0

Wilt u deze kennis delen met collega's? Klik dan hier om uw collega's uit te nodigen.

hoofdstuk: Bijlage 1 Beheersplan

1 Inleiding

1 Inleiding

Leeswijzer
In deze bijlage wordt in paragraaf 1 ingegaan op het onderscheid tussen beheer en onderhoud en de verschillende plannen voor oevers langs rijks- en kleinere wateren. Paragraaf 2 beschrijft de redenen om het beheer van oevers in een oeverbeheersplan op te nemen, de voordelen van een oeverbeheersplan en de relatie van zo'n plan met de andere plannen zoals de Beheers Plannen Nat (BPN) en de projectdocumenten voor natuurvriendelijke oevers, beide van Rijkswaterstaat, en de Onderhoudsbeheersplannen van waterschappen. In paragraaf 3 is in de vorm van een stappenplan aangegeven wat er specifiek voor oevers in een beheersplan opgenomen dient te worden en op welke wijze. In dit stappenplan staan de achtereenvolgens te doorlopen activiteiten met de bijbehorende aandachtspunten beschreven. In de intermezzo's wordt een parallel getrokken met de 10-stappen BPN methodiek voor rijkswateren en met de inhoud van een onderhoudsbeheersplan voor kleinere wateren. Hierin worden vooral de overeenkomsten tussen de oeverbeheersplannen, de 10-stappensystematiek voor een oever langs een rijkswater en het onderhoudsbeheersplan van een oever in beheer van een waterschap beschreven.

1.1 Beheer en onderhoud

1.1 Beheer en onderhoud

In het spraakgebruik en de literatuur hebben de begrippen beheer en onderhoud vaak een verschillende inhoud en worden ze nogal eens door elkaar heen gebruikt. In dit handboek wordt onder deze begrippen achtereenvolgens verstaan:

Oeverbeheer is het verantwoordelijk zijn en zorg dragen voor het handhaven of ontwikkelen van een vooraf vastgestelde kwaliteit van de oever. Het beheer van oevers bestaat uit het organiseren van beheer, eigendom en financiën alsmede onderhoud, monitoring, evaluatie, en eventueel (her)inrichting.
Oeveronderhoud is het periodiek uitvoeren van werkzaamheden in het kader van het beheer van de oever. Het zijn vaak kortdurende en plaatselijke ingrepen, waarbij de verdedigende constructie, het profiel of het ontwerp niet wezenlijk wordt gewijzigd.
Met behulp van (aangepast) onderhoud kan men de ontwikkeling van de oever bewust sturen naar een natuurlijker oever. Als het onderhoud van de oever is afgestemd op de doelstelling en het streefbeeld, kan de waarde van natuur in de oever worden vergroot.
In een oeverbeheersvisie worden de doelstellingen van het oeverbeheer onderbouwd en omschreven. Het oeverbeheersplan bestaat uit het samenhangende geheel van beheersactiviteiten, die in aparte deelnota's (oeverbeheersvisie, (her)inrichtingsplan, uitvoeringsplan, onderhoudsplan, monitoringsplan en evaluatieplan) staan omschreven. Het oeverbeheersplan zal met name bij de kleinere wateren deel uitmaken van het integrale beheersplan. Voor de beschrijving van het onderhoudsplan en monitoringsplan wordt verwezen naar de bijlagen 5 en 6 van dit boek.

1.2 Plannen voor oevers langs rijkswateren en kleinere wateren

1.2 Plannen voor oevers langs rijkswateren en kleinere wateren

Oevers van Rijkswateren
Sinds 1995 worden Beheers Plannen Nat (BPN) opgesteld voor de diverse rijkswatersystemen. In zo'n BPN is verwoord welke maatregelen moeten worden genomen om de landelijk geformuleerde streefbeelden voor veiligheid, transport, maar ook leefmilieu (lees: natuur) te halen en te zorgen voor een goede staat van onderhoud. Per watersysteem(deel) zijn functies benoemd die van belang zijn. Deze functies hebben betrekking op objecten in de categorieën oevers, bodems, kunstwerken, facilitair en water. Wij beperken ons in dit handboek tot de objectcategorie oevers. Door voor de functies van de oevers streefbeelden op te stellen en deze door te vertalen naar functie-eisen, volgt inzicht of al aan het heleid wordt voldaan en of er onderhoud nodig is om daaraan te blijven voldoen (instandhouden), of dat er nieuwe ingrepen nodig zijn om in de toekomst aan de streefbeelden te voldoen (aanleg- of verbetermaatregelen). In het BPN is dus een, goed onderbouwd, wenselijk maatregelenpakket te vinden. De onderbouwing van de maatregelen gebeurt via het '10-stappen-plan'. Hierop wordt in paragraaf 2.4 teruggekomen.

Verder wordt bij de Regionale Directies van Rijkswaterstaat die een natuurvriendelijke oever willen aanleggen, voorafgaande aan de aanleg, een projectdocument opgesteld. Dit projectdocument beschrijft de inventarisatie van de locatie (eigendomsituatie, flora en fauna, morfologie en bodemkundige toestand, hydrologie en bodemkwaliteit), de te evalueren doelstellingen en de concrete streefbeelden voor de betreffende oever. De probleembeschrijving geeft aan in hoeverre aan genoemde doelstellingen en streefbeeld wordt voldaan. Vervolgens worden de alternatieve oplossingsrichtingen met een keuze, een inrichtingsplan en het plan van aanpak (vergunningen en tijdsplanning) beschreven. Tenslotte komen in het projectdocument ook het beheers- en onderhoudsplan en het plan van monitoring, inspectie en evaluatie aan de orde. Verder is een kostenraming opgenomen. In feite legt het projectdocument de projectcyclus vast en is het een nadere invulling van het oeverbeheersplan.

Kleinere wateren
Het Onderhoudsbeheersplan voor een waterloop of stroomgebied van een waterschap geeft voor een periode van 10 jaar aan hoe het waterschap voor de betreffende waterloop of het gebied het waterbeheer wil uitvoeren. Het is een doorvertaling per waterloop of stroomgebied van de algemene richtlijnen uit het waterbeheersplan van een waterschap. In het onderhoudbeheersplan wordt eerst een beeld gegeven van de bestaande situatie van het stroomgebied. Bijvoorbeeld: In het betreffende gebied ligt volgens het provinciaal waterhuishoudingsplan op natuur een zwaarder accent dan op de landbouw. In het (concept)waterbeheersplan is dat vertaald naar (hoofd)functies voor waterlopen. Van deze functies leidt het waterschap de streefbeelden af. Op basis van toegekende functies en beschreven streefbeelden worden doelstellingen voor het waterbeheer geformuleerd. Door het nemen van beheers-, inrichtings- en onderhoudsmaatregelen wordt getracht het streefbeeld te bereiken.