0

publicatie: Kiezen voor KAPLA

1 Algemene informatie over KAPLA-kozijnen

1 Algemene informatie over KAPLA-kozijnen

1.1 Wat is een KAPLA-kozijn?

Houten kozijnen worden in veel gevallen al in de ruwbouwfase op de bouwplaats aangevoerd. Voordat het gevelmetselwerk wordt aangebracht, vindt het stellen van de kozijnen plaats. We spreken daarom ook wel van inmetselkozijnen. Het afschilderen en beglazen gebeurt doorgaans pas in de afbouwfase. Deze werkwijze kent een aantal nadelen. Zo is de kans op beschadiging en vervuiling groot.
Daarnaast is er een arbo-probleem: het handmatig transporteren en stellen van kozijnen (zonder hulpmiddelen) is volgens de huidige arbo-eisen niet langer toegestaan.

Tegen deze achtergrond is een nieuwe systematiek ontwikkeld voor het monteren van kozijnen die deze nadelen niet kent: KAPLA (KAnt en klaar PLAatsen van kozijnen).
KAPLA-kozijnen worden in de fabriek compleet afgeschilderd en voorzien van glas, hang- en sluitwerk en van afdichtingsprofielen. In een laat stadium van de bouw (meestal enkele weken voor de oplevering) gaan de kozijnen naar de bouwplaats. Vrijwel meteen na aflevering worden ze met een kraan gemonteerd. De gevelopeningen voor de kozijnen worden gerealiseerd met behulp van een tijdelijk houten frame. Dit frame dient als aanslag voor de metselaar. Het kan tevens dienst doen als doorwerkraam.

KAPLA-kozijnen wijken wat betreft hun detaillering en verbindingen niet af van traditionele kozijnen. Alleen ontbreken de spouwlatten. In plaats daarvan is er op de kozijnen een constructieve lat (opdiklat) aangebracht. Deze lat maakt de bevestiging van KAPLA-kozijnen aan het binnenblad mogelijk.

Bij KAPLA-kozijnen is de opening voor een kozijn in het binnenblad rondom 32 millimeter kleiner dan de kozijnopening in het buitenblad. Hierdoor ontstaat een 'aanslag' waartegen een KAPLA-kozijn kan worden geplaatst. De wijze van montage van KAPLA-kozijnen zorgt ervoor dat de kozijnen rondom vrij blijven van het gevelmetselwerk en de raamdorpelstenen.

1.2 Waaruit bestaat een KAPLA-kozijn?

Figuur 1 laat zien hoe een KAPLA-kozijn aansluit op het binnen- en buitenblad bij een spouwmuurconstructie.

Figuur 1
Aansluiting van de kozijnstijl op de gevelconstructie bij een traditioneel kozijn en bij een KAPLA-kozijn.

Om de gevelopening voor een KAPLA-kozijn te realiseren, wordt een houten frame gebruikt. Dit frame doet tijdens de ruwbouwfase dienst als aanslag voor de metselaar. Door zo'n houten frame van folie te voorzien, ontstaat een KAPLA-doorwerkraam.

Voor de maatvoering van KAPLA-kozijnen, het vastzetten van de doorwerkramen en de uiteindelijke montage van de kozijnen, is een aantal specifieke onderdelen ontwikkeld:

  • De KAPLA-strip
    De kunststof KAPLA-strip wordt aangebracht op het binnenblad. Deze strip zorgt voor de juiste maatvoering van de KAPLA-hoekstalen en daarmee de exacte plaatsing van het doorwerkraam en het KAPLA-kozijn. Daarnaast is deze strip ook een hulpmiddel voor de stukadoor om een strakke negge te kunnen maken.
  • Het KAPLA-hoekstaal en het KAPLA-anker
    KAPLA-hoekstalen dienen voor de bevestiging van de KAPLA-kozijnen aan het binnenblad. Samen met de tijdelijke KAPLA-ankers zorgen de KAPLA-hoekstalen ook voor de bevestiging van de KAPLA-doorwerkramen.
  • De KAPLA-montagebus
    KAPLA-montagebussen maken het fijnstellen van de KAPLA-kozijnen mogelijk. Na het fijnstellen zorgen schroeven door de montagebussen in de KAPLA-hoekstalen voor de bevestiging van een kozijn.
  • De KAPLA-luchtdichting
    De speciaal ontwikkelde luchtdichting zorgt voor een perfecte aansluiting van een KAPLA-kozijn op het binnenblad, ook als dit niet helemaal vlak is.
  • De KAPLA-spatwaterkering
    Een speciaal ontwikkelde spatwaterkering zorgt ervoor dat regenwater dat door de montageruimte rond een kozijn in de spouw komt, het isolatiemateriaal niet kan bereiken.

