0

publicatie: Kansen in de civiele techniek

1 Inleiding

1 Inleiding

1.1 DOELSTELLINGEN

1.1 DOELSTELLINGEN

Dit handboek risico-analyse heeft tot doel om probabilistische technieken toegankelijk te maken voor de ontwerper en de besluitvormer. Het handboek geeft een overzicht van de huidige kennis met betrekking tot rekentechnieken en de verschillende onderdelen van een risico-analyse. Bij het schrijven van het handboek is de toepassing in de civiele techniek als uitgangspunt gehanteerd. Door de brede opzet en de keuze van de voorbeelden is het handboek ook goed bruikbaar voor andere vakgebieden.

De doelgroep van het handboek bestaat uit:

  • besluitvormers;
  • beleidsmakers;
  • regelgevers;
  • opdrachtgevers;
  • bouwondernemers;
  • ingenieurs en adviseurs;
  • verzekeraars en financiers;
  • studenten en docenten.

1.2 THEORIE VOOR DE PRAKTIJK

1.2 THEORIE VOOR DE PRAKTIJK

Het handboek is vaktechnisch van aard en geschreven vanuit het oogpunt van de ontwerper en de besluitvormer. De theorie, die onontbeerlijk is voor het uitvoeren van een risico-analyse, is aan de hand van diverse voorbeelden geïllustreerd. Naast het verduidelijken van de theorie zijn de voorbeelden bedoeld om de lezer te prikkelen de theorie voor verschillende problemen toe te passen.
Het handboek geeft een handreiking voor de probabilistische aanpak van ontwerp- en beslissingsproblemen. Het geven van vaste procedures voor het uitvoeren van een risico-analyse is, door de diversiteit van de problemen, niet mogelijk. Met behulp van het handboek kan de gebruiker de meest geëigende technieken kiezen voor het uitvoeren van een analyse van zijn specifieke probleem.

1.3 OVERZICHT VAN DE INHOUD

1.3 OVERZICHT VAN DE INHOUD

Voor het handboek is een structuur gekozen, waarbij na een korte omschrijving van de aanpak van een risicoanalyse, de bouwstenen in detail warden beschreven. Deze opzet maakt het handboek geschikt als naslagwerk en als studieboek.
Voor het uitvoeren van een risico-analyse is het van belang om kennis te hebben van de kansrekening. Hoofdstuk 2 geeft een beknopt overzicht van belangrijke definities en theorieën.
In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de verschillende onderdelen waaruit een risico-analyse kan bestaan. Afhankelijk van het specifieke probleem waarvoor een risico-analyse wordt gemaakt, zal de keuze van de bouwstenen van de analyse variëren.
Een risico-analyse is een beslissingsondersteunend gereedschap dat rationele beslissingen mogelijk maakt. Hoofdstuk 4 geeft een inleiding in beslissingstheorie en het referentiekader met betrekking tot externe veiligheid als een van de randvoorwaarden bij de besluitvorming.
Het kwantificeren van risico's houdt in dat de betrouwbaarheid van bepaalde systemen en processen moeten worden geanalyseerd. Daar het vaak niet mogelijk is om directe uitspraken te doen over de totale betrouwbaarheid van een systeem, kan het systeem worden onderverdeeld in verschillende elementen, die afzonderlijk worden beschouwd. Hoofdstuk 5 geeft verschillende rekentechnieken die ter beschikking staan om de betrouwbaarheid van een element vast te stellen.
De betrouwbaarheid van het totale systeem volgt uit de betrouwbaarheid van de elementen en hun onderlinge samenhang. Hoofdstuk 6 behandelt de systeemanalyse en de berekening van de betrouwbaarheid van systemen.
In de hoofdstukken 5 en 6 is bij de analyse van de betrouwbaarheid van elementen en systemen steeds uitgegaan van oncorrigeerbare processen. In veel gevallen is het echter mogelijk om de betrouwbaarheid van een systeem in de tijd te corrigeren. Hoofdstuk 7 behandelt de betrouwbaarheid van tijdsafhankelijke systemen, waarbij het ingrijpen door het veranderen van het systeem leidt tot risicoverandering. In hoofdstuk 8 is ten slotte nog een aantal toepassingsgebieden op een rijtje gezet, waarbij de risico-analyse van belang is.

1.4 LEESWIJZER

1.4 LEESWIJZER

Voor degene die een risico-analyse moet uitvoeren, waarbij het risico moet worden gekwantificeerd, is het raadzaam het hele boek te lezen, met dien verstande dat hoofdstuk 2 kan worden overgeslagen bij een goede kennis van de kansrekening.
De lezer die zich beperkt tot het maken van een kwalitatieve risico-analyse, kan de hoofdstukken 2 en 5 en enkele delen van hoofdstuk 6 met betrekking tot het berekenen van faalkansen overslaan.
De lezer die alleen kennis wil nemen van de risico-analyse, maar die zelf niet wil uitvoeren, kan zich beperken tot de hoofdstukken 3, 4 en 8. Hierbij wordt toch geadviseerd de voorbeelden in de hoofdstukken 5, 6 en 7 te bekijken om een beeld. te verkrijgen van de mogelijkheden.