0

publicatie: Horecalawaai de baas

1 Zit er wel muziek in?

1 Zit er wel muziek in?

De praktijk leert, dat het niet (goed) aanpakken van geluidsproblemen vaak leidt tot financiële ellende of sluiting van de zaak. Dit hoofdstuk noemt enkele cijfers. Niet om u af te schrikken, maar om een richting aan te geven naar een aanpak waar meer muziek in zit.

U heeft een pand provisorisch laten ombouwen tot een eenvoudige disco. Of u opent een splinternieuw bedrijf met speelautomaten. De bouwer of ontwerper heeft de akoestiek ‘wel even’ voor zijn rekening genomen. Met de regelmaat van de klok blijkt dat zulke bedrijven moeten sluiten wegens onvoldoende geluidsisolatie en de hoge kosten van maatregelen achteraf. Hetzelfde lot is vaak beschoren aan het café met bar onder of naast woningen of bijvoorbeeld het jongerencentrum waar alle muziek (zoals house) moet ‘kunnen’.

Maatregelen achteraf: hoge kosten
Als u elke decibel geluid, waarmee de norm wordt overschreden, achteraf met isolerende maatregelen ongedaan wilt maken, moet er veel geld op tafel komen. (De term ‘decibel’ wordt toegelicht in het volgende hoofdstuk.) Bij bestaande bouw gaat het gemiddeld om € 5.800 per decibel, bij nieuwbouw om ongeveer de helft van dat bedrag. Maar let op het woord ‘gemiddeld’. Bedragen tot € 20.500 per decibel zijn niet ongewoon, zo blijkt uit een steekproef van 25 horecabedrijven (zie figuur 3).

Figuur 3
Isolatiekosten per decibel normoverschrijding. De cijfers zijn ontleend aan een willekeurige steekproef van 25 bedrijven uit een totaal van 500 akoestische onderzoeken. (gebaseerd op onderzoek in 1992 en prijsniveau 2004).

Nu zou € 5800 en zelfs € 20.500 per decibel nog wel op te brengen zijn... als het bij die ene decibel zou blijven. In de praktijk wordt de norm echter in de regel met 5 tot zelfs 35 decibel overschreden. De kosten laten zich raden. Uitschieters tot € 409.000 komen voor! Gemiddeld bedragen de kosten € 92.000. Dit bedrag is afgeleid uit de zojuist genoemde steekproef. Als u de extreme - zeg maar: ‘praktisch onoplosbare’ - gevallen met kosten boven € 102.000 buiten beschouwing laat, komt het gemiddelde nog altijd uit op € 52.000.

Hoe groot is de kans dat u - na gebleken geluidsoverlast - het gepeperde bedrag van ‘gemiddeld € 52.000’ moet ophoesten voor het achteraf isoleren van uw bedrijf? Dat valt niet precies te zeggen, maar de ervaringscijfers wijzen op een kans van twee op drie (66% om precies te zijn; zie figuur 5).

En de kans dat uw probleem dan ‘praktisch onoplosbaar’ is, valt allerminst te verwaarlozen: één op vier (24%). ‘Onoplosbaar’ wil zeggen dat u de zaak zou moeten sluiten of anders gedeeltelijk zou moeten slopen of zeer ingrijpend verbouwen tegen kosten die de € 102.000 te boven gaan. Bij de steekproef bleek trouwens eenderde van deze ‘onoplosbare’ gevallen toch nog te zijn opgelost: bijvoorbeeld dankzij een versoepeling van de geluidsnorm door de gemeente.

Na lezing van deze cijfers krijgt u misschien de indruk dat u maar beter nooit aan een horecaonderneming kunt beginnen. Dat zou een verkeerde conclusie zijn. Want nogmaals: de cijfers hebben betrekking op gevallen waarin ondernemers niet tijdig, dat wil zeggen bij de start van een bouwplan of de overname van een bedrijf, de juiste stappen hebben gezet, zodat ze achteraf in moeilijkheden kwamen.

Figuur 4
Indicatie gemiddelde kosten per te isoleren decibel (dB(A)), afhankelijk van het aantal te isoleren decibels (dB(A)) (prijsniveau 2004).