Deze en andere onderdelen die nodig zijn voor de montage van een KAPLA-kozijn, zijn in figuur 2 opgenomen.

Figuur 2
Overzicht onderdelen KAPLA-kozijn.

1.3 De montage van een KAPLA-kozijn

De montage van een KAPLA-kozijn verloopt in grote lijnen als volgt:

  • In de ruwbouwfase is een aantal voorbereidingen nodig om later in de afbouwfase het KAPLA-kozijn te kunnen plaatsen. Zodra het binnenblad gereed is, kan het aanbrengen van de KAPLA-strips beginnen. Deze strips zijn nodig voor de exacte maatvoering van de KAPLA-hoekstalen.
  • Wanneer de strips zijn aangebracht, worden voor ieder kozijn de benodigde KAPLA-hoekstalen aangebracht. Vooraf zijn de KAPLA-ankers aan de hoekstalen bevestigd.
  • Het KAPLA-doorwerkraam wordt aan de KAPLA-ankers vastgezet. De metselaar kan nu met het opmetselen van het buitenblad beginnen.
  • Vlak voor het moment dat het KAPLA-kozijn gemonteerd wordt (meestal enkele weken voor de oplevering), wordt het doorwerkraam weer verwijderd.

Voor de montage van een KAPLA-kozijn zijn enkele specifieke hulpmiddelen ontwikkeld, zoals de KAPLA-steker en de KAPLA-montageklem. De KAPLA-steker is een hijswerktuig om het KAPLA-kozijn op een arbovriendelijke manier te kunnen monteren. Met de montageklemmen wordt een kozijn snel in de gevelopening vastgeklemd waarna het fijnstellen kan beginnen.

  • Na het fijnstellen volgt het vastzetten van het kozijn. Vlak voor het aanbrengen van de afdeklatten wordt de luchtdichting geactiveerd.

De aannemer kan de montage van een KAPLA-kozijn zelf uitvoeren. Het is echter ook goed mogelijk dat timmerfabrieken die KAPLA-kozijnen leveren, deze dienst aanbieden.

De montage van een KAPLA-kozijn vereist enige kennis. Deze kennis is te vinden in de SBR-publicatie met technische informatie over KAPLA: 'Werken met KAPLA'.

Zie ook hoofdstuk 4 voor informatie over andere manieren om kennis over KAPLA-kozijnen op te doen, zoals het volgen van cursussen.

1.4 Traditioneel kozijn versus KAPLA-kozijn: verschillen in werkwijze

Bij een KAPLA-kozijn verloopt het voorbereidings- en uitvoeringsproces anders dan bij een inmetselkozijn. Wat zijn de belangrijkste verschillen?

  • Bij een KAPLA-kozijn is de opening voor een kozijn in het binnenblad rondom 32 millimeter kleiner dan de opening in het buitenblad. Dat houdt in dat de keuze voor KAPLA tijdig bekend moet zijn. Tijdig, wil zeggen: vóór het moment waarop materialen voor het binnenblad worden besteld, die in de fabriek specifiek op maat worden gemaakt (denk bijvoorbeeld aan paselementen van kalkzandsteen).
  • In plaats van kozijnen te bestellen, worden eerst de KAPLA-doorwerkramen besteld. Hiervoor dienen alleen de hoogte- en breedtematen van het KAPLA-kozijn bekend te zijn. Het KAPLA-kozijn kan in een later stadium (definitief) worden besteld. Wanneer precies, dat hangt af van de levertijden van de timmerfabriek. De definitieve indeling en uitvoering van de kozijnen hoeven pas bekend te zijn op het moment van bestellen. De ruwbouwfase is dan al in volle gang.
  • De aannemer hoeft bij de toepassing van een KAPLA-kozijn geen rekening te houden met het beglazen en afschilderen van de kozijnen. KAPLA-kozijnen worden immers compleet geschilderd en beglaasd aangevoerd. In veel gevallen zal de gevelsteiger dan ook, direct nadat de gevel gevoegd is, weggehaald kunnen worden.
  • In de ruwbouwfase is op de bouwplaats geen opslagruimte voor de kozijnen meer nodig. KAPLA-kozijnen worden immers vrijwel direct na aanvoer gemonteerd.

