sluit exacte berekening uit; snel indicatief inzicht daarentegen is precies op zijn plaats.
Het is een bijzonder project, er bestaan geen voorbeelden van, ook niet in het buitenland. Wij beseffen daarbij heel goed dat het nagenoeg onmogelijk is zo’n nieuw systeem in één keer volmaakt op de wereld te zetten. Wij zijn blij met dit resultaat, waaraan wij ook na verschijnen blijven doorbouwen, verbeteren en uitbreiden. Dat willen we graag doen met uw steun, de steun uit de praktijk van de mensen die ermee werken in monumenten en andere cultuurhistorisch waardevolle gebouwen. Wij staan dan ook graag open voor kritiek en suggesties die dit handboek kunnen optimaliseren.

Wij hopen dat dit instrument zal werken als een inspiratiebron bij de vraag hoe op een duurzame manier om te gaan met monumenten. Zowel voor de professional, architect, beoordelaar en bouwer, als ook voor de eigenaar van een monument.

Ten slotte danken wij de vele architecten, adviseurs, bouwhistorici, eigenaren en monumentendeskundigen voor hun belangeloze hulp bij de totstandkoming van dit werk.

Huub van de Ven
Evert Jan Nusselder
Michiel Haas
Birgit Dulski

Topmonument en duurzaam kantoor; de Van Nellefabriek in Rotterdam (zie paragraaf 2.2.8) laat zien dat zoiets kan. Foto: Evert Jan Nusselder.