0

publicatie: Herontwikkeling binnenstedelijke gebieden

Voorwoord

Voorwoord

"Herstructurering is het sleutelwoord voor de bouwontwikkelingen in de toekomst. Steeds meer bouwactiviteiten zullen plaatsvinden in bestaand stedelijk gebied en er zal steeds minder sprake zijn van investeringen in zogenaamde uitleggebieden. De ruimtelijke ordening zal aan de veranderingen structuur en richting geven. En die veranderingen zullen elkaar in steeds hoger tempo gaan opvolgen. Daar liggen veel kansen voor de bouwwereld, waarvan wordt verwacht dat deze pro-actief reageert. Immers ook in 2030 zal de woningvoorraad nog voor tenminste tachtig procent bestaan uit wat er nu al is gebouwd. De bouwwereld heeft daarbij behoefte aan korte heldere planprocedures, waarop de ondernemers goed kunnen inspelen. In het regeerakkoord is vastgelegd dat met goed procesmanagement geprobeerd zal worden winst in tijd en kwaliteit te behalen. Hierbij is het sleutelwoord interactief samenwerken met betrokkenen." Aldus de heer ir. C.J. Vriesman, dir. generaal ruimtelijke ordening van VROM, tevens bestuurslid van SBR in een interview in het NVOB-blad Grootbedrijf.

Met de nota Stedelijke Vernieuwing tracht het Rijk een sterke impuls te geven aan de herstructurering van binnenstedelijke gebieden, in het bijzonder de naoorlogse wijken. Een impuls die ondersteund wordt door het beschikbaar stellen van een Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) ter grootte van ca. 3,7 miljard gulden voor de periode 2000-2010, waarvan de helft voor de traditionele stadsvernieuwing. In dit budget zijn alle subsidies voor volkshuisvesting en stadsvernieuwing gebundeld. Het biedt steden en provincies de gelegenheid een meer samenhangend beleid te voeren. Dat is nodig omdat herstructurering en stadsvernieuwing het klassieke model heeft verlaten en veel meer is gericht op een geïntegreerde aanpak van maatregelen. Het betreft sociale vernieuwing, verbetering van onderwijs en werkgelegenheid, zorgen voor voldoende voorzieningen, vermenging van functies, ondergronds bouwen, het overbouwen van wegen en spoorwegen en de zorg voor de buitenruimte.

Een succesvolle aanpak van herstructurering begint op stedelijk niveau. Gemeenten, bedrijven, corporaties, bewoners, ontwikkelaars en bouwers moeten elkaar daar vinden. Er moet op systematische wijze een analyse plaatsvinden van het traject dat moet worden doorlopen om uiteindelijk te resulteren in maatwerk voor de consument. Daarvoor is een visie vereist op de ontwikkeling van de stad in een mix met bestaande vaardigheden en kennis. Hiervoor zijn nieuwe werkwijzen gevonden zoals interactief werken en het open planproces.
Ondanks deze vernieuwende werkwijzen blijkt in de dagelijkse praktijk van herstructurering en renovatie van woonwijken in bestaande stedelijke gebieden, dat de aanpak van het te doorlopen traject moeizaam gaat en dat er nogal eens iets misgaat. Ook blijkt dat het tijdsverloop niet goed kan worden ingeschat en dat er lang onzekerheid bestaat over de projectdefinitie: wat wordt waar gevraagd en binnen welke financiële kaders.

Dit is aanleiding geweest voor SBR om na te gaan op welke wijze het open planproces, met gebruikmaking van korte heldere planprocedures, zoals de heer Vriesman aangeeft, wel tot een succes kan leiden. Gebleken is dat regelmatig bij projecten de situatie onvoldoende was geanalyseerd, te weinig terugkoppeling had plaatsgevonden met partijen en dat te snel werd overgegaan tot de opstelling van een Programma van Eisen. Om dit te ondervangen is een checklist opgesteld, waarmee ruimschoots inzicht kan worden verkregen in het meest relevante krachtenveld in de gegeven situatie, goede terugkoppeling naar partners mogelijk is en draagvlak bij andere partijen, zoals bewoners en bedrijven, kan worden verkregen. De checklist wordt, naarmate de ontwikkeling van een project vordert, steeds gedetailleerder van opzet. Hierdoor wordt zichtbaar binnen welke doelstellingen en randvoorwaarden het betreffende project kan worden gedefinieerd. Aan de hand daarvan kan een goed Programma van Eisen worden opgesteld waarmee de basis wordt gelegd voor de succesvolle afronding van een herstructureringsproject.

De studie is begeleid door een commissie die als volgt was samengesteld:

J.W. Buma, Stchting Tuinstad Zuidwijk te Rotterdam
ir. J.M.H. Hazenak, dienst Stedebouw+Volkshuisvesting te Rotterdam
ir. G.J.M. Mars, Stichting Bouwresearch te Rotterdam, projectmanager
drs. N. Rietdijk, Ned. Ver. Van Bouwondernemers te Leidschendam
ir. G.J.A.M. Römgens, Vesteda te Heerlen
Ch. Rottier, Marco Polo advies te Amersfoort

Het onderzoek is uitgevoerd door de heren drs. P.A. van der Kam en G.J. Molenaar van KOLPRON Consultants B.V. te Rotterdam.