KAPLA-doorwerkramen zijn aan de KAPLA-ankers vastgezet. De metselaar kan met het opmetselen van het buitenblad beginnen.

Voegwerk en raamdorpelstenen zijn aangebracht, de steiger kan weg.

Direct na aanvoer van het KAPLA-kozijn op de bouwplaats begint de montage.

Het onderstaande schema geeft een beeld van de verschillen tussen een KAPLA-kozijn en een traditioneel kozijn in de bouwvoorbereidingsfase, de ruwbouwfase en de afbouwfase van een woningbouwproject.

Een meer uitgebreide vergelijking treft u aan in hoofdstuk 3, paragraaf 3.3 ('Vergelijking werkwijze traditioneel kozijn versus KAPLA-kozijn').

Figuur 3
Vergelijking tussen KAPLA-kozijn en traditioneel kozijn in de bouwvoorbereidingsfase, de ruwbouwfase en de afbouwfase van een woningbouwproject.

ACTIVITEITEN BOUWVOOR-
BEREIDING
RUWBOUW AFBOUW
Traditioneel kozijn KAPLA-kozijn
Keuze afmetingen en indeling kozijn
Keuze buitenafmetingen kozijn
Bestellen kozijn
Bestellen doorwerkraam
Monteren kozijn
Monteren doorwerkraam
Definitieve keuze indeling kozijn
Bestellen kozijn
Beglazen en schilderen kozijn buiten
Schilderen kozijn binnen
Monteren kozijn

Voor de montage van een KAPLA-kozijn zijn enkele specifieke hulpmiddelen ontwikkeld, zoals de KAPLA-steker.

Met glaszuigers trekt de montageploeg het KAPLA-kozijn in een gevelopening.

1.5 Pluspunten van een KAPLA-kozijn

1.5.1 Kwaliteit

Door de wijze van productie en montage van KAPLA-kozijnen wordt een hoge uitvoeringskwaliteit bereikt:

  • In de fabriek kunnen alle afwerklagen en de beglazing onder optimale omstandigheden worden aangebracht. Dat biedt alle garantie dat de vereiste laagdikte van de afwerklagen (ook op kwetsbare punten) wordt gehaald.
  • Door de wijze van montage hebben KAPLA-kozijnen geen contact meer met het omringende metselwerk in het buitenblad. Vochtig metselwerk heeft dan ook geen invloed meer op de kozijnen.
  • De KAPLA-luchtdichting zorgt, samen met de KAPLA-strip, voor een perfecte luchtdichte aansluiting op het binnenblad.
  • Doordat KAPLA-kozijnen in een laat stadium naar de bouwplaats worden gebracht en bovendien vrijwel meteen worden gemonteerd, is de kans op schade gering.
  • Bijzondere voorzieningen kunnen, zonder grote risico's op beschadigingen, in de fabriek al aan KAPLA-kozijnen worden toegevoegd. Denk aan exclusief hang- en sluitwerk, bijzondere onderdorpels bij deuren, bijzondere glassoorten en afwijkende ventilatievoorzieningen.
  • KAPLA-kozijnen voldoen aan alle eisen van het Bouwbesluit 2002.

Voor de details zie hoofdstuk 2, paragraaf 2.3.

1.5.2 Arbeidsomstandigheden

  • KAPLA-kozijnen worden mechanisch gesteld met een kraan en de speciaal ontwikkelde KAPLA-steker. Hiermee wordt voldaan aan alle eisen die zijn opgenomen in het A(rbouw)blad 'Kozijnenstellen'. Kozijnen die zwaar der zijn dan 50 kilogram mogen alleen nog maar mechanisch worden getransporteerd en gesteld. Eén persoon mag nog slechts een kozijn van 25 kilogram transporteren en stellen. Wanneer twee personen samenwerken, geldt een maximaal gewicht van 50 kilogram.
  • KAPLA-doorwerkramen zorgen voor een goede regen- en winddichting van het woningcasco tijdens de ruwbouwfase en een groot deel van de afbouwfase. Dat betekent een belangrijke verbetering van de arbeidsomstandigheden tijdens een deel van de ruwbouwfase en een groot deel van de afbouwfase.
  • KAPLA-doorwerkramen zijn nooit zwaarder dan de tilnorm van 25 kilogram per persoon.
  • Het aanbrengen van de afwerklagen op de kozijnen en de beglazing kan in de fabriek onder optimale arbeidsomstandigheden plaatsvinden. Dat komt niet alleen de kwaliteit, maar ook de arbeidsomstandigheden ten goede.

