0

publicatie: Studierapport - Geautomatiseerde productiesystemen in de bouw

Voorwoord

Voorwoord

Geautomatiseerde productiesystemen bieden de bouwnijverheid innovatiekansen. In 1996 heeft SBR de publicatie De toepassing van robots en computergestuurde werktuigen in de bouw uitgegeven. Een van de conclusies uit die publicatie en uit het onderzoek dat daaraan voorafging, was dat de inzet van robots op de Nederlandse bouwplaatsen nauwelijks voorkwam, mede omdat de commercieel verkrijgbare robots, die vooral bedoeld zijn om in een vaste opstelling ingezet te worden, niet zonder meer op de bouwplaats konden worden toegepast.

Er hebben zich de afgelopen tien jaar echter enkele ontwikkelingen voorgedaan die een nieuw onderzoek naar de businesskansen van geautomatiseerde productiesystemen in de bouw rechtvaardigen.

  • In de eerste plaats nemen prefabricage en off-site (fabrieksmatige) productie van bouwdelen en bouwcomponenten nog steeds toe. Steeds meer bouwgerelateerde productiearbeid verschuift naar de fabriek, het klassieke domein van industriële robots, en komt hierdoor in potentie in aanmerking voor robotisering en automatisering. Productieautomatisering is daarmee een relevant onderwerp voor een steeds groter deel van de toeleverende bouw en kan ingezet worden voor het creëren van onderscheidend vermogen en concurrentieel voordeel.
  • In de tweede plaats hebben de technologieën zich verder ontwikkeld en zijn ze toegankelijker geworden voor bedrijven in de bouw. Naast de klassieke, industriële robots hebben zich bijvoorbeeld ook in snel tempo nieuwe, draadloze, ICT-technologieën ontwikkeld die het productieproces zowel off-site als on-site ingrijpend kunnen veranderen.

De structuurveranderingen in de bouw en de ontwikkeling van nieuwe technologieën zijn voor SBR aanleiding geweest om collectief voor de bouw de huidige stand van zaken te beschrijven en de kansrijke toepassingsgebieden voor geautomatiseerde productiesystemen in beeld te brengen. Het voorliggende rapport bevat de resultaten van het onderzoek dat in 2004 is uitgevoerd. Het rapport beschrijft vanuit de huidige praktijk de toekomstige businesskansen. Het richt zich daarbij vooral op ondernemers bij bouwbedrijven en bouwtoeleveranciers. Maar ook ondernemers die thans niet in de bouw werken, maar de bouw als een mogelijk afzetgebied zien voor nieuwe producten of diensten, kunnen met deze rapportage hun voordeel doen.

Wij vertrouwen erop dat deze rapportage de weg effent voor verdergaande productieautomatisering en robotisering in de bouw en ondernemers op weg helpt bij het ontwikkelen van hun eigen innovatie- en investeringsplannen.

Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van SenterNovem en is begeleid door een klankbordgroep met ondernemers uit de bouwpraktijk en vertegenwoordigers van brancheorganisaties en wetenschap:

  • Prof. ir. F.J.M. Scheublin (Tue / BAM Advies en Engineering)
  • Ing. J.C. Tervoort (Fort Bouw bv)
  • Ing. S.O. Burggraaff (Burggraaff Bouw bv)
  • Ir. E. Goutier (DUWO)
  • A. Kranendonk (Kranendonk Industriële Automatisering bv)
  • Ing. T. Van der Wal (VBI)
  • Ing. T. Smits (CRH Kleiwaren Beheer bv)
  • Ir. N.A.P. Fassaert (Pekso Beton bv)
  • Ir. G. Koers (KNB)
  • Ir. O.TH. van Panhuys (VMRG)
  • HG. Eekels (Uneto-VNI)
  • Dr. J.T. Voordijk (Universiteit Twente)
  • Mw. Ir. M.H.J. Braks (Willems & Van den Wildenberg)
  • Ir. J. Van der Aa (Willems & Van den Wildenberg)

Daarnaast mogen Paul Trip en Bram de Mooij niet onvermeld blijven, die via hun afstudeerwerk aan de Universiteit Twente een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan het onderzoek. SBR dankt allen die een bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van dit rapport.

Ir. Koos Johannes
Projectmanager SBR