0

publicatie: Voorzetwanden in woningen

1 Inleiding

1 Inleiding

Uit een NIPO-onderzoek dat in opdracht van de Nederlandse Stichting Geluidhinder (NSG) is uitgevoerd blijkt dat één op de drie Nederlanders een betere geluidisolatie van zijn woning wenst [1]. De helft van hen heeft daar een bedrag voor over van gemiddeld ƒ 1500,--. De behoefte aan een betere geluidisolatie tussen woningen is dus groot. Het plaatsen van een voorzetwand is één van de maatregelen om deze wens te vervullen.

Voorzetwanden kunnen toegepast worden in bestaande woningen om de geluidisolatie alsnog te verbeteren. Dit kan om verschillende reden wenselijk zijn:

  1. Comfortverbetering.
  2. Bijzondere wensen, bijvoorbeeld in verband met een luidruchtige hobby, zoals muziek maken. In dat geval worden vaak forse verbeteringen (meer dan 10 dB) van de geluidisolatie verlangd.
  3. Om alsnog te voldoen aan een wettelijke of anderszins contractueel afgesproken prestatie-eis. Soms wordt in dat geval een verbetering van slechts één enkele decibel verlangd. De prestaties van voorzetwanden in deze brochure zijn niet altijd direct toepasbaar voor prestatie-eisen, die het Bouwbesluit hanteert. In bijlage 5 wordt hieraan aandacht besteed.

Indien men met een voorzetwand een goed waarneembaar effect wil bereiken, dan moet de verbetering ten opzichte van de beginsituatie ten minste 4 dB bedragen, uitgedrukt in de zogenaamde isolatie-index voor luchtgeluid. Veelal worden veel hogere verbeteringen verlangd of verwacht. In de meeste gevallen kan dan niet worden volstaan met de plaatsing van een voorzetwand voor de kamerscheidende constructie.
In gevallen zonder aanwijsbare bouw-akoestische gebreken zullen bij toepassing van voorzetwanden de omstandigheden gunstig moeten zijn, anders moeten er extra inspanningen worden geleverd om verbeteringen van 4 dB of meer te realiseren. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat ook voorzetwanden moeten worden geplaats voor aansluitende binnenwanden of geveldelen.

In onderstaande tabel is de hoorbaarheid van een aantal buurgeluiden uitgezet als functie van de geluidisolatie. De geluidisolatie is aangegeven als de zogenaamde isolatie-index voor luchtgeluid (Ilu), zoals gedefinieerd in de Nederlandse norm NEN 1070 van 1976 en NEN 5077 van 1991 [2].

Onderstaande tabel kan worden toegepast als subjective beoordeling van de luchtgeluidisolatie en is van toepassing in situaties in een rustige woonwijk tijdens de stille avondperioden op momenten dat in de 'ontvangruimte' geen bijzondere geluiden worden geproduceerd.

Tabel 1
Beoordeling van de luchtgeluidisolatie(index).

geluid afkomstig uit buurvertrek Ilu≥-10 dB Ilu≥-5 dB Ilu≥ 0 dB Ilu≥+5 dB Ilu>+10 dB
zacht spraak soms verstaanbaar soms hoorbaar niet hoorbaar niet hoorbaar niet hoorbaar
normale spraak goed verstaanbaar soms ver staanbaar soms hoorbaar niet hoorbaar niet hoorbaar
luide spraak; normaal spelende radio/tv zeer goed hoorbaar goed hoorbaar soms verstaanbaar soms hoorbaar niet hoorbaar
zeer luide spraak; luide radio/tv zeer hinderlijk zeer goed hoorbaar goed hoorbaar verstaanbaar soms hoorbaar
musiceren, feestjes zeer hinderlijk zeer hinderlijk zeer goed hoorbaar goed hoorbaar hoorbaar

Voor de bepaling van Ilu wordt gebruik gemaakt van de genormeerde geluidniveauverschillen tussen zend- en ontvangvertrek. De Ilu correleert daarom goed met de ervaring van de bewoners met betrekking tot het horen van buurgeluiden.

Met behulp van Ilu wordt de zogenaamde de karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid (Ilu;k) berekend, die het Bouwbesluit hanteert om de luchtgeluidisolatie tussen ruimten te toetsen. Tussen woonkamers met gebruikelijke afmetingen valt de waarde van Ilu,k 2 à 3 dB lager uit dan de waarde van Ilu, zie ook bijlage 5.

Volgens het Bouwbesluit van 1992 moet de karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid tussen een besloten ruimte van een woongebouw en een in een woning gelegen verblijfsgebied ter bescherming van dit verblijfsgebied een waarde bereiken van Ilu;k≥ 0 dB [3]. In tabel 1 zijn geen Ilu;k-waarden genoteerd. Omdat het verschil tussen Ilu en Ilu;k binnen de marge van 5 dB blijft, kan uit de tabel globaal worden afgelezen dat als juist aan de eis van het Bouwbesluit wordt voldaan (Ilu-waarden tussen 0 en 5 dB) een radio of tv in de buurwoning tijdens stille perioden kan worden gehoord, luide spraak is soms zelfs verstaanbaar. In veel flats en eengezinswoningen is dat de dagelijkse praktijk.

Bij woningen met afgepleisterde halfsteens dikke woningscheidende muren zal de Ilu minder zijn dan - 5 dB. De geluidisolatie is in zo'n geval ronduit slecht.

Er kan worden gesproken van een comfortabele geluidisolatie tussen woningen bij isolatie-indices van meer dan Ilu= +5 dB. Een dergelijk kwaliteitsniveau is bereikbaar tussen woningen met goed uitgevoerde ankerloze spouwmuren.

Indien uit onderzoek ter plaatse blijkt dat de geluidisolatie bij woningen met steens-dikke muren van metselsteen, kalkzandsteen(elementen) of beton (massa 450 tot 500 kg/m²) veel minder is Ilu= -1 dB dan kan dat verschillende oorzaken hebben:

  1. geluidlekken (zie hoofdstuk 3).
  2. sterke flankerende geluidoverdracht via lichte langs-lopende bouwonderdelen zoals daken, gevels en betimmeringen en aansluitende buigstijve binnenwanden (zie hoofdstuk 4).
  3. omloopgeluid via deuren en een (gemeenschappelijke) hal (zie bijlage 3).

Uiteraard is een combinatie van oorzaken denkbaar.

Wil men met een voorzetwand voldoende resultaat bereiken, dan zal men altijd alert moeten zijn op de aanwezigheid van geluidlekken. Worden deze door het plaatsen van de voorzetwand niet afgeschermd, dan kan de verbetering van de geluidisolatie minimaal zijn. Gelukkig kunnen geluidlekken vaak ook achteraf nog worden dichtgezet. In hoofdstuk 3 wordt daaraan aandacht besteed.

Het resultaat van de voorzetwand wordt in de praktijk beperkt door de mate waarin flankerende geluidoverdracht optreedt. Daaraan zal altijd aandacht moeten worden besteed. In hoofdstuk 4 wordt daarop uitgebreid ingegaan.

Flankerende geluidoverdracht speelt een minder belangrijke rol bij naast elkaar gelegen woningen met houten balkenvloeren en samengestelde binnenwanden van buigslap plaatmateriaal (bijvoorbeeld metal. stud.). In die gevallen is meer isolatiewinst te boeken met voorzetwanden dan in deze publikatie is aangegeven.