1.5.3 Milieu-aspecten

  • De toepassing van KAPLA-kozijnen maakt het mogelijk houtsoorten met een lagere kwaliteitsreserve tijdens de ruwbouwfase te gebruiken.
  • Dankzij de hoge kwaliteit kennen KAPLA-kozijnen een langere levensduur. Vervanging zal minder snel aan de orde zijn.
  • KAPLA-kozijnen zijn makkelijk te onderhouden. Door de eenvoudige wijze van demontage kan het onderhoud in principe in de fabriek plaatsvinden.
  • KAPLA-kozijnen zijn bij renovatie of sloop makkelijk te scheiden van andere bouwmaterialen.

1.5.4 Keuzevrijheid

  • KAPLA-kozijnen kunnen in diverse houtsoorten worden uitgevoerd.
  • KAPLA-kozijnen kunnen afgewerkt worden met blanke lak, mits een geschikte houtsoort wordt gebruikt.
  • Keuzes ten aanzien van de indeling en uitrusting van het kozijn kunnen bij KAPLA in een (iets) later stadium worden gemaakt dan bij een gewoon kozijn. Het beslismoment wordt uiteraard mede bepaald door de levertijd van de timmerfabriek. Doordat het keuzemoment in een later stadium van het bouwproces plaatsvindt, kan de ontwikkelaar beter inspelen op de wensen van de kopers.
  • Dure voorzieningen zoals bijzondere glassoorten, exclusief hang- en sluitwerk en ventilatievoorzieningen, kunnen zonder problemen worden aangebracht.

1.5.5 Logistiek

  • Bij toepassing van KAPLA-kozijnen hebben weersomstandigheden veel minder invloed op het verloop van het bouwproces. Het KAPLA-doorwerkraam houdt regen en wind al in een vroeg stadium voor een belangrijk deel buiten.
  • Weersafhankelijke werkzaamheden worden niet meer op de bouwplaats maar in de fabriek uitgevoerd. Denk aan afschilderen en beglazen.
  • Door het vervallen van schilder- en beglazingswerkzaamheden kan de gevelsteiger eerder worden weggehaald.
  • Door de verplaatsing van een aantal werkzaamheden naar de fabriek, treden op de bouwplaats minder afstemverliezen op.
  • De aannemer heeft voor de kozijnen voortaan nog maar met één partij te maken: de timmerfabriek zorgt voor de vervaardiging van de kozijnen, de benodigde bevestigingsmiddelen en voor het schilderen en beglazen.
  • KAPLA-kozijnen worden just-in-time, bij voorkeur op de montagedag, aangevoerd. Opslagruimte op de bouwplaats is nauwelijks nodig.
  • KAPLA-kozijnen voldoen aan IFD-eisen (industrieel, flexibel en demontabel bouwen).

1.5.6 Kosten

  • De toepassing van KAPLA-kozijnen is niet duurder en soms zelfs goedkoper dan de toepassing van traditionele kozijnen, uitgaande van een goede voorbereiding.
  • Bij KAPLA-kozijnen is de kans op schade aan de kozijnen tijdens de bouwperiode aanzienlijk kleiner dan bij de traditionele kozijnen. De faal- of herstelkosten van KAPLA-kozijnen zijn minimaal.

Zie ook hoofdstuk 3, paragraaf 3.2 ' Kostenvergelijking traditioneel kozijn versus KAPLA-kozijn'.

1.6 Praktijktoepassingen

De laatste twee jaar zijn KAPLA-kozijnen bij een aantal projecten toegepast. In hoofdstuk 4 vindt u hiervan een overzicht. Per project zijn de opdrachtgever, architect, aannemer en timmerfabriek vermeld.

Een van de voorbeeldprojecten: "Zes woningen Huttenveld" te Almelo.

Toepassing van KAPLA-kozijnen bij kantoorgebouwen in Druten.

18 woningen in Nieuw Lekkerland. Op de eerste verdieping zijn KAPLA-kozijnen toegepast.