0

publicatie: Vat op de zon

1 Inleiding

1 Inleiding

Deze publicatie geeft informatie over zonwering. Daarbij wordt ingegaan op aspecten als visueel comfort, binnenklimaat, architectonische kansen en energiebesparing. De verschillende mogelijkheden om hiervoor zonwering in te zetten worden toegelicht.

Mensen hebben daglicht en uitzicht nodig. Zonder deze functioneren mensen niet goed. Daarom worden woningen en gebouwen voorzien van ramen. Een raam biedt echter niet alleen daglicht en uitzicht: het laat (ook) zonnewarmte en licht door. Bovendien spelen ramen een belangrijke rol bij ventilatie van de woning. Als het gaat om privacy en beveiliging, dan verdienen ramen extra aandacht. Ramen zijn daarom in belangrijke mate bepalend voor de waardering en beleving van de woning. Ontwerpers kunnen hieraan, door extra aandacht te geven aan het ontwerp van het raam, een belangrijke bijdrage leveren.
Zonwering is daarbij een uitstekende mogelijkheid om de kwaliteit van een raam te verhogen. Dit geldt met name voor de wijze waarop de hoeveelheid zonnestralen naar behoefte kan worden geregeld, zodanig dat op het juiste moment van de zonbijdrage kan worden geprofiteerd, terwijl een teveel kan worden ingeperkt.

Daglicht en uitzicht
Hoeveel daglicht en uitzicht mensen nodig hebben is afhankelijk van veel factoren. In het Bouwbesluit is een minimumeis opgenomen (afdeling 3.20). In de praktijk worden grotere raamoppervlakken ontworpen dan de minimale eis. De trend is dat op het zuiden naar balkon of tuin vaak grote glaspuien worden toegepast. Dat heeft een consequentie: hoe groter de ramen, deze te meer kans op temperatuuroverschrijding en discomfort.
De hoeveelheid licht is niet constant: afhankelijk van het seizoen, het weer en het tijdstip van de dag kan de hoeveelheid licht variëren van helemaal niets tot teveel. Ook het uitzicht varieert met de momenten van de dag (buitenlicht en duisternis). Een teveel aan daglicht en zoninval is niet comfortabel en wordt daarom geweerd. Teveel aan zonlicht leidt tot verkleuring van stoffering en meubilair.
Ieder mens heeft een andere behoefte aan licht en uitzicht. Deze behoefte verandert naargelang de omstandigheden. Mensen reageren op deze voortdurende wisselingen door het doorzicht naar behoefte aan te passen. Dit kan door gordijnen te sluiten of door gebruik te maken van zonwering. Regelbare zonwering voorziet daarom in een belangrijke behoefte.

Energiebesparing
Zonwering in goed geïsoleerde woningen heeft energetisch gezien ten doel oververhitting te voorkomen en daarmee de aanschaf van koelunits of airconditioning te vermijden. Koelunits hebben vaak een slecht rendement en gebruiken veel energie. Zelfs al hebben ze een goed energielabel, dan nog is het energiegebruik hoog. De hoeveelheid benodigde koelenergie kan in goed geïsoleerde woningen oplopen tot 10-20% van de totale energiebehoefte van een woning. Door zonwering toe te passen kan de koelbehoefte worden gereduceerd. Daarom wordt zonwering die is opgenomen in de bouwaanvraag, ook in de energieprestatie positief gewaardeerd. Zonwering zou feitelijk tot de hoogste klasse van het energielabel moeten behoren: het gebruikt geen energie en zorgt voor een aangenaam binnenklimaat.

Ontwerp
Belangrijk is, dat architecten al bij het ontwerp van een woning rekening houden met de mogelijkheden om zonwering te integreren. Het gaat daarbij om zowel de bouwkundige integratie in het ontwerp (architectuur en detaillering), als de combinatie met andere bouwkundige en installatietechnische voorzieningen.
Daglicht moet de woning binnentreden op de momenten dat het gewenst is, en daglicht moet worden geweerd als het teveel is. Sommige installatieconcepten vragen meer zontoetreding in de zomer, bijvoorbeeld in het geval van de toepassing van bodemwarmte. De zonnewarmte wordt via de vloerkoeling afgevoerd naar de bodem, zodat deze kan worden geregenereerd (zie hoofdstuk 2).
Zo kunnen de nadelen worden vermeden, terwijl de voordelen van daglicht behouden blijven.

In deze handleiding wordt ingegaan op mogelijkheden om de via ramen binnenkomende zon naar behoefte te regelen voor licht, warmte en comfort. Daarbij wordt nadere aandacht besteed aan de verschillende producten en technieken die voor de woningbouw beschikbaar zijn. Ook wordt ingegaan op de bouwkundige en energetische aspecten. Ten slotte wordt aandacht gegeven aan onderhoud en kosten.

De handleiding is bedoeld voor opdrachtgevers, architecten, adviseurs en aannemers.