Beperking van de kosten
Dit boekje kan u helpen bij het tijdig onderkennen van problemen en (on)mogelijkheden. In welke gevallen is tijdig inwinnen van deskundig advies en goed vooroverleg kostenbesparend? Let wel: kostenbesparend, want als gevolg van de wetgeving zijn akoestische investeringen onvermijdelijk. Zo kost een adviseur uiteraard ook geld (zie tabel 1), al is het in de verste verte geen € 52.000.

Zo’n adviseur kan in bepaalde gevallen trouwens ook geld opleveren. Het volgende voorbeeld, ontleend aan de praktijk, laat zien dat het om bedragen van zes cijfers kan gaan.

Horecaondernemer A had zijn oog laten vallen op een goed draaiende disco met café en cafetaria van collega B. Deze voelde wel wat voor verkoop. Ondernemer A had reeds enige ongunstige ervaringen met disco’s en schakelde een akoestisch bureau in met het verzoek het over te nemen bedrijf in het weekend te bezoeken en enkele indicatieve metingen te verrichten. Deze wezen uit dat het lawaai van de disco hinderlijk was voor de nabijgelegen woningen. Redenvoor aspirant-koper A om aan B te vragen of de geluidsisolatie van de disco gecontroleerd mocht worden. B kon dit niet weigeren. Wat bleek? Het dak moest ingrijpend worden geïsoleerd. De ingeschakelde akoesticus raamde de kosten, gemoeid met een geluidsisolatie die aan de wettelijke voorschriften zou voldoen, op maar liefst € 120.000,-. Een bedrag dat na goed overleg tussen A en B in mindering kon worden gebracht op de overnamesom...

Figuur 5
(On)oplosbaarheid van akoestische problemen in de horeca. De cijfers hebben betrekking op de 500 akoestische onderzoeken van figuur 3.

Tabel 1
Kostenindicaties voor akoestisch advies (prijspeil 2004).

dienstverrichting kostenindicatie
Volledig onderzoek van een horecabedrijf, waarbij nauwkeurig aangegeven wordt welke voorzieningen noodzakelijk zijn € 1.500 - € 4.000
Controle van bestaande of aangepaste situatie waarvan akoestisch rapport wordt uitgebracht € 750 - € 2.000

Om de eventuele lawaaioverlast van uw bedrijf in kaart te brengen, moeten we eerst een onderscheid maken tussen het geluid dat uit uw bedrijfsgebouw naar buiten gaat en het geluid rondom het bedrijf, veroorzaakt door bezoekers of door laden en lossen.

1) Het geluid vanuit het bedrijf
In de praktijk blijken de bezoekers van een bepaald type bedrijf ook een bepaalde geluidssterkte van de muziek te verwachten. Een disco met achtergrondmuziek functioneert evenmin als een restaurant met discomuziek. De juiste muziek op de juiste sterkte blijkt steeds een belangrijke publiekstrekker. Het verband tussen type bedrijf en sterkte van de muziek is weergegeven in tabel 2 (de termen equivalent geluidsniveau en dB(A) worden verklaard in hoofdstuk 2).

Als uw bedrijf onder of boven een woning of andere geluidsgevoelige bestemming ligt (inpandig), of tegen woningen van derden is aangebouwd (aanpandig), is het tijdig inwinnen van akoestisch advies gewenst en kostenbesparend wanneer binnen meer dan 70 dB(A) muziek wordt geproduceerd. Is het bedrijf vrijstaand, dan ligt de grens bij 80 dB(A). (Zie ook figuur 6.) In tabel 3 kunt u lezen hoeveel muziekgeluid mogelijk wordt voortgebracht.

Figuur 6
Het horecabedrijf kan ten opzichte van woningen (of andere geluidsgevoelige gebouwen) inpandig, aanpandig of vrijstaand zijn gesitueerd. Inpandigheid en aanpandigheid leveren de meeste problemen op.

