0

publicatie: Praktijkboek Passiefhuis

1 Inleiding

1 Inleiding

1.1 Algemeen

De eerste initiatieven om in Nederland op enige schaal over te gaan tot passief bouwen dateren uit de periode 1982 tot 1994, toen in de gemeente Schiedam het gebruik van passieve elementen bij het ontwerpen van woningbouwplannen dringend werd aanbevolen.


In 1982 ontwierp de architect Jon Kristinsson voor Schiedam al een kleine 200 woningen die geheel op passieve principes waren gebaseerd en waarvan het feitelijke energiegebruik voor ruimteverwarming onder de 300 m3 aardgas per jaar bleef. Als die woningen waren voorzien van een moderne warmtewisselaar in het systeem voor balansventilatie, zou die prestatie aardig in de buurt komen van de prestatie die door de Stichting PassiefBouwen.nl voor het behalen van het Nederlandse Passief Certificaat zijn geformuleerd.


Passieve principes bleken in Schiedam met groot succes te kunnen worden gebruikt. Zo werden aldaar in 1994 zonder meerkosten woningen gebouwd waarvan de prestaties aardig in de buurt komen van concepten die nu ontwikkeld worden om een EPC van 0,4 te halen. Het voornaamste verschil ligt in de toepassing van een zonneboiler die water opwarmt dat in de woning rechtstreeks opgeslagen of gebruikt wordt, in plaats van zonnepanelen die hun opgewekte elektriciteit grotendeels aan het net voeden.


Behalve de SBR-publicatie Uitwerkingsinstructie Toolkitconcepten Passiefhuis uit 2009, die niet meer voldoet aan de huidige stand van zaken op het gebied van passief bouwen, is er voor de bouwpraktijk nauwelijks een Nederlandstalige publicatie die voor bouwpartijen als een handboek voor passief bouwen kan worden gebruikt. Gezien het boven beschreven potentieel van de toepassing van passieve principes is dat juist tegen de huidige achtergrond een gemis. Daarom hebben SBRCURnet en Stichting PassiefBouwen.nl het initiatief genomen tot de uitgifte van deze publicatie, die naar wij inschatten in een grote behoefte zal voorzien.


Bij het schrijven van deze publicatie kan inmiddels worden vastgesteld dat de principes van passief bouwen uitstekend passen bij de wens naar gezondere scholen. Er zijn inmiddels meerdere nieuwbouwprojecten waarbij gezonde scholen ook passieve scholen zijn (of omgekeerd).


Maar ook bij utiliteitsbouw liggen grote mogelijkheden. Het meest spectaculaire voorbeeld hiervan is een oude graansilo in Middelburg die tot passief kantoorgebouw werd verbouwd, met alle voordelen van dien.

1.2 Doelstelling publicatie

Deze publicatie is bedoeld om inzicht te geven in de achtergronden van het passiefhuisconcept en de mogelijkheden die het concept biedt om de gestelde energiedoelstellingen met behoud van comfort en gezondheid te realiseren.


De nadruk van de publicatie ligt op het bouwkundig en installatietechnisch ontwerp. Alhoewel los van elkaar behandeld, is een integratie tussen het stedenbouwkundig (zo mogelijk), bouwkundig en installatietechnisch ontwerp essentieel voor het welslagen van het passiefhuisconcept. Aangezien de grootste bouwopgave de komende jaren ligt bij de bestaande voorraad, is er apart aandacht besteed aan renovatie op passiefhuisniveau. Een viertal voorbeelden laten zien hoe de aanwijzingen vanuit de eerdere hoofdstukken zijn vertaald in de praktijk.

1.3 Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt het passiefhuisconcept besproken. Er wordt niet alleen ingegaan op de definitie en de eisen die aan het passiefhuisconcept worden gesteld, maar ook op de vraag wat een gebouw conform het passiefhuisconcept biedt voor de bewoner of gebruiker.


In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het bouwproces, met als startpunt het stedenbouwkundig plan. Verder wordt ingegaan op het ontwerp, het gebruik van een bouwfysische rekenmethode, integraal ontwerp en de kwaliteitsborging gedurende het gehele proces.


Hoofdstuk 4 belicht het bouwkundig ontwerp. Het gaat hier om de thermische schil, de bouwkundige componenten en de bouwfysische aspecten.


In hoofdstuk 5 wordt het installatietechnisch ontwerp besproken, zoals de ventilatie, warm tapwater en ruimteverwarming.


In hoofdstuk 6 worden de specifieke aspecten besproken van passiefhuisrenovatie, waarbij zowel de bouwkundige als installatietechnische aspecten aan de orde komen.


In hoofdstuk 7 komen de financiële aspecten aan de orde.


Hoofdstuk 8 gaat in op een viertal voorbeelden. Hier worden twee nieuwbouwprojecten en twee renovatieprojecten besproken.


In het laatste hoofdstuk worden een tiental principedetails getoond voor enerzijds een hsb binnenspouwblad en een gemetseld buitenspouwblad, en anderzijds voor een kalkzandstenen binnenspouwblad en een gemetseld buitenspouwblad.