0

publicatie: Landelijk Onderzoek Vastgoedmanagement Nederlandse Gemeenten (LOVGM)

Voorwoord

Voorwoord

Gemeenten vervullen in Nederland een cruciale maatschappelijke functie. Sinds 1 januari 2014 zijn er - na weer een aantal fusies en herindelingen- nog maar 403 gemeenten over en het aantal blijft afnemen. De fusies zijn vaak noodgedwongen en dwingt tot meer samenwerking binnen en tussen gemeenten. Dat is ook het geval op vastgoedgebied. Het vastgoed centraliseren en kaders vastleggen voor vastgoed is een voorzichtige trend. Van oudsher hebben gemeenten een grote behoefte aan huisvesting en ze zijn een steeds grotere vastgoedeigenaar geworden. Uit de onderzoeken van de laatste jaren blijkt echter dat de aandacht voor pofessionele aansturing van vastgoed steeds heeft ontbroken. De noodzaak dat te veranderen wordt steeds groter door externe ontwikkelingen die gemeenten dwingen meer bewust en actief te sturen op het eigen vastgoed.

De economische crisis heeft tot dalende inkomsten geleid en dwingt tot bezuinigingen ook op vastgoeduitgaven, er is leegstand ontstaan waar creatief mee om moet worden gegaan. De krimp is steeds meer voelbaar in delen van Nederland wat dwingt tot een andere invulling van en sturing op vastgoed met name in het onderwijs. Fusies dwingen tot afstemming over vastgoedportefeuilles, flexibelere werkvormen (nieuwe werken) en meer multifunctioneel gebruik dwingt tot actief en creatief nadenken over (toekommstige) huisvesting. En dat allemaal in een omgeving waar bijna de helft van de vastgoedvoorraad tussen 1960 en 1990 is gebouwd en dus de eerstkomende jaren nadrukkelijk aan vernieuwing of vervanging toe is.

Het niet professioneel sturen op vastgoed is dan meer dan zonde van het geld, wat sowieso blijft liggen door gebrek aan afstemming, overzicht en visie. Het kan langzamerhand niet meer worden ontkend dat de inzet van vastgoed een cruciale factor is bij het aanpakken van de uitdagingen of problemen waar gemeenten voor staan.

De gemeentelijke vastgoedwereld is in beweging. Er wordt bij sommige gemeenten meer gestuurd op het vastgoed, wat veelal start met inzicht krijgen in de omvang van de portefeuille, de exploitatiekosten, de contracten voor installaties, de verzekering en uiteraard de huur. Maar het is bij lange na niet goed op orde, volgens de gemeenten zelf. Dat blijkt wel uit de onrust die is ontstaan bij de invoering van de Wet Markt en Overheid per 1 juli 2014. Het bleek voor de meeste gemeenten praktisch onmogelijk daar soepel op in te spelen en het leidde tot veel ad hoc oplossingen om aan de wetgeving te voldoen. Wat de consequenties zijn, als er controle op wordt uitgevoerd, is vooralsnog niet duidelijk. Maar de druk is er alleen maar groter mee geworden om vastgoed serieus en professioneel te gaan organiseren en aan te gaan sturen.

Om aandacht te vestigen op deze noodzakelijke professionaliseringsslag is in 2010 gestart met het tweejaarlijkse Landelijk Onderzoek naar Gemeentelijk Vastgoedmanagement. In de editie van 2010 en 2012 is duidelijk te zien dat de meeste gemeenten nog aan het begin staan van professioneel vastgoedmanagen. De rapportage van 2014 laat nog steeds zien dat vastgoed bij gemeenten nog veel beter kan en dat er in de laatste jaren nog maar weinig veranderd is. Met 129 deelnemende gemeenten in 2014 is het LOVGM het grootste onderzoek in Nederland naar vastgoed bij gemeenten.

SBRCURnet en Instituut VGM
In 2012 hebben Instituut VGM en SBR (nu SBRCURnet) de handen ineen geslagen om meer aandacht te vestigen op de verdere professionalisering van het gemeentelijke vastgoed door een meerjarige samenwerking aan te gaan. De kracht van de samenwerking zit enerzijds in de behoefte aan betrouwbare kennis om de discussie op gang te brengen en bewustwording te creëeren en anderzijds om evoor te zorgen dat er effectiever en efficiënter kan worden gewerkt in de vastgoedpraktijk.

De praktijkgerichte aanpak staat bij beide stichtingen hoog in het vaandel. SBRCURnet en Instituut VGM bieden praktische oplossingen, kennis en instrumenten voor het omgaan met gemeentelijk vastgoed. Het gezamenlijke doel is meer inzicht geven in de huidige praktijk, het ondersteunen van de professionalisering van gemeentelijk vastgoedmanagement en vergroten van de rol van vastgoed als bedrijfsmiddel bij gemeenten.

Walter Rozendaal & Patrick de Kort
directie Instituut VGM

Andrew Koster
operationeel directeur SBRCURnet