Tabel 2
Bedrijfskenmerken en het binnen geproduceerde geluid. De termen equivalent geluidsniveau en dB(A) worden verklaard in hoofdstuk 2. Geluidsniveaus onder 70 dB(A) komen in de praktijk niet zo vaak voor (bijvoorbeeld een rustig restaurant met achtergrondmuziek).

Type bedrijf kenmerken Equivalent geluidsniveau in dB(A)
Restaurant praten / praten + achtergrondmuziek 55 - 75
Automatenzaal 65 - 75
Café rustig (bruin) café/bar 75 - 80
café/bar met drukte en muziek 80 - 95
café/bar + dansen 90 - 100
Dansschool 80 - 90
Disco/feestzaal voor ouderenpubliek 85 - 95
voor jongeren 90 - 105
met live muziek (pop, punk, hardrock) 95 - 115
met housemuziek 95 - 120

Als u een bedrijf opricht of verbouwt dat onder het Besluit horeca-, sport- en recreatie- inrichtingen milieubeheer valt, bent u in de genoemde gevallen zelfs wettelijk verplicht een akoestisch rapport te overleggen, waaruit blijkt dat u aan de geluidseisen kunt voldoen. (Omdat het voor u niet zonder meer duidelijk is onder welke wettelijke voorschriften uw bedrijf precies valt, komen wij hier later op terug - in hoofdstuk 4.) Deze verplichting bestaat ook in bepaalde speciale gevallen, bijvoorbeeld wanneer de scheiding een houten vloer is en er bijvoorbeeld een woning boven uw bedrijf ligt.
Behalve muziek produceert uw bedrijf misschien nog andere bijzondere geluiden. Denkt u maar aan bonkende of klikkende geluiden (kegelen, volksdansen, biljarten en dergelijke). Ook dan is een akoestisch onderzoek zinvol.

2) Het geluid rondom het bedrijf
Een tweede belangrijke bron van geluidhinder is het lawaai van bezoekers buiten. Voor een deel gaat het om de geluiden van dichtslaande autoportieren, startende auto’s en andere geluiden van vertrekkende bezoekers die tot op zekere hoogte niet te vermijden zijn. Dit betekent nog niet dat u er geen aandacht aan zou moeten besteden. Een bepaalde ligging van uitgangen en parkeerplaatsen bijvoorbeeld kan hinder bij omwonenden in de hand werken of juist voorkomen. Ook hierover kunt u zich laten adviseren.

Een belangrijke bron van lawaai wordt gevormd door geschreeuw, het kapot gooien van flessen en ander luidruchtig gedrag ‘s nachts. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit soort herrie sterk gebonden is aan de leeftijdscategorie van de bezoekers en ook - zoals blijkt uit tabel 3 - aan het bedrijfstype.

Tabel 3
Bedrijfstype en overlast door bezoekers buiten (bron: SGBO-rapport Verstoord Genoegen 1988).

Type bedrijf Mate van overlast (%)
Af en toe Regelmatig Veel Zeer veel
Hotel/pension 90 10
Restaurant/bistro 96 4
Discotheek 33 52 12 3
Café/bar 75 21 3 1
Muziek-/Jazz-café 77 18 5
Sportkantine 90 9 1
Dorpshuis/buurthuis 88 11 1
Jongerensociëteit/-centrum 74 20 5 1
Zalencentrum/conferentieoord 90 8 2

Zowel de gemeenten als de horeca onderzoeken hoe deze hinder te voorkomen is. Er worden allerlei proeven gedaan, variërend van het inzetten van een hondenbrigade en andere toezichthouders rondom het bedrijf tot en met het charteren van een ‘discobus’. Alleen van een combinatie van uitgekiende maatregelen mag u effect verwachten. Hiervoor is overleg nodig met verschillende partijen, zoals andere horeca-exploitanten, de gemeente, het vervoersbedrijf en niet te vergeten de omwonenden.

De overheid zal de wettelijke geluidseisen in de toekomst steeds strikter gaan handhaven. Geluid op het eigen terrein valt ook onder het bedrijf, geluid buiten de terreingrens kan er deels aan worden toegerekend. Een slecht geïsoleerd pand wordt dus steeds minder waard dan een goed geïsoleerd vergelijkbaar pand...