0

publicatie: 203 Natuurvriendelijke oevers: Fauna

Voorwoord

Voorwoord

In 1994 bracht het Civieltechnisch Centrum Uitvoering Research en Regelgeving (CUR), in samenwerking met Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde (RWS-DWW), het handboek Natuurvriendelijke Oevers uit (CUR, 1994). Veel aandacht werd in dit boek besteed aan de vraag op welke wijze een oever zo natuurvriendelijk mogelijk kan worden ingericht. Ook facetten als het minimaal ontwerpen van constructies, het gebruik van beplanting als oeververdedigingsmateriaal en het beheer van oevervegetaties werden in het handboek behandeld. De fauna werd in het handboek behandeld in bijlage 3: Ecologie, oeverplanten en dieren. De informatie beperkte zich voornamelijk tot constructies die het verdrinken van dieren moesten voorkomen en een indicatie van de habitateisen van een dertigtal soorten.

Inmiddels is de kennis over inrichting en beheer van oevers flink toegenomen, mede dankzij een groot aantal uitgevoerde oeverprojecten. Daarnaast zijn er diverse handleidingen verschenen waarin aandacht wordt besteed aan verschillende aspecten van fauna in oevers, zoals de 'Handleiding maatregelen voor de fauna langs weg en water' (Oord, 1995), 'The new Rivers & Wildlife handbook' (RSPB et al., 1994), het 'Vademecum Natuurtechniek' (Claus & Janssens, 1994) en de 'Schetsontwerpen faunaknelpunten Rijkswaterstaat Zuid-Holland' (Oord, 1996). Deze handleidingen behandelen veelal een aspect van de fauna en zijn met name sterk gericht op constructieve aspecten.

De opgedane kennis en ervaring maken het mogelijk het handboek Natuurvriendelijke Oevers te herzien. Er is voor gekozen de onderwerpen van de bijlagen van dit handboek in een aantal afzonderlijke delen uit te brengen (zie hiervoor het overzicht publicaties natuurvriendelijke oevers blz 271). De grote lijn van het handboek is hierbij gehandhaafd. De praktische informatie op het gebied van inrichting en beheer is sterk uitgebreid. Naast constructieve aspecten is ruim aandacht besteed aan de ecologische achtergronden. Voor waterbeheerders zonder ecologische achtergrond geven deze het benodigde inzicht in fauna-aspecten. Bij de uitvoering van maatregelen voor de fauna is het echter veelal raadzaam een ecoloog te betrekken.

Voor de samenstelling van het deel Fauna is een klankbordgroep ingesteld. Deze klankbordgroep bestond uit:
Ir. R.E.A.M. Boeters (Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde)
Ir. L. Broeders (Hoogheemraadschap van West-Brabant)
Ing. P. Jesse (Rijkswaterstaat, Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling)
Ir. P. Pieters (Rijkswaterstaat, Directie Zuid-Holland)
J.O. Reinhold (Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde)
Ir. G.J. Verkade (Stichting CUR) Drs. D.E.H. Wansink (Vereniging Onderzoek Flora en Fauna)

J.O. Reinhold verzamelde het basismateriaal voor het deel Fauna. De eindredactie werd verzorgd door Ir. H. Hollander (Bureau Altenburg & Wymenga).

De soort(groep)gerichte informatie (hoofdstukken 6 en 8) is bijeengebracht door:
Drs. R. Beenen (EIS-Nederland; bladkevers)
Drs. R.C.M. Creemers (RAVON; amfibieën en reptielen)
Ir. B.H.J.M. Crombaghs (RAVON; vissen)
M. Greijdanus-Klaas (RWS-RIZA; macrofauna)
Ir. I. van Halder (Vlinderstichting; dagvlinders)
Dr. P.J. van Helsdingen (EIS-Nederland; spinnen)
Ing. P. Jesse (RWS-RIZA; macrofauna)

Ing. R. Ketelaar (Vlinderstichting; Iibellen)
Drs. R.M.J.C. Kleukers (EIS-Nederland; sprinkhanen)
K. Koffijberg (SOVON; winter- en trekvogels)
J.O. Reinhold (RWS-DWW; riet-schade-insecten)
H. Turin (Loopkeverwerkgroep; loopkevers)
Drs. D.E.H. Wansink (VZZ; zoogdieren)
Drs. Ing. M.J.T. van derWeide (SOVON; broedvogels)

Daarnaast is medewerking verleend door G. Boks, R. Cuperus, P. DUijn, M. Graafland, M. de la Haye, B. Higler, E. Ivens, M. van Kruining, J. Medenblik, A Mol, H. Moller Pilot, J. Mook, E. Reinhold-Dudok van Heel, B. bij de Vaate, G. van der Velde, A Vermaat, M. van der Vlies, R. Witte en E. Wymenga.

De publicatie is uitgebracht onder verantwoordelijkheid van
CUR-kennisoverdrachtscommissie F 11 'Natuurvriendelijke oevers':
Prof.ir.J. Stuip, voorzitter, Stichting CUR
Ir. AD. Bos, secretaris, Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde
Ir. R.E.AM. Boeters, Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde
Drs. B. Botman, Unie van Waterschappen
Ing. J.H. Brinkman Waterschap Regge en Dinkel
Ir. 1. van El/en, DHV Milieu & Infrastructuur B.V.
ir. C. van Meteren, VBKO/Bitumarin B.V.
Ing. C. Nijburg, ONRI/ARCADIS Heidemij Advies
Ing. W. Paas, IPO/Provincie Drenthe
Ing. L.W. Pijning, Gemeente Helden
Ir. G.J. Schiereck, TU Delft Faculteit der Civiele Techniek
Ir. W. Schippers, IKC-Natuurbeheer
Ir. AAM. Wevers, Christelijke Hogeschool Windesheim Studiehuis faculteit Techniek
Ir. G.J. Verkade, coordinator, Stichting CUR
Ir. J.L. Koolen, mentor, Stichting CUR

Een speciaal woord van dank gaat uit naar Juliette Klein Breteler die zich vanaf het uitkomen van het handboek in 1994 volop heeft ingezet voor een volwaardige plaats van de oevergebonden fauna in het ontwerp en beheer van oevers.
De CUR spreekt verder haar dank uit aan de volgende organisaties die door een financiële bijdrage het samenstellen en produceren van deze publicatie mogelijk maakten:

  • Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde;
  • Provincie Drenthe;
  • Vereniging van Waterbouwers in Bagger-, Kust- en Oeverwerken (VBKO).

Juni 1999 - Het Bestuur van